
Thời đại IV
Những ngả Trung cổ
Năm 800–1453
Nhiều người trong chúng ta, và cả tôi trước kia, vẫn hình dung thời Trung cổ như một thời tăm tối.
28 chương · đã đăng 28 chương, đọc miễn phí
Những nơi chốn
Con đường của thời đại
Khúc 1 · Chương 59–63
Vương miện, tiếng chuông
Một vương miện đặt trong đêm Giáng Sinh, một bảng chữ cái cho người Slav, những bến bờ phương Bắc chịu phép rửa, và tiếng chuông Cluny giữa thế kỷ sắt.
- 799

Chương 59
Giáng Sinh năm 800
Không ai được xét xử giáo hoàng, vậy Lêô III làm sao gột sạch lời vu cáo trước mặt vua Charles?
Sáng ngày 25 tháng Tư năm 799, nhằm ngày lễ thánh sử Máccô, Đức Giáo hoàng Lêô III cưỡi ngựa dẫn đầu một đoàn rước…
Rôma, Paderborn, Aachen, Constantinôpôli
6 chặng · khoảng 27 phút đọc · 4 ảnhGặp Lêô III, Pascalê, Campulô và 9 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Lêô IIIGiáo hoàng (795–816).
- PascalêHai người cháu của Ađrianô I.
- CampulôHai người cháu của Ađrianô I.
- Charlemagne(Charles Cả), vua người Frank từ năm 768, hoàng đế từ năm 800.
- EinhardHọc giả, người viết tiểu sử Charlemagne.
- Louis Mộ ĐạoCon Charlemagne, hoàng đế (814–840).
Nơi chốn
Đức Giáo hoàng Lêô III vượt dãy Alps lên Paderborn xin vua Charles cứu giúp. Nét đứt chỉ hướng đi, không phải lộ trình chính xác. Nối vớiChương 50Chương 54Chương 58Chương 61Chương 68Chương 108
- 826

Chương 60
Cyrillô và Mêthôđiô, bảng chữ cái cho người Slav
Điều gì khiến cả đám giáo sĩ Latinh vây lấy một học giả Hy Lạp gầy gò ở Venise năm 867?
Vào năm 867, tại thành phố cảng Venise bên Ý, có một vị học giả người Hy Lạp với vóc dáng gầy gò, trạc tuổi chừng bốn…
Thêxalônica, Constantinôpôli, Chersonêsô, Đại Moravia, Venise, Rôma, Swabia, Bulgaria
8 chặng · khoảng 25 phút đọc · 6 ảnhGặp Constantinô Cyrillô, Mêthôđiô, Lêô và 17 người khác
Các chặng
- 01Hai người anh em quê ở Thêxalônica
- 02Tiếng gọi từ vương quốc Moravia
- 03Bảng chữ cái mới cho người Slav
- 04Những cuốn sách phụng vụ trên bàn thờ Đức Mẹ
- 05Người anh ở lại giữa giông bão
- 06Đàn chiên ly tán và những người môn đệ bị bán làm nô lệ
- 07Hạt giống đâm chồi trên đất Bulgaria
- 08Chiếc cầu nối thiêng liêng giữa hai bờ Đông và Tây
Những người sẽ gặp
- Constantinô Cyrillô(khoảng 826–869), “Nhà Triết học”.
- Mêthôđiô(khoảng 815–885), anh của Cyrillô.
- LêôCha của hai anh em.
- Micae IIIHoàng đế Byzantium (842–867).
- PhôtiôThượng phụ Constantinôpôli.
- RastislavHoàng tử Moravia (846–870).
Nơi chốn
Từ Thêxalônica, hai anh em đi Moravia, Venise và Rôma. Các môn đệ bị đuổi chạy sang Bulgaria, nơi chữ Cyrillic ra đời. Nối vớiChương 14Chương 22Chương 49Chương 52Chương 56Chương 62
- 814

Chương 61
Sau Charlemagne
Tòa Rôma đã sa sút đến đâu mà người ta đem cả xác một giáo hoàng ra xử?
Tháng Giêng năm 897, bên trong vương cung thánh đường Latêranô ở Rôma, người ta đặt một xác chết ngồi lên ngai giáo…
Verdun, sông Seine, Paris, Tours, Rôma (Latêranô), Lechfeld (Augsburg), miền nam nước Pháp
7 chặng · khoảng 18 phút đọc · 7 ảnhGặp Fôrmôsô, Stêphanô VI, Louis Mộ Đạo và 16 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- FôrmôsôGiáo hoàng (891–896).
- Stêphanô VIGiáo hoàng (896–897).
- Louis Mộ ĐạoHoàng đế, và ba người con trai Charles Hói, Louis người Đức, Lothair I.
- GozlinGiám mục Paris.
- OdoBá tước Paris.
- Lêô IVGiáo hoàng (847–855).
Nơi chốn
Thuyền Viking vào tận Paris; kỵ binh Magyar bị chặn ở Lechfeld gần Augsburg. Hòa bình của Thiên Chúa khởi từ Charroux và Toulouges. Nối vớiChương 50Chương 52Chương 59Chương 60Chương 62Chương 63
- 826

Chương 62
Những bến bờ phương Bắc và phép rửa ở Kyiv
Một người nằm trùm áo choàng suốt một ngày đêm đã quyết định đức tin cho cả Iceland ra sao?
Mùa hè năm 988, tại thành phố cổ Kyiv, người ta buộc chặt pho tượng thần Perun vào đuôi một con ngựa chiến.
Kyiv, sông Dnipro, Constantinôpôli, Chersonêsô, Gniezno, Esztergom, Hamburg, Birka, Jelling, Stiklestad, Nidaros
6 chặng · khoảng 42 phút đọc · 6 ảnhGặp Olga, Sviatoslav, Vlađimia và 21 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Olga(khoảng 890–969), đại công nương Kyiv.
- SviatoslavCon trai bà.
- Vlađimia(khoảng 958–1015), đại công Kyiv.
- Basiliô IIHoàng đế Byzantium (976–1025).
- Anna (vợ Vlađimia)Em gái ông, vợ Vlađimia.
- BorítCon của Vlađimia.
Nơi chốn
Đức tin đi lên miền Bắc đến Jelling, Birka, Nidaros, và từ Constantinôpôli về Kyiv. - 910

