Tư liệu chương 164
Kiểm chứng chương 164: Cơn bão lạm dụng
Đọc xong chương 164, chắc bạn sẽ có lúc tự hỏi: chuyện của bà Marie Collins ai kể lại, những con số về nạn nhân đến từ đâu, và các giám mục đã sai đến mức nào thì chắc chắn được bao nhiêu phần. Những trang này viết ra để trả lời những câu hỏi như thế. Mỗi chuyện trong chương được lần lại đến nguồn của nó, nói rõ chuyện nào chắc chắn, chuyện nào là con số ước tính, chuyện nào còn được bàn cãi.
Đây là trang tối nhất của Hội Thánh thời hiện đại, và chương kể thẳng, không giảm nhẹ. Nguồn chính là những bản báo cáo công khai, phần lớn đọc miễn phí trên mạng:
- Báo cáo Ryan (2009) về các trường công nghiệp và trại giáo dưỡng ở Ireland;
- Báo cáo Murphy (2009) về Tổng giáo phận Dublin;
- báo cáo của Đại học John Jay (2004), do chính các giám mục Hoa Kỳ đặt làm;
- báo cáo của bồi thẩm đoàn Pennsylvania (2018);
- báo cáo cuối cùng của Ủy ban Hoàng gia Úc (2017);
- báo cáo CIASE của Pháp (2021);
- báo cáo của Tòa Thánh về McCarrick (2020);
- Thư gửi Dân Chúa của Đức Phanxicô (2018).
Bạn cũng có thể xem phim Spotlight (2015) về nhóm phóng viên của tờ Boston Globe.
Khi trích Kinh Thánh, bộ sách dùng bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ, bản mà các nhà thờ Việt Nam đang đọc trong Thánh lễ. Bạn có thể đọc miễn phí trên trang ktcgkpv.org.
Bà Marie Collins
Năm 1960. Lúc mười ba tuổi, bà bị linh mục Paul McGennis xâm hại tại bệnh viện nhi ở Crumlin, Dublin. Bà đã nhiều lần tự kể câu chuyện này bằng chính giọng mình. Chi tiết rằng chính vị linh mục ấy mang Mình Thánh Chúa đến cho bà những buổi sáng sau đó là một phần lời kể của bà. Chương thuật lại đúng.
Từ năm 1985 đến năm 1997. Năm 1985, bà kể với một linh mục, vị này không ghi tên người bị tố cáo. Năm 1995, bà báo lên tổng giáo phận. Năm 1997, McGennis bị kết án. Báo cáo Murphy năm 2009 xác nhận tổng giáo phận đã biết về ông ta từ trước.
Ireland những năm 1960. Một trong những nước Công giáo nhất thế giới, nơi linh mục được cúi chào và nhường chiếc ghế tốt nhất. Đây là bức tranh các sử gia xã hội Ireland vẽ ra, như J. J. Lee trong cuốn Ireland 1912–1985.
Về sau. Từ năm 2014 đến năm 2017, bà là thành viên Ủy ban Giáo hoàng Bảo vệ Trẻ vị thành niên. Năm 2017, bà từ chức vì cho rằng giáo triều không hợp tác. Chương gọi bà là một trong những người thúc Hội Thánh đổi thay mạnh mẽ nhất, và điều đó đúng. Chương 165 kể tiếp phần này.
Những lời thì thầm
Lúc xảy ra và lúc nói ra. Trong các nghiên cứu, phần lớn các vụ xảy ra vào thập niên 1960, 1970 và đầu thập niên 1980. Theo báo cáo John Jay, nạn nhân thường phải mất hai mươi, ba mươi năm mới nói được.
Lafayette, 1985. Linh mục Gilbert Gauthe nhận tội và bị kết án hai mươi năm tù. Cũng năm ấy, cha Thomas Doyle, luật gia giáo luật ở tòa sứ thần Vatican tại Washington, cùng luật sư Ray Mouton và bác sĩ tâm thần Michael Peterson soạn một bản báo cáo gửi các giám mục Hoa Kỳ. Hồ sơ vụ Lafayette xác nhận điều này.
Canada và Ireland. Vụ bê bối ở cô nhi viện Mount Cashel, Newfoundland, do Dòng Anh Em Kitô giáo điều hành, nổ ra năm 1989 và được Ủy ban điều tra Hughes xem xét trong các năm 1989 đến 1991. Năm 1994, vụ linh mục Brendan Smyth làm sụp đổ chính phủ của Thủ tướng Albert Reynolds. Báo chí Ireland tháng Mười Một năm 1994 ghi rằng yêu cầu dẫn độ vị linh mục ấy đã bị chậm trễ.
