177 chương · bảy thời đại
Mục lục
Trọn bộ 177 chương, đọc miễn phí.
Bắt đầu từ chương 1Lời vào sách


Thời đại I
Nguồn cội
Khoảng năm 4 TCN – 100 SCN · chương 1–24
Mọi dòng sông đều có một chỗ bắt đầu.
Vào thế giới thời đại ›Khúc · Chương 1–2
Chờ đợi
Một đế quốc mở đường, một dân tộc ngóng Đấng Cứu Thế, và ba mươi năm lặng lẽ của người thợ mộc trong xóm núi Nadarét.
- 1Thế giới chờ một Người: buổi bình minh của thời viên mãn4 TCNGalilê, Giuđê và khắp bờ Địa Trung Hải · khoảng 32 phút đọc

Đường đá Rôma, tiếng Hy Lạp ngoài chợ cá, một dân tộc ngóng trông: thế giới đã sửa soạn gì cho một Người?
Mùa xuân năm ấy, đứng trên sườn đồi quê nhà ngước nhìn về phương bắc, những người nông dân nghèo ở làng Nadarét bàng hoàng chứng kiến từng cột khói đen cuồn cuộn, che…
- 2Những năm tháng lặng lẽ ở Nadarét: mầu nhiệm Nhập Thể giữa đời thường6 TCNNadarét, Bêlem, Giêrusalem, Ai Cập · khoảng 43 phút đọc

Vì sao Đấng làm mốc cho lịch Công nguyên lại chào đời vài năm trước Công nguyên?
Thuở ấy, Nadarét chỉ là một xóm núi nhỏ bé và nghèo nàn nằm nép mình trong một hõm đồi đá vôi ở miền hạ Galilê.
Khúc · Chương 3–5
Thập giá, mộ trống
Từ bờ sông Giođan tới bờ hồ Galilê, lên đồi Gôngôtha, rồi bốn mươi ngày sau buổi sáng ngôi mộ bỏ trống.
- 3Người thợ mộc lên đường rao giảng: tiếng gọi bên bờ sông Giođan và hành trình về thành thánh28Sông Giođan, hoang địa Giuđê, bờ hồ Galilê, Caphácnaum, Bêtania · khoảng 52 phút đọc

Một người thu thuế cho Rôma và một người Nhiệt Thành chống Rôma làm sao ngồi chung trong Nhóm Mười Hai?
Khi bắt đầu thuật lại biến cố Chúa Giêsu bước ra rao giảng công khai, Thánh sử Luca đã làm công việc của một nhà viết sử cẩn trọng: ngài ghim chặt sự kiện ấy vào những…
- 4Tuần lễ cuối cùng ở Giêrusalem: tình yêu đến tận cùng và chiến thắng trên thập giá30Bêtania, Giêrusalem, vườn Ghếtsêmani, đồi Gôngôtha · khoảng 42 phút đọc

Trong lời cầu nguyện ở vườn ép dầu Ghếtsêmani, chữ nào là chữ quan trọng nhất?
Sáu ngày trước đại lễ Vượt Qua, Chúa Giêsu dừng chân tại Bêtania, ngôi làng nhỏ nằm bình yên bên sườn núi Ô-liu, cách bức tường thành Giêrusalem chừng ba cây số đường bộ.
- 5Bốn mươi ngày sau ngôi mộ trống: bình minh Phục Sinh và sứ mạng lên đường30Giêrusalem, đường Emmau, bờ hồ Galilê, núi Ôliu · khoảng 31 phút đọc

Bên bếp lửa than ở bờ hồ, vì sao Chúa Giêsu hỏi Phêrô cùng một câu đến ba lần?
Trong một căn phòng nhỏ ở Giêrusalem, các cánh cửa đều cài then kín mít, mười một người đàn ông ngồi lặng thinh.
Khúc · Chương 6–10
Gió và lửa
Lễ Ngũ Tuần mở cửa căn phòng trên lầu: cộng đoàn đầu tiên bẻ bánh, bị bắt bớ, có người tử đạo, rồi Tin Mừng ra khỏi Giêrusalem.
- 6Gió và lửa trong căn phòng trên lầu: ngày sinh nhật của Hội Thánh30Căn phòng trên lầu và đường phố Giêrusalem · khoảng 16 phút đọc