Chương 63
Tiếng chuông Cluny và Cîteaux
Vì sao chàng hiệp sĩ trẻ Bênađô kéo theo cả anh em ruột vào một đan viện nghèo giữa đầm lầy?
Vào một buổi sáng mùa xuân năm 1113, tại lâu đài Fontaines gần thành phố Dijon, một đoàn người gồm ba mươi tráng sĩ…
Cluny, Cîteaux, Clairvaux, Fontaines (Bourgogne)
8 chặng · khoảng 26 phút đọc · 10 ảnhGặp Bênađô thành Clairvaux, Guy, Gêrarđô và 15 người khác
Các chặng
- 01Món quà lịch sử năm 910
- 02Hai thế kỷ và sáu vị viện phụ thánh thiện
- 03Tấm lòng hướng về người đã khuất
- 04Khi vàng bạc và của cải đổ về
- 05Đốm lửa nghèo khó giữa đầm lầy Cîteaux
- 06Bản hiến chương bác ái khai sinh một dòng tu
- 07Thung lũng sáng và tiếng nói của thời đại
- 08Hai hồi chuông trong lòng Mẹ Hội Thánh
Những người sẽ gặp
- Bênađô thành Clairvaux1090–1153
- GuyAnh em ruột của ngài.
- GêrarđôAnh em ruột của ngài.
- NivarđôAnh em ruột của ngài.
- TescelinCha ngài.
- William I xứ AquitaineNgười lập Cluny.
Nơi chốn
Từ Fontaines, Bênađô cùng ba mươi người đi xin vào Cîteaux năm 1113. Khúc 2 · Chương 64–67
Hai bờ xa dần
Tiếng nói, ổ bánh, một chữ trong Kinh Tin Kính: những vết xước nhỏ cứ thế đẩy Rôma và Constantinôpôli xa nhau, cho tới mùa hè năm 1054.

Chương 64
Hai thế giới xa dần
Một giám mục sang Constantinôpôli hỏi vợ cho con hoàng đế đã viết gì mà ngàn năm sau đọc vẫn nóng mặt?
Ngày 4 tháng Sáu năm 968, Đức Giám mục Liutprand của giáo phận Cremona ở miền bắc nước Ý đã đặt chân đến kinh đô…
Constantinôpôli, Rôma, Bulgaria, miền nam nước Ý
5 chặng · khoảng 19 phút đọc · 4 ảnhGặp Liutprand thành Cremona, Otto I, Nicêphorô II Phôca và 7 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Liutprand thành Cremona(khoảng 920–972), giám mục, sứ giả, sử gia.
- Otto IHoàng đế phương Tây.
- Nicêphorô II PhôcaHoàng đế Byzantium (963–969).
- Micae IIIHoàng đế Byzantium (842–867).
- Nicôla IGiáo hoàng (858–867).
- Boris IVua Bulgaria.
Nơi chốn
Từ Cremona, giám mục Liutprand đến Constantinôpôli năm 968. Rôma và kinh đô phương Đông chỉ cách nhau hơn hai ngàn cây số, mà ngày càng xa lạ. Nối vớiChương 44Chương 54Chương 58Chương 59Chương 60Chương 61
- 866

Chương 65
Chuyện “luật nhà”: bánh không men, bộ râu và đời độc thân
Sao một ổ bánh lại gây ra những lời nặng nề nhất giữa Đông và Tây?
Năm 866, sứ giả của vua Boris xứ Bulgaria đến Rôma mang theo một danh sách dài những thắc mắc, như chương trước đã kể.
Constantinôpôli, Rôma, Bulgaria, Ohrid, Trani (miền nam nước Ý)
4 chặng · khoảng 19 phút đọc · 4 ảnhGặp Boris I, Nicôla I, Irênê và 6 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Boris IVua Bulgaria.
- Nicôla IGiáo hoàng (858–867).
- IrênêGiám mục Lyon thế kỷ II.
- PhôtiôThượng phụ Constantinôpôli.
- LêôTổng giám mục Ohrid (1037–1056).
- Gioan (giám mục Trani)Giám mục Trani.
Nơi chốn
Lá thư của tổng giám mục Ohrid đi qua Trani về Rôma năm 1053. Công đồng Florence năm 1439 mới dẹp chuyện bánh có men hay không men. Nối vớiChương 13Chương 22Chương 56Chương 61Chương 64Chương 66
- 381

Chương 66
Ai là người cha trong gia đình? Filioque và quyền Giáo hoàng
Lêô III cho khắc gì lên hai tấm khiên bạc treo cạnh mộ thánh Phêrô, và để nói với ai?
Vào khoảng năm 810, bên trong đền thờ thánh Phêrô ở Rôma, Đức Giáo hoàng Lêô III đã cho người treo hai tấm khiên lớn…
Toledo, Aachen, núi Ôliu (Giêrusalem), Rôma, Constantinôpôli
4 chặng · khoảng 17 phút đọc · 3 ảnhGặp Lêô III, Charlemagne, Smaragdus và 10 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Lêô IIIGiáo hoàng (795–816).
- CharlemagneHoàng đế.
- SmaragdusViện phụ, sứ giả của Charlemagne.
- Henry IIHoàng đế Đức (1014–1024).
- Bênêđictô VIIIGiáo hoàng (1012–1024).
- BernoViện phụ ở Reichenau.
Nơi chốn
Chữ Filioque đi từ Toledo năm 589, qua triều Charlemagne ở Aachen, vào Thánh lễ ở Rôma năm 1014. Ở Giêrusalem, trên núi Ôliu, nó từng gây cãi vã năm 807. Nối vớiChương 40Chương 41Chương 42Chương 46Chương 48Chương 51
- 1053