Các nạn nhân họp lại. Bà Barbara Blaine lập SNAP năm 1988. Lời chương nói các giám mục suốt nhiều năm coi những nhóm như thế là kẻ thù là nhận xét chung của người kể về thái độ lúc đầu.
Boston, 2002
Loạt bài điều tra. Ngày 6 tháng Giêng năm 2002, tờ Boston Globe đăng bài đầu tiên, về linh mục John Geoghan, người đã xâm hại khoảng một trăm ba mươi trẻ em. Nhóm Spotlight làm việc dưới quyền biên tập viên Marty Baron. Phim Spotlight đoạt giải Oscar cho phim hay nhất năm 2016. Cách mà tổng giáo phận chuyển ông Geoghan qua các giáo xứ được lần ra từ chính các hồ sơ tòa án buộc phải công bố.
Hồng y Law. Ông từ chức ngày 13 tháng Chạp năm 2002. Năm 2004, ông được bổ nhiệm làm tổng linh mục đền thờ Đức Bà Cả ở Rôma. Cả hai điều đều là hồ sơ công khai.
Báo cáo John Jay năm 2004. Từ năm 1950 đến năm 2002, khoảng bốn phần trăm số linh mục, tức 4.392 người, bị tố cáo. Số nạn nhân được biết là 10.667, nên chương nói “hơn mười ngàn”. Theo chính báo cáo này, số vụ mới đã giảm mạnh từ giữa thập niên 1980.
Khắp mọi nơi
Ireland, 2009. Báo cáo Ryan dài chừng 2.600 trang, nói về những năm 1936 đến 1999. Báo cáo Murphy xem xét những năm 1975 đến 2004, và kết luận rằng mối lo đầu tiên của các giám mục Dublin là giữ bí mật và bảo vệ danh tiếng cùng tài sản của Hội Thánh. Báo cáo thứ ba, về giáo phận Cloyne, nối theo năm 2011. Năm ấy Ireland đóng đại sứ quán bên cạnh Tòa Thánh, đến năm 2014 mở lại.
Đức, 2010. Mọi chuyện bắt đầu ở Canisius-Kolleg, Berlin, sau khi hiệu trưởng, cha Klaus Mertes, viết thư cho các cựu học sinh. Một nghiên cứu năm 2018 đếm được 3.677 trẻ vị thành niên bị 1.670 giáo sĩ xâm hại từ năm 1946 đến năm 2014. Một báo cáo độc lập năm 2017 cho biết 547 cậu bé bị bạo hành hay xâm hại tình dục trong các trường của ca đoàn Regensburg từ năm 1945 đến năm 1992. Georg Ratzinger nói ông không biết có xâm hại tình dục, và nhận rằng mình từng tát học trò. Ông điều khiển ca đoàn từ năm 1964 đến năm 1994, vì thế chương nói “suốt ba mươi năm”.
Úc, 2013 đến 2017. Ủy ban Hoàng gia thấy hơn bốn ngàn người cho biết họ bị xâm hại thuở nhỏ trong các cơ sở Công giáo từ năm 1980 đến năm 2015. Trong số các tu sĩ thuộc một số dòng tu từ năm 1950 đến năm 2010, tỷ lệ bị tố cáo rất cao: ở Dòng Anh Em Thánh Gioan Thiên Chúa khoảng bốn mươi phần trăm, ở Dòng Anh Em Kitô giáo khoảng hai mươi hai phần trăm.
Pennsylvania, 2018. Báo cáo gồm sáu giáo phận, nêu tên hơn ba trăm linh mục và hơn một ngàn nạn nhân. Các bồi thẩm viên viết rằng con số thật có lẽ lên đến hàng ngàn.
Pháp, 2021. Ủy ban CIASE do các giám mục Pháp và các bề trên dòng tu lập ra, ông Jean-Marc Sauvé đứng đầu. Ủy ban ước tính có 216.000 nạn nhân của linh mục và tu sĩ từ năm 1950, và khoảng 330.000 nếu tính cả giáo dân làm việc trong các cơ sở của Hội Thánh. Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ba Lan, Ý cũng có những cuộc điều tra, mỗi nơi một khác.
McCarrick. Năm 2018, ông từ bỏ tước hồng y. Tháng Hai năm 2019, ông bị tước chức linh mục. Tháng Mười Một năm 2020, Tòa Thánh công bố báo cáo về ông. Cụm “lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại” là cách nói của người kể.
Không chỉ là tội của một người
Những điểm chung mà chương nêu hiện ra nhiều lần trong các báo cáo:
- xem lạm dụng là một tội cần được tha thứ hơn là tội ác;
- tin vào lời các bác sĩ rằng kẻ phạm tội có thể chữa khỏi;
- chuyển người phạm tội sang nơi khác;
- bắt nạn nhân ký cam kết im lặng;
- “chủ nghĩa giáo sĩ trị”, chữ Đức Phanxicô dùng trong lá thư năm 2018.