Người đánh cá từng chối Thầy trước một cô đầy tớ lấy đâu can đảm đứng giảng giữa phố Giêrusalem?
Mười ngày sau khi Chúa Giêsu về trời, căn phòng trên lầu ở thành Giêrusalem vẫn chật kín người.
- 7Những người chia nhau tấm bánh: nhịp sống hiệp thông của cộng đoàn sơ khai30Các tư gia và sân Đền Thờ Giêrusalem · khoảng 16 phút đọc

Không ai bắt buộc, sao các tín hữu đầu tiên ở Giêrusalem lại bán ruộng đất đem chia cho nhau?
Hãy thử hình dung một gia đình Do Thái bình dị ở Giêrusalem vào những tuần lễ ngay sau ngày Chúa Thánh Thần hiện xuống.
- 8Vàng bạc thì tôi không có: quyền năng danh Chúa Giêsu và những thử thách đầu tiên30Cửa Đẹp Đền Thờ, tòa Thượng Hội Đồng, các tư gia Giêrusalem · khoảng 23 phút đọc

Giữa phiên tòa sắp đòi mạng các Tông đồ, ai đã đứng lên khuyên Thượng Hội Đồng dừng tay?
Trong một quãng thời gian ngắn buổi đầu, các tín hữu tại Giêrusalem được sống những tháng ngày thật bình yên.
- 9Thầy Têphanô ngã xuống: vị tử đạo tiên khởi và những đốm than hồng truyền giáo34Các hội đường, tòa Thượng Hội Đồng, ngoài cổng thành Giêrusalem · khoảng 19 phút đọc

Được chọn để lo bàn ăn cho các bà góa, vì sao thầy Têphanô lại thành người đầu tiên đổ máu vì Chúa?
Thầy Têphanô vốn được cộng đoàn tuyển chọn để trông coi việc phân phát lương thực bên bàn ăn cho các bà góa nghèo.
- 10Cánh cửa mở ra ngoài Giêrusalem: Tin Mừng vượt mọi ranh giới đến với muôn dân34Samari, đường xuống Gaza, Giôphê, Xêdarê, Antiôkhia · khoảng 29 phút đọc

Vì sao Phêrô, người Do Thái giữ luật từ nhỏ, lại bước qua ngưỡng cửa nhà một người ngoại?
Trước ngày về trời, Chúa Giêsu đã trao cho các môn đệ một tấm bản đồ truyền giáo thật rõ ràng: “Khi Chúa Thánh Thần ngự xuống trên anh em, anh em sẽ nhận được sức mạnh.
Khúc · Chương 11–18
Phaolô lên đường
Kẻ đi bắt đạo ngã xuống trên đường Đamát, rồi vượt biển, lập cộng đoàn, viết những lá thư nay ta còn đọc mỗi Chúa nhật.
- 11Saolô, người đi bắt đạo: lòng nhiệt thành mù quáng và hành trình về Đamát5Tácxô, Giêrusalem, đường đi Đamát · khoảng 14 phút đọc

Một học trò giỏi của thầy Gamaliên vì sao lại đi lùng bắt từng nhà những người theo Con Đường?
Chúng ta đã từng bắt gặp anh một lần ở chương 9: chàng thanh niên đứng trông coi những chiếc áo choàng cho đám người ném đá thầy Têphanô.
- 12Tia sáng trên đường Đamát: bước ngoặt cuộc đời và ơn gọi của vị Tông đồ dân ngoại34Đường đi Đamát, phố Thẳng, các hội đường Đamát · khoảng 15 phút đọc

Ở Đamát, ai dám đến đặt tay trên chính kẻ mang thư đi bắt người của Chúa?
Trong túi áo, Saolô vẫn mang theo bức thư ủy quyền đóng dấu của vị thượng tế Đền Thờ.
- 13Những năm chuẩn bị và cuộc họp ở Giêrusalem: hành trình truyền giáo đầu tiên và cánh cửa tự do cho muôn dân35Ả Rập, Đamát, Giêrusalem, Tácxô, Antiôkhia, đảo Síp, miền Galát · khoảng 30 phút đọc

Câu hỏi nào suýt xé đôi Hội Thánh buổi đầu, và cuộc họp ở Giêrusalem đã gỡ nó thế nào?
Suốt nhiều năm ròng, bà con tín hữu tại các làng quê xứ Giuđê chỉ biết đến Saolô qua một lời đồn truyền tai nhau: cái người xưa kia từng lùng bắt chúng ta, nay lại đang…
- 14Lá thư gửi tín hữu Thêxalônica: những dòng chữ đầu tiên của Tân Ước và niềm hy vọng phục sinh49Antiôkhia, Trôa, Philípphê, Thêxalônica, Côrintô · khoảng 29 phút đọc