Chương 67
Mùa hè năm 1054
Bản án đặt trên bàn thờ Hagia Sophia năm 1054 có thật sự xé đôi Hội Thánh ngay hôm ấy không?
Sáng thứ Bảy, ngày 16 tháng Bảy năm 1054, bên trong ngôi đại thánh đường Hagia Sophia ở kinh đô Constantinôpôli, các…
Constantinôpôli (Hagia Sophia), Civitate và Benevento (miền nam nước Ý), Rôma
8 chặng · khoảng 19 phút đọc · 4 ảnhGặp Humbertô, giám mục Silva Candida, Phêđêricô xứ Lorraine, Phêrô (tổng giám mục Amalfi) và 10 người khác
Các chặng
- 01Những cánh cửa nhà thờ khép lại
- 02Một vị Giáo hoàng lâm cảnh tù đày
- 03Ba tháng sóng gió tại kinh đô
- 04Bản văn vạ tuyệt thông trên bàn thờ
- 05Phản ứng của Thượng hội đồng ngày 24 tháng Bảy
- 06Người đương thời chưa hề nghĩ đó là ngày ly giáo
- 07Nỗi đau mùa xuân năm 1204
- 08Ngày 7 tháng Mười Hai năm 1965: vòng tay hòa giải
Những người sẽ gặp
- Humbertô, giám mục Silva Candida(khoảng 1000–1061), hồng y, đặc sứ của giáo hoàng.
- Phêđêricô xứ LorraineChưởng ấn Tòa Thánh, sau là Giáo hoàng Stêphanô IX.
- Phêrô (tổng giám mục Amalfi)Tổng giám mục Amalfi.
- Micae Kêrulariô(khoảng 1000–1059), thượng phụ Constantinôpôli (1043–1058).
- Lêô thành OhridTổng giám mục ở vùng Balkan.
- Lêô IXGiáo hoàng (1049–1054).
Nơi chốn
Người Norman bắt Đức Lêô IX ở miền nam nước Ý. Đặc sứ sang Constantinôpôli, và chín thế kỷ sau hai vị đứng đầu ôm nhau ở Giêrusalem. Nối vớiChương 54Chương 64Chương 65Chương 66Chương 68Chương 69
Khúc 3 · Chương 68–71
Ngai vàng và gươm
Một hoàng đế chân trần trên tuyết Canossa, những đạo quân khâu thánh giá lên áo, và các công đồng Latêranô gỡ dần mối rối giữa giáo quyền và vương quyền.
- 1046

Chương 68
Grêgôriô VII và buổi sáng tuyết ở Canossa
Hoàng đế đứng chân trần ba ngày trên tuyết Canossa, nhưng rốt cuộc ai mới là người thắng?
Vào tháng Giêng năm 1077, mùa đông năm ấy buốt giá đến mức người đương thời kể lại rằng dòng sông Rhine đã đóng băng từ…
Sutri, Rôma, Worms, đèo Mont-Cenis, Canossa, Salerno
9 chặng · khoảng 27 phút đọc · 7 ảnhGặp Grêgôriô VII, Henry IV, Matilda xứ Tuscany và 15 người khác
Các chặng
- 01Ba vị Giáo hoàng cùng một lúc
- 02Ba căn bệnh trầm kha của Hội Thánh
- 03Những ngọn cờ cải cách
- 04Người đan sĩ Hildebrand bước lên ngai Tòa Phêrô
- 05Tiếng thét: “Hãy bước xuống!”
- 06Ai thực sự là người chiến thắng ở Canossa?
- 07Giờ lâm chung nơi đất khách quê người
- 08Thỏa ước Worms năm 1122: một sự hòa giải lịch sử
- 09Di sản của một ngọn lửa sắt đá
Những người sẽ gặp
- Grêgôriô VII(Hildebrand), giáo hoàng (1073–1085).
- Henry IV(1050–1106), vua Đức, hoàng đế.
- Matilda xứ Tuscany(1046–1115), nữ bá tước, người bảo vệ giáo hoàng.
- HughViện phụ Cluny.
- Henry IIIHoàng đế, cha của Henry IV.
- Bênêđictô IXBa giáo hoàng năm 1046.
Nơi chốn
Henry IV vượt đèo Mont-Cenis giữa mùa đông, đứng ba ngày chân trần trước cổng Canossa. Grêgôriô VII lưu đày và mất ở Salerno. Nối vớiChương 54Chương 59Chương 61Chương 63Chương 65Chương 67
- 1071

Chương 69
Thập tự chinh thứ nhất (1095–1099)
Vì sao không một vị vua nào lên đường trong cuộc Thập tự chinh thứ nhất?
Ngày 27 tháng Mười Một năm 1095, tại thị trấn Clermont nằm giữa miền trung nước Pháp, không một ngôi nhà thờ nào có đủ…
Clermont, sông Rhine, Constantinôpôli, Nicêa, Antiôkhia, Ma’arra, Giêrusalem
7 chặng · khoảng 30 phút đọc · 10 ảnhGặp Urbanô II, Adhémar ở Le Puy, Alexiô I Komnênô và 19 người khác
Các chặng
- 01Những đoàn người hành hương về đất thánh
- 02Cuộc Thập tự chinh của dân nghèo
- 03Đạo quân của các bậc vương hầu
- 04Tám tháng nghẹt thở tại thành Antiôkhia
- 05Ngày 15 tháng Bảy năm 1099: thành thánh thất thủ trong máu lệ
- 06Vương quốc Giêrusalem và nghịch lý của những dòng tu mang gươm
- 07Nhìn lại một trang sử thăng trầm
Những người sẽ gặp
- Urbanô IIGiáo hoàng (1088–1099).
- Adhémar ở Le PuyGiám mục, đại diện của giáo hoàng.
- Alexiô I KomnênôHoàng đế Byzantine.
- Anna ComnênaCon gái ông, sử gia.
- Phêrô Ẩn sĩNgười giảng thuyết.
- Emicho xứ LeiningenBá tước.
Nơi chốn
Từ Clermont, thập tự quân qua Constantinôpôli, Nicêa và Antiôkhia, rồi chiếm Giêrusalem ngày 15 tháng Bảy năm 1099. Dọc sông Rhine, Mainz chịu thảm kịch. Nối vớiChương 55Chương 61Chương 63Chương 64Chương 67Chương 70
- 1099