Câu mở đầu đoạn, rằng kẻ xâm hại trẻ em có ở khắp nơi, trong gia đình, trường học, câu lạc bộ, cả các tôn giáo khác, là nhận xét chung được nhiều nghiên cứu về nạn xâm hại trẻ em nêu ra.
Chile
Năm 2018. Cha Fernando Karadima bị Tòa Thánh xác định có tội năm 2011 và bị buộc sống đời cầu nguyện, đền tội. Giám mục Juan Barros được bổ nhiệm làm giám mục Osorno năm 2015, giữa tiếng phản đối của nhiều người. Tháng Giêng năm 2018, ở Iquique, Đức Phanxicô nói về Đức cha Barros. Tổng giám mục Charles Scicluna đi điều tra và bản báo cáo của ngài dài chừng 2.300 trang. Tháng Tư, Đức Phanxicô viết thư xin lỗi các giám mục Chile. Ba nạn nhân, Juan Carlos Cruz, James Hamilton và José Andrés Murillo, được mời ở nhà khách Thánh Mácta. Tháng Năm, cả ba mươi bốn giám mục Chile nộp đơn từ chức.
Thư gửi Dân Chúa. Thư đề ngày 20 tháng Tám năm 2018. Những câu chương trích là nguyên văn lá thư trên trang vatican.va, và bản tiếng Việt trong chương là lời dịch của bộ sách này. Thư mở đầu bằng lời thánh Phaolô trong Thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô, chương 12, câu 26. Câu chương trích là “Khi một chi thể nào đau, thì mọi chi thể cùng đau.” Câu “Trong xấu hổ và ăn năn, chúng ta nhìn nhận, với tư cách một cộng đoàn Hội Thánh, rằng chúng ta đã không có mặt ở nơi chúng ta phải có mặt” và câu “Chúng ta đã không chăm sóc những người bé nhỏ; chúng ta đã bỏ rơi họ.” cũng lấy từ lá thư ấy, cũng như lời kêu gọi dự phần vào việc sám hối bằng cầu nguyện và ăn chay.
Những vết sẹo
Phá sản. Hơn ba mươi giáo phận và dòng tu ở Hoa Kỳ đã xin phá sản.
Những thay đổi. Chương 165 kể.
Lời Chúa Giêsu. Lời cảnh báo về những kẻ làm cớ vấp ngã cho kẻ bé mọn nằm trong Tin Mừng Mátthêu, chương 18, câu 6. Câu chương trích là “Ai làm cớ vấp ngã cho một trong những kẻ bé mọn đang tin vào Thầy, thì thà buộc cối đá lớn vào cổ nó mà quăng xuống đáy biển còn hơn.” Câu cuối của chương, rằng Hội Thánh đã nghe những lời ấy trong Thánh lễ suốt nhiều chục năm mà không nghe thấy, là lời của người viết.
Những người trong chương
Marie Collins là nạn nhân và người bênh vực các nạn nhân.
Paul McGennis là linh mục đã xâm hại.
Gilbert Gauthe, John Geoghan, Brendan Smyth và Fernando Karadima là các linh mục đã xâm hại.
Thomas Doyle là linh mục, luật gia giáo luật.
Bernard Law là hồng y.
Theodore McCarrick là cựu hồng y.
Juan Barros là giám mục.
Charles Scicluna là tổng giám mục.
Juan Carlos Cruz, James Hamilton và José Andrés Murillo là những người sống sót ở Chile.
Phanxicô là giáo hoàng.
Những nơi trong chương
Ireland: Dublin. Hoa Kỳ: Lafayette, Boston, Pennsylvania, Washington. Đức: Berlin, Regensburg. Úc. Pháp. Chile: Iquique, Osorno. Rôma: nhà khách Thánh Mácta. Canada: Newfoundland.
Đọc thêm
Nếu chỉ đọc một văn bản, hãy đọc Thư gửi Dân Chúa của Đức Phanxicô ngày 20 tháng Tám năm 2018, có miễn phí trên vatican.va. Rồi hãy tìm đọc lời chứng của chính bà Marie Collins. Đó là tiếng nói của một người đã bị tổn thương, đã không bỏ Hội Thánh, và không ngừng đòi Hội Thánh nói sự thật.
Phim Spotlight (2015) là cách dễ nhất để bắt đầu với câu chuyện Boston.
Câu chuyện của chương này còn được nối tiếp ở chương 154 (Maciel và Vanier), chương 158 (Đức Gioan Phaolô II), chương 161 (Đức cha Belo), chương 163 (Bênêđictô XVI) và chương 165 (từ luật lệ đến trách nhiệm).