Vì sao những trang đầu tiên của Tân Ước phải nhắc tín hữu Thêxalônica đừng bỏ bê việc làm ăn?
Vào khoảng năm 50, tại thành phố cảng Côrintô bên đất Hy Lạp, Thánh Phaolô đọc cho một người bạn đồng hành chép một bức thư.
- 15Rắc rối ở hải cảng Côrintô50Côrintô, Êphêsô · khoảng 26 phút đọc

Bữa tiệc của Chúa ở Côrintô sao lại có người no say, còn người nghèo đến muộn phải nhịn đói?
Khoảng năm 54, mấy người trong gia đình bà Khơlôê vượt biển Êgiê từ Côrintô sang Êphêsô để tìm gặp Thánh Phaolô đang giảng đạo tại đó.
- 16Galát, Rôma và món quà cứu độ nhưng không53Các cộng đoàn miền Galát, Antiôkhia, Côrintô, Rôma · khoảng 36 phút đọc

Chuyện gì khiến Phaolô dám cãi thẳng mặt Phêrô ngay giữa Antiôkhia?
Hầu như bức thư mục vụ nào của Thánh Phaolô cũng mở đầu theo một khuôn mẫu thật ấm áp: trước hết là lời chào bình an, tiếp đến là đoạn văn dâng lời tạ ơn Thiên Chúa vì…
- 17Những lá thư từ nhà tù57Giêrusalem, Xêdarê, biển Địa Trung Hải, đảo Manta, Rôma · khoảng 30 phút đọc

Từ nhà tù, Phaolô viết gì để một người nô lệ bỏ trốn được trở về nhà chủ như một người anh em?
Suốt hai năm bị quản thúc ở Rôma, Thánh Phaolô hầu như chẳng bao giờ có được một phút giây ở một mình.
- 18Ngọn đèn trao cho Timôthê50Lýtra, Côrintô, Êphêsô, đảo Crêta, Rôma · khoảng 27 phút đọc

Trong lá thư cuối đời, vì sao Phaolô dặn Timôthê nhớ mang theo chiếc áo choàng để quên ở Trôa?
Tại thị trấn Lýtra nhỏ bé nằm trên vùng đồi miền Tiểu Á, có một cậu bé lớn lên trong vòng tay tần tảo của hai người phụ nữ: bà ngoại tên là Lôít và người mẹ tên là…
Khúc · Chương 19–24
Trao lại ngọn đèn
Phêrô ở Rôma, các tông đồ đi về miền xa, Đền Thờ sụp đổ năm 70, và lần lượt những chứng nhân cuối cùng của Chúa ra đi.
- 19Phêrô ở Rôma30Biển hồ Galilê, Xêdarê, Antiôkhia, Rôma, đồi Vaticanô · khoảng 19 phút đọc

Theo một giai thoại cổ, trên đường Appia Phêrô đã gặp ai khiến ông quay ngược vào Rôma?
Một buổi sáng bên bờ Biển Hồ Galilê, cạnh đống than hồng, Chúa Giêsu Phục Sinh đã nướng sẵn cá và bánh trên than.
- 20Những tông đồ đi về miền xa40Giêrusalem, Biển Đen, Hy Lạp, Ba Tư, Ấn Độ, Armenia, Êthiôpia, Tiểu Á · khoảng 18 phút đọc

Tông đồ Tôma có thật đã cập bến Ấn Độ, hay đó chỉ là chuyện cha truyền con nối?
Ở Kêrala, miền tây nam Ấn Độ, những rặng dừa chạy dài theo bờ biển Malabar.
- 21Những người phụ nữ giữ lửaGalilê, Giêrusalem, Giôphê, Philípphê, Côrintô, Êphêsô, Rôma, Carthage · khoảng 21 phút đọc

Phaolô đã trao lá thư Rôma, văn kiện quan trọng bậc nhất đời mình, cho ai mang vượt biển?
Một đêm nọ ở Giêrusalem vào khoảng năm 43, có tiếng gõ cổng trước một ngôi nhà lớn.
- 22Sau Phêrô: năm 70, Đền Thờ sụp đổ và những Caesar62Giêrusalem, Pella, Rôma, Côrintô · khoảng 18 phút đọc