Chương 70
Sau 1099: Edessa, Hattin và thảm kịch 1204
Một cuộc thập tự chinh nhắm tới Đất Thánh sao lại kết thúc bằng việc cướp phá Constantinôpôli?
Ngày 2 tháng Mười năm 1187, các cánh cổng thành Giêrusalem lại một lần nữa mở toang.
Giêrusalem, Edessa, Tiểu Á, Đamát, Hattin, Acre, Jaffa, Venise, Constantinôpôli, Damietta, Síp, Mansurah, Tunis
8 chặng · khoảng 43 phút đọc · 14 ảnhGặp Saladin, Al-Adil, Balian xứ Ibelin và 26 người khác
Các chặng
- 01Những ốc đảo nhỏ giữa lòng biển cát
- 02Mất Edessa và lời hiệu triệu tại Vézelay
- 03Thảm bại kinh hoàng tại đồi Hattin
- 04Cuộc Thập tự chinh của ba vị đại đế
- 05Năm 1204: nhát kiếm đâm vào tim người anh em
- 06Bên dòng nước lũ sông Nin và bước chân hòa bình của người nghèo thành Assisi
- 07Vị vua thánh và giấc mơ dang dở cuối cùng
- 08Năm 1291 tại Acre: khép lại hai thế kỷ máu và hoa
Những người sẽ gặp
- SaladinSultan của Ai Cập và Syria.
- Al-AdilEm ông.
- Balian xứ IbelinHiệp sĩ.
- HêracliusThượng phụ Latinh ở Giêrusalem.
- Fulcher ở ChartresSử gia.
- ZengiNhững người cai trị Hồi giáo ở Syria.
Nơi chốn
Từ mất Edessa năm 1144 và Hattin năm 1187 đến cuộc cướp phá Constantinôpôli năm 1204, rồi Damietta, Tunis và Acre năm 1291. Nối vớiChương 36Chương 63Chương 67Chương 69Chương 75Chương 76
- 869

Chương 71
Các Công đồng Latêranô
Chuyện gì khiến hoàng đế Frederick Barbarossa phải cúi xuống hôn chân giáo hoàng?
Vào tháng Ba năm 1179, giữa những ngày Công đồng chung Latêranô thứ ba đang nhóm họp tại kinh thành Rôma, có một đoàn…
Constantinôpôli, Rôma (Latêranô), Venise, Lyon, Vienne
7 chặng · khoảng 22 phút đọc · 5 ảnhGặp Waldo, Walter Map, Alexanđê III và 16 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- WaldoThương gia ở Lyon.
- Walter MapGiáo sĩ xứ Wales.
- Alexanđê IIIGiáo hoàng.
- PhôtiôThượng phụ Constantinôpôli.
- Calixtô IICác giáo hoàng.
- Hônôriô IICác giáo hoàng.
Nơi chốn
Bốn công đồng Latêranô họp ở Rôma. Hai công đồng Lyon và công đồng Vienne họp xa hơn về phía tây bắc, còn công đồng năm 869 họp ở Constantinôpôli. Nối vớiChương 61Chương 63Chương 65Chương 66Chương 68Chương 70
Khúc 4 · Chương 72–78
Giảng đường, chân đất
Đại học ra đời, năm 1215 để lại những lề luật ta còn giữ, Phanxicô và Đa Minh đi chân đất vào thành phố, nhưng cũng có giàn thiêu và máu người Do Thái.
- 1070

Chương 72
Những người hỏi lý lẽ: trường học và đại học
Một thầy giảng không cầm sách đã giữ chân hàng trăm thanh niên ngồi bệt trên rơm lạnh bằng cách nào?
Vào những năm đầu thế kỷ XII, trên ngọn đồi Sainte-Geneviève ở thủ đô Paris, mỗi sáng sớm có hàng trăm thanh niên chen…
Bec, Canterbury, Paris, Laon, Chartres, Sens, Cluny, Bologna, Oxford, Toledo
8 chặng · khoảng 29 phút đọcGặp Peter Abêlard, Hêlôidê, Anselmô và 11 người khác
Các chặng
- 01“Đức tin đi tìm sự hiểu biết”
- 02Từ bóng mát đan viện bước ra quảng trường nhà thờ chính tòa
- 03Abêlard và nàng Hêlôidê: mối tình bi kịch và phương pháp tư duy mới
- 04Cuộc đối đầu giữa lý trí và thần bí: thánh Bênađô và công đồng Sens
- 05Cuốn sách giáo khoa của Phêrô Lombard và bộ luật của Gratianô
- 06Sự ra đời của các trường đại học: “phường hội của thầy và trò”
- 07Ngọn gió mới: triết học Aristote trở về qua ngả thế giới Hồi giáo
- 08Di sản còn mãi với thời gian
Những người sẽ gặp
- Peter AbêlardTriết gia và nhà thần học.
- HêlôidêViện mẫu đan viện Paraclet.
- AnselmôĐan sĩ, tổng giám mục Canterbury, thánh, Tiến sĩ Hội Thánh.
- Bernard thành ChartresThầy dạy học.
- Bênađô ở ClairvauxThánh.
- Phêrô Khả KínhViện phụ Cluny.
Nơi chốn
Anselmô học ở Bec và làm tổng giám mục Canterbury. Đại học mọc lên ở Paris, Bologna, Oxford. Sách Aristote đến qua Toledo. Nối vớiChương 59Chương 63Chương 68Chương 71Chương 76Chương 89
- 1160

Chương 73
Innôcentê III và năm 1215
Luật xưng tội, rước lễ mỗi năm ít nhất một lần mà ta còn giữ đã ra đời ở đâu, trong hoàn cảnh nào?
Ngày 16 tháng Bảy năm 1216, tại thành phố Perugia ở miền trung nước Ý, Đức Giáo hoàng Innôcentê III qua đời sau một cơn…
Rôma (Latêranô), Paris, Bologna, nước Anh, nước Pháp, Perugia
7 chặng · khoảng 28 phút đọc · 10 ảnhGặp Innôcentê III, Giacôbê thành Vitry, Celestinô III và 17 người khác
Các chặng
- 01Vị Giáo hoàng tuổi ba mươi bảy
- 02Bà hoàng hậu bị ruồng bỏ và vạ cấm chế trên nước Pháp
- 03Nước Anh suốt sáu năm không có tiếng chuông nhà thờ
- 04Người nghèo thành Assisi và giấc mơ tại đền thờ Latêranô
- 05Đại công đồng Latêranô IV năm 1215: đỉnh cao của thời Trung Cổ
- 06Bảy mươi mốt điều luật định hình nếp sống đạo
- 07Vầng mặt trời quyền uy và đêm đen lạnh giá ở Perugia
Những người sẽ gặp
- Innôcentê III(Lôtariô thành Segni), giáo hoàng.
- Giacôbê thành VitryLinh mục, về sau là giám mục Acre và hồng y.
- Celestinô IIICác giáo hoàng.
- Hônôriô IIICác giáo hoàng.
- Philippe AugusteVua Pháp.
- IngeborgHoàng hậu.
Nơi chốn
Innôcentê III chủ tọa Công đồng Latêranô IV ở Rôma năm 1215 và mất ở Perugia năm 1216. Đại Hiến chương đóng ấn ở Runnymede, bên sông Thames. Nối vớiChương 68Chương 70Chương 71Chương 74Chương 75Chương 76
- 1184

Chương 74
Tòa Thẩm Tra: sự thật và ngộ nhận
Trong gần một trăm người bị thẩm vấn ở Pamiers, bao nhiêu người thật sự bị đưa lên giàn thiêu?
Vào năm 1320, tại thị trấn Pamiers nép mình dưới chân dãy núi Pyrénées hiểm trở, có một phụ nữ quý tộc trạc tuổi năm…
Languedoc (Toulouse, Béziers, Montségur, Pamiers, Montaillou), Marburg, Rôma
7 chặng · khoảng 36 phút đọc · 7 ảnhGặp Béatrice de Planissoles, Giacôbê Fournier, Pierre Clergue và 16 người khác
Các chặng
- 01Những con người tự xưng là “hoàn thiện”
- 02Cơn bão lửa tại Béziers năm 1209
- 03Sự ra đời của một thể thức tố tụng mới
- 04Quy trình làm việc bên trong một Tòa thẩm tra
- 05Những mảng tối đau xót và những vết thương lương tâm
- 06Những ngộ nhận lịch sử cần được làm sáng tỏ
- 07Mở toang cánh cửa văn khố và lời xin lỗi chân thành của Hội Thánh
Những người sẽ gặp
- Béatrice de PlanissolesPhụ nữ quý tộc ở Montaillou.
- Giacôbê FournierGiám mục Pamiers, về sau là Giáo hoàng Bênêđictô XII.
- Pierre ClergueCha xứ Montaillou.
- Emmanuel Le Roy LadurieSử gia Pháp.
- Innôcentê IIICác giáo hoàng.
- Luciô IIICác giáo hoàng.
Nơi chốn
Miền Languedoc, nơi phái Cathar lan mạnh. Béziers bị tàn sát năm 1209, Montségur đầu hàng năm 1244, giám mục Fournier thẩm tra ở Pamiers. Nối vớiChương 71Chương 73Chương 75Chương 76Chương 80Chương 89
- 1084

Chương 75
Những người láng giềng Do Thái
Khi đám quân của Emicô kéo đến các thành ven sông Rhine, ai đã đứng ra che chở người Do Thái?
Sáng ngày 27 tháng Năm năm 1096, bên bờ sông Rhine thuộc thành phố Mainz, có chừng một ngàn người Do Thái đang chen…
Speyer, Worms, Mainz, Norwich, Paris, nước Anh, Strasbourg, Avignon, Ba Lan, Tây Ban Nha, Rôma, Giêrusalem
7 chặng · khoảng 31 phút đọc · 8 ảnhGặp Ruthard, Emicô xứ Leiningen, Rachel thành Mainz và 26 người khác
Các chặng
- 01Bức tường thành che chở ở Speyer
- 02“Xin đừng giết họ!”: lập trường thần học và những mảng tối
- 03Những lời vu cáo hãi hùng và chiếc vòng vải vàng
- 04Những trang sách Talmud bị thiêu rụi và những lệnh trục xuất
- 05Cơn đại dịch Cái Chết Đen năm 1348
- 06Năm 1492: chuyến viễn xứ đau buồn từ đất nước Tây Ban Nha
- 07Gọi đúng tên sự thật và cái ôm hòa giải của thời đại
Những người sẽ gặp
- RuthardTổng giám mục Mainz.
- Emicô xứ LeiningenBá tước.
- Rachel thành MainzNgười mẹ được biên niên sử kể tên.
- Salômôn bar SamsonNgười viết biên niên sử tiếng Híp-ri.
- Rüdiger HuozmannCác giám mục Speyer.
- Gioan (giám mục Speyer)Các giám mục Speyer.
Nơi chốn
Từ Mainz năm 1096 đến Sắc lệnh Alhambra, người Do Thái nhiều lần bị tàn sát và trục xuất. Nhiều người chạy sang Ba Lan, kẻ khác rời Tây Ban Nha qua Địa Trung Hải. Nối vớiChương 22Chương 45Chương 46Chương 63Chương 69Chương 70
- 1144