Khi quân Rôma vây Giêrusalem năm 70, các Kitô hữu trong thành đã đi đâu?
Ở Rôma, đầu phía đông Quảng trường cổ, nơi con đường đá dẫn lên một gò đất thấp, có một cổng vòm đá cẩm thạch mang tên hoàng đế Titô.
- 23Gioan, người môn đệ được yêu28Galilê, Giêrusalem, Êphêsô, đảo Patmô · khoảng 19 phút đọc

Về già ở Êphêsô, vì sao Gioan Chúa nhật nào cũng chỉ nói đúng một câu?
Giáo phụ Clêmentê thành Alêxanđria, viết vào khoảng năm 200, có kể lại một câu chuyện cảm động về Thánh Tông đồ Gioan.
- 24Khi những chứng nhân cuối cùng ra điÊphêsô, bảy Hội Thánh vùng Tiểu Á · khoảng 14 phút đọc

Người cuối cùng từng thấy Chúa qua đời rồi, Hội Thánh còn chờ được mặc khải gì mới nữa không?
Một buổi chiều tại Êphêsô vào khoảng năm 100, các tín hữu lại quây quần mừng Ngày của Chúa như lệ thường mỗi tuần.


Thời đại II
Giữa lửa thử thách
Năm 100–313 · chương 25–37
Gia đình Công giáo nào cũng giữ trong ký ức một thời bị bách hại.
Vào thế giới thời đại ›Khúc · Chương 25–28
Giữa đấu trường
Vì sao Rôma ghét người Kitô hữu, và những con người như Ignatiô, Pôlycarpô, Perpêtua đã đứng vững thế nào qua hai trăm năm bách hại.
- 25Ignatiô trên đường đến Rôma và sách Didakhê90Antiôkhia, Smyrna, Trôa, Rôma, Côrintô, miền Syria, Giuđê · khoảng 19 phút đọc

Vì sao một cụ giám mục bị xiềng đi Rôma lại van nài tín hữu đừng tìm cách cứu mình?
Khoảng năm 110, trên con đường lớn chạy ngang vùng Tiểu Á, một toán lính Rôma đang áp giải một cụ già bị xiềng xích.
- 26Vì sao Rôma ghét người Kitô hữu? Những đám mây ngờ vực trên bầu trời đế quốcRôma, tỉnh Bithynia, khắp đế quốc · khoảng 20 phút đọc

Những người chỉ thờ một Thiên Chúa vì sao lại bị dân Rôma gọi là bọn vô thần?
Vào khoảng năm 112, tại tỉnh Bithynia nằm bên bờ Biển Đen, nay thuộc miền bắc Thổ Nhĩ Kỳ, vị quan tổng trấn Rôma tên là Pliniô đang rơi vào một tình huống khó xử.
- 27Những cơn sóng lửa, từ Nêrô đến Điôclêtianô64Rôma, Ai Cập, Bắc Phi, Tiểu Á, Nicômêđia · khoảng 42 phút đọc

Sắc chỉ khoan dung năm 311 của kẻ bách hại Galêriô khép lại bằng một lời xin lạ lùng nào?
Vào năm 250, tại một ngôi làng nhỏ thuộc vùng Fayum, ốc đảo trồng trọt trù phú nằm ở phía tây sông Nin, có một cụ già chừng bảy mươi hai tuổi tên là Aurelius Diogenes…
- 28Pôlycarpô, Perpêtua và những người không chối Chúa110Smyrna, Rôma, Lyon, Carthage · khoảng 50 phút đọc

Bị ép nguyền rủa Đức Kitô để giữ mạng, cụ Pôlycarpô đã trả lời viên tổng trấn thế nào?
Vào một buổi chiều thứ Sáu khoảng năm 155, từ thành Smyrna bên bờ biển Êgiê, nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, một toán lính tuần phiên và kỵ binh rầm rập phóng ngựa ra vùng ngoại ô.
Khúc · Chương 29–30
Bàn thờ bên mộ
Xuống các nghĩa trang ngầm quanh Rôma, rồi ngồi dự một Thánh lễ năm 155 để thấy tín hữu thời ấy cầu nguyện, chôn cất và chia sẻ ra sao.
- 29Thành phố của những người đã khuất1578Các nghĩa trang ngầm quanh Rôma · khoảng 23 phút đọc