Chương 76
Phanxicô, Đa Minh, Tôma và những thánh đường Gothic
Vì sao con trai nhà buôn vải giàu nhất Assisi cởi trả cả quần áo cho cha giữa quảng trường?
Vào mùa xuân năm 1206, tại quảng trường trước tòa giám mục thị trấn Assisi, toàn thể dân cư trong vùng kéo nhau ra xem…
Assisi, Greccio, La Verna, Damietta, Caleruega, Toulouse, Bologna, Paris, Köln, Napôli, Fossanova, Saint-Denis, Chartres
10 chặng · khoảng 37 phút đọc · 12 ảnhGặp Phanxicô Assisi, Phêrô Bênađônê, Guiđô và 20 người khác
Các chặng
- 01Tiếng gọi Tin Mừng nơi phố thị
- 02“Phanxicô, hãy đi sửa lại nhà Ta!”
- 03Cuộc hội ngộ lịch sử với vị Sultan Hồi giáo
- 04Đêm Giáng sinh huyền diệu ở Greccio và nguồn gốc hang đá
- 05Năm dấu thánh và bài ca vạn vật
- 06Người bán sách cứu người nghèo: thánh Đa Minh
- 07Cuộc hội ngộ với tư tưởng triết học Aristote
- 08“Con bò câm” làm rung chuyển thế giới: thánh Tôma Aquinô
- 09Những bài giảng bằng đá và ánh sáng: kỷ nguyên thánh đường Gothic
Những người sẽ gặp
- Phanxicô Assisi
- Phêrô BênađônêCha ngài.
- GuiđôGiám mục Assisi.
- Bênađô thành QuintavalleCác anh em đầu tiên.
- Phêrô CataniCác anh em đầu tiên.
- IlluminatôAnh em đi cùng sang Ai Cập.
Nơi chốn
Phanxicô ở Assisi và Greccio. Đa Minh từ Caleruega đến Toulouse rồi Bologna. Tôma học ở Köln, dạy ở Paris và Napôli. Thánh đường Gothic bắt đầu từ vùng Paris. Nối vớiChương 52Chương 55Chương 70Chương 71Chương 73Chương 74
- 1098

Chương 77
Hildegard và những người phụ nữ thấy được Thiên Chúa: ngọn lửa Thần Khí giữa thời Trung Cổ
Vì sao Mẹ Hildegard chịu để đan viện im tiếng hát kinh nhiều tháng chứ không đào một ngôi mộ lên?
Mùa thu năm 1178, trong nghĩa trang của nữ đan viện Rupertsberg bên bờ sông Rhine nước Đức, có một ngôi mộ mới đắp.
Disibodenberg, Rupertsberg (Bingen), Assisi (San Damianô), Praha, Magdeburg, Helfta, các khu Beguine ở Flandre, Paris
7 chặng · khoảng 23 phút đọc · 10 ảnhGặp Hildegard thành Bingen, Jutta thành Sponheim, Theodoric thành Echternach và 20 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Hildegard thành BingenNữ viện mẫu, Tiến sĩ Hội Thánh.
- Jutta thành SponheimNữ ẩn tu.
- Theodoric thành EchternachNgười viết tiểu sử Hildegard.
- ChristianTổng giám mục Mainz.
- Bênađô thành Clairvaux
- Êugêniô IIIGiáo hoàng.
Nơi chốn
Hildegard ở Bingen bên sông Rhine, Clara ở Assisi, công chúa Agnès ở Praha, Mechthild và Gertrude ở Helfta, các Beguine ở Flandre, Marguerite Porete ở Paris. Nối vớiChương 63Chương 70Chương 71Chương 73Chương 74Chương 76
- 1241

Chương 78
Một tu sĩ ở Khanbalik (Bắc Kinh): hạt lúa mì giữa băng tuyết phương Đông
Làm sao một tu sĩ Phanxicô sống mười một năm một mình ở Khanbalik rồi thành tổng giám mục ở đó?
Chúa Nhật Lễ Lá năm 1288, bên trong Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô cổ kính tại thủ đô Rôma, Đức Giáo hoàng Nicôla…
Liegnitz, Karakorum, Khanbalik (Bắc Kinh), sa mạc Taklamakan, Maragheh (Ba Tư), Constantinôpôli, Rôma, Paris, Mylapore (Ấn Độ), Chămpa, Tuyền Châu
6 chặng · khoảng 26 phút đọc · 12 ảnhGặp Rabban Sauma, Markos, Nicôla IV và 24 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Rabban SaumaĐan sĩ Hội Thánh Phương Đông.
- MarkosVề sau là thượng phụ Yahballaha III.
- Nicôla IVCác giáo hoàng.
- Innôcentê IVCác giáo hoàng.
- Hônôriô IVCác giáo hoàng.
- Clêmentê VCác giáo hoàng.
Nơi chốn
Nét đứt chỉ đường thầy Sauma đi từ Khanbalik sang Rôma. Cha Gioan đi chiều ngược lại. Nối vớiChương 55Chương 57Chương 70Chương 76Chương 79Chương 80
Khúc 5 · Chương 79–86
Mùa giông
Từ Anagni đến Avignon, từ dịch hạch đến cảnh ba giáo hoàng, từ giàn thiêu ở Constance đến ngày Constantinôpôli thất thủ năm 1453.
- 1294

Chương 79
Cái tát ở Anagni: hoàng hôn của quyền bính Giáo hoàng Trung Cổ
Cái tát nổi tiếng giáng vào mặt giáo hoàng ở Anagni năm 1303 có thật sự xảy ra không?
Sáng ngày 7 tháng Chín năm 1303, tại Anagni, một thị trấn nhỏ cổ kính nằm trên đồi cao cách thủ đô Rôma chừng sáu mươi…
Napôli, Rôma, Paris, Pamiers, Anagni
7 chặng · khoảng 24 phút đọc · 6 ảnhGặp Bônifaxô VIII, Philip IV Đẹp, Guillaume de Nogaret và 14 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Bônifaxô VIII(Benedetto Caetani), giáo hoàng từ năm 1294 đến 1303.
- Philip IV ĐẹpVua nước Pháp.
- Guillaume de NogaretCác luật gia của nhà vua.
- Pierre FloteCác luật gia của nhà vua.
- Guillaume de PlaisiansCác luật gia của nhà vua.
- Sciarra ColonnaQuý tộc Rôma.
Nơi chốn
Vua Pháp ở Paris sai quân sang Ý. Anagni cách Rôma chừng sáu mươi cây số về phía đông nam. Nối vớiChương 68Chương 70Chương 73Chương 74Chương 78Chương 80
- 1305

Chương 80
Những năm ở Avignon
Hai người phụ nữ nào đã giục các giáo hoàng ở Avignon trở về với mộ thánh Phêrô?
Ngày 14 tháng Mười Một năm 1305, tại thành phố Lyon nước Pháp, vị tân Giáo hoàng chính thức cử hành lễ đăng quang.
Lyon, Paris, Avignon, Rôma, Siena
6 chặng · khoảng 18 phút đọc · 8 ảnhGặp Clêmentê V, Philip IV, Charles xứ Valois và 14 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Clêmentê V(Bertrand de Got), giáo hoàng đầu tiên sống ở Avignon.
- Philip IVVua nước Pháp.
- Charles xứ ValoisEm vua.
- Jean IICông tước xứ Bretagne.
- Jacques de MolayĐại thủ lĩnh dòng Hiệp sĩ Đền Thờ.
- Barbara FraleNhà nghiên cứu tìm ra Bản da Chinon.
Nơi chốn
Từ năm 1309 các giáo hoàng ở Avignon, bên bờ sông Rhône. Tháng Giêng năm 1377 Đức Grêgôriô XI trở về Rôma. Nối vớiChương 69Chương 71Chương 74Chương 75Chương 79Chương 81
- 1347

Chương 81
Cái Chết Đen: cơn bão dịch hạch và niềm cậy trông giữa đêm tối
Giữa những đợt dịch hạch cứ quay lại, một nữ ẩn tu ở Norwich tìm đâu ra niềm cậy trông?
Tháng Mười năm 1347, mười hai chiếc thuyền buôn của các thương gia thành Genova cập bến cảng Messina trên đảo Sicilia…
Caffa (Crimea), Messina, Florence, Siena, Avignon, nước Anh, Norwich
7 chặng · khoảng 23 phút đọc · 10 ảnhGặp Micae thành Piazza, Gabrielê de’ Mussi, Giovanni Boccaccio và 7 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Micae thành PiazzaTu sĩ Phanxicô viết biên niên sử.
- Gabrielê de’ MussiLuật sư người Piacenza.
- Giovanni BoccaccioNhà văn Florence.
- Agnolo di TuraThợ đóng giày và người chép biên niên sử ở Siena.
- Philippe VIVua Pháp.
- Edward IIIVua Anh.
Nơi chốn
Từ Caffa, dịch theo thuyền vào Messina rồi lan qua Genova, Avignon, Paris, sang tận nước Anh. Nét đứt chỉ hướng lan, không phải lộ trình chính xác. - 1378

Chương 82
Đại ly giáo: một gia đình, ba người cha
Một công đồng họp để chấm dứt cảnh hai giáo hoàng sao lại để Hội Thánh có tới ba?
Ngày 7 tháng Tư năm 1378, mười sáu vị hồng y gác lại mọi việc trần thế, cùng nhau bước vào một đại sảnh được khóa kín…
Rôma, Anagni, Fondi, Avignon, Paris, Pisa, Peñíscola
6 chặng · khoảng 19 phút đọc · 6 ảnhGặp Grêgôriô XI, Urbanô VI, Francesco Tebaldeschi và 14 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Grêgôriô XIGiáo hoàng đã đưa triều đình về Rôma.
- Urbanô VI(Bartôlômêô Prignanô), giáo hoàng ở Rôma.
- Francesco TebaldeschiHồng y người Rôma.
- Catarina thành SienaNgười ủng hộ Urbanô.
- Clêmentê VII(Rôbertô thành Genève), giáo hoàng ở Avignon.
- Giovanna INữ vương Napôli.
Nơi chốn
Rôma bầu Urbanô VI, các hồng y Pháp lánh ra Fondi bầu Clêmentê VII và về Avignon. Công đồng Pisa họp năm 1409. Nối vớiChương 79Chương 80Chương 83Chương 84Chương 85Chương 146
- 1328

Chương 83
Wycliffe và cuốn Kinh Thánh tiếng Anh
Vì sao bốn mươi bốn năm sau khi chết, mộ một cha xứ ở Lutterworth bị đào lên?
Mùa xuân năm 1428, tại Lutterworth, một thị trấn nhỏ nép mình giữa vùng quê thanh bình nước Anh, một cảnh tượng đau…
Oxford, Luân Đôn, Lutterworth, sông Swift, Praha
7 chặng · khoảng 21 phút đọc · 8 ảnhGặp Gioan Wycliffe, Richard Fleming, Martinô V và 19 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Gioan WycliffeThầy giáo Oxford, cha xứ Lutterworth.
- Richard FlemingGiám mục Lincoln.
- Martinô VGiáo hoàng.
- Thomas FullerSử gia Anh thế kỷ XVII.
- Gioan xứ GauntCông tước Lancaster.
- William CourtenayGiám mục Luân Đôn, rồi tổng giám mục Canterbury.
Nơi chốn
Wycliffe dạy ở Oxford, làm cha xứ Lutterworth. Luân Đôn là nơi các giám mục xét ông. Bản thảo của ông còn đi tới tận Praha. Nối vớiChương 73Chương 80Chương 81Chương 82Chương 84Chương 85
- 1374

Chương 84
Jan Hus và những người sống đạo đơn sơ
Một tu sĩ gần như không rời đan viện suốt hơn bảy mươi năm đã để lại cuốn sách nào cho đời sau?
Tháng Bảy năm 1412, giữa lòng kinh thành Praha cổ kính, có ba chàng trai trẻ bị lính áp giải bắt giữ ngay trong nhà thờ.
Praha (nhà nguyện Bêlem), Kozí Hrádek, Deventer, Zwolle (núi Thánh Agnès)
7 chặng · khoảng 20 phút đọc · 7 ảnhGặp Jan Hus, Martin, Jan và 13 người khác
Các chặng
- 01Ngôi nhà nguyện của tiếng nói mẹ đẻ
- 02Gió từ Oxford và những rạn nứt đức tin
- 03Những tâm hồn sống đạo đơn sơ bên bờ sông IJssel
- 04Báu vật mang tên “Gương Chúa Giêsu”
- 05Cơn bão ơn toàn xá và cuộc chia tay đau đớn
- 06Hai năm nơi thôn dã và dấu chỉ Chén Thánh
- 07Tấm giấy thông hành và bước chân hướng về lửa đỏ
Những người sẽ gặp
- Jan HusLinh mục, người giảng thuyết ở nhà nguyện Bêlem.
- MartinBa chàng trai bị chém năm 1412.
- JanBa chàng trai bị chém năm 1412.
- StašekBa chàng trai bị chém năm 1412.
- Wenceslas IVVua Bohemia.
- Zbyněk ZajícTổng giám mục Praha.
Nơi chốn
Jan Hus giảng ở Praha rồi nương náu miền nam Bohemia. Bên sông IJssel, Groote lập các cộng đoàn sống đạo đơn sơ. Constance là nơi Hus đang tiến tới. Nối vớiChương 73Chương 82Chương 83Chương 85Chương 87Chương 91
- 1414

Chương 85
Constance, 1415: chấm dứt Đại Ly giáo và giàn thiêu bên hồ
Tờ giấy thông hành của nhà vua có giữ được mạng Jan Hus ở Constance không?
Sáng thứ Bảy, ngày 6 tháng Bảy năm 1415, bên trong ngôi nhà thờ chính tòa thành Constance, các nghị phụ của công đồng…
Constance, Schaffhausen, Praha, núi Tábor, Lipany, Jihlava, Kunvald, Basel, Orléans, Reims, Rouen
8 chặng · khoảng 29 phút đọc · 14 ảnhGặp Jan Hus, Sigismund, Peter thành Mladoňovice và 19 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Jan HusNhà giảng thuyết người Séc bị thiêu ở Constance năm 1415.
- SigismundVua Hungary, về sau là hoàng đế.
- Peter thành MladoňoviceNgười bạn Séc viết tường trình về những ngày cuối của Hus.
- Ulrich RichentalNgười dân Constance, tác giả biên niên sử.
- Gioan XXIII(Baldassare Cossa), giáo hoàng của dòng Pisa.
- FriedrichCông tước xứ Áo.
Nơi chốn
Hus bị thiêu ở Constance, rồi Bohemia nổi lửa chiến tranh. Cùng thời, Jeanne rời Domrémy đi giải vây Orléans và bị xử ở Rouen. Nối vớiChương 74Chương 82Chương 83Chương 84Chương 86Chương 91
- 1274

Chương 86
Florence, 1453 và “Rôma thứ ba”: khúc bi tráng cuối cùng của Đế quốc Đông La Mã
Sau mười lăm tháng tranh luận ở Florence, vì sao không ai ra đón đoàn giám mục trở về Constantinôpôli?
Ngày 6 tháng Bảy năm 1439, ở Florence nước Ý, dưới mái vòm mới của nhà thờ chính tòa, mái vòm lớn nhất thế giới thuở…
Lyon, Venise, Ferrara, Florence, Constantinôpôli, Mátxcơva, Pskov
9 chặng · khoảng 25 phút đọc · 11 ảnhGặp Giuliano Cesarini, Bessarion, Gioan VIII Palaiologô và 22 người khác
Các chặng
Những người sẽ gặp
- Giuliano CesariniHồng y đọc bản Latinh ở Florence và chết ở Varna.
- BessarionTổng giám mục Nicêa, về sau là hồng y.
- Gioan VIII PalaiologôHoàng đế Byzantium ở Florence.
- Êugêniô IVGiáo hoàng.
- Micae VIIIHoàng đế Byzantium chấp nhận hiệp nhất ở Lyon.
- Andrônikô IICon trai ông.
Nơi chốn
Từ Florence, văn kiện hiệp nhất đến Constantinôpôli rồi thất bại. Constantinôpôli thất thủ năm 1453; Mátxcơva tự nhận là Rôma thứ ba. Nối vớiChương 53Chương 55Chương 59Chương 62Chương 65Chương 66


Thời đại kế tiếp
Cải cách và đại dương
Năm 1450–1800
Bước qua cửa