Các hầm mộ dưới lòng đất Rôma có thật là nơi tín hữu trốn tránh cuộc bách hại không?
Ngày 31 tháng Năm năm 1578, một nhóm thợ đang đào cát trong một vườn nho cạnh đường Salaria, con đường chạy về hướng bắc ra khỏi thành Rôma, thì mặt đất dưới chân bỗng…
- 30Một Thánh lễ năm 155150Rôma, Carthage, Hiêrapôli, Dura-Europos bên sông Euphrates · khoảng 29 phút đọc

Một Thánh lễ năm 155 ở Rôma giống Thánh lễ Chúa nhật hôm nay đến mức nào?
Khoảng năm 155, tại thành Rôma, có một nhà triết học ngồi xuống viết thư gửi cho người nắm quyền lực lớn nhất thế giới lúc bấy giờ.
Khúc · Chương 31–35
Giữ đúng Lời
Những kẻ tự xưng biết bí mật, bộ Kinh Thánh được gom lại, các luật sư của đức tin, và câu hỏi người đã chối Chúa có được đón về.
- 31Những người bảo “chúng tôi biết bí mật”: Ngộ đạo và Marcion130Alêxanđria, Rôma, Lyon, Nag Hammadi (Ai Cập) · khoảng 26 phút đọc

Trục xuất ông chủ tàu Marcion năm 144, Hội Thánh Rôma đã làm gì với số tiền lớn ông từng dâng?
Tháng Mười Hai năm 1945, gần thị trấn Nag Hammadi ở vùng Thượng Ai Cập, đoạn phía nam của thung lũng sông Nin, một bác nông dân tên là Muhammad Ali al-Samman vác cuốc ra…
- 32Cuốn Sách được gom lại: bộ Kinh Thánh ra đời50Các cộng đoàn quanh Địa Trung Hải, Rôma, Lyon, Alêxanđria, Xêdarê, Carthage, Hippô · khoảng 25 phút đọc

Khi chưa có cuốn Kinh Thánh trọn bộ, làm sao các cộng đoàn biết sách nào được đọc trong nhà thờ?
Năm 1740, tại Thư viện Ambrosiana ở thành Milanô, một linh mục kiêm học giả tên là Ludovico Antonio Muratori mở xem một cuốn sách chép tay cũ kỹ có từ khoảng thế kỷ thứ…
- 33Những luật sư của người Kitô hữu125Rôma, Ostia, Athêna, Êphêsô, Carthage, Alêxanđria, Xêdarê · khoảng 27 phút đọc

Một nụ hôn gió gửi tượng thần Sêrapis đã mở ra cuộc tranh luận nào trên bờ biển Ostia?
Vào một buổi sáng mùa thu khoảng năm 200, ba người bạn rời thành Rôma để xuống cảng Ostia tắm biển.
- 34Alêxanđria và Antiôkhia: hai cách đọc Kinh Thánh180Alêxanđria, Xêdarê, Antiôkhia, Tácxô · khoảng 23 phút đọc

Vì sao cùng một cuốn Kinh Thánh, Alêxanđria và Antiôkhia lại dạy hai cách đọc khác nhau?
Năm 203 tại thành Alêxanđria, có một chàng thanh niên mười tám tuổi vừa lâm cảnh mồ côi cha.
- 35Montanô, Nôvatianô và câu hỏi về lòng thương xót160Phrygia (Tiểu Á), Carthage, Rôma, Nicêa · khoảng 22 phút đọc

Người đã chối Chúa trong cơn bách hại có còn được Hội Thánh đón về không?
Năm 325, tại Công đồng Nicêa, hoàng đế Constantinô có cuộc trò chuyện với một vị giám mục già tên là Acêsiô.
Khúc · Chương 36–37
Cầu Milvian
Bốn hoàng đế chia nhau thiên hạ rồi quay ra đánh nhau, cho tới trận đánh bên cây cầu đá trên sông Tibrê mùa thu năm 312.
- 36Bốn hoàng đế, một đế quốc tan vỡ284Nicômêđia, Split, York, Rôma, Carnuntum · khoảng 19 phút đọc

Bốn hoàng đế cùng trị vì, khắc vào đá như một lòng, sao chẳng bao lâu đế quốc lại thành cảnh loạn sứ quân?
Ở góc ngoài Vương cung thánh đường Thánh Máccô tại Venice, sát lối vào Dinh Tổng trấn xưa, có một cụm tượng đá đỏ sẫm mà phần lớn du khách đi ngang chẳng mấy khi để mắt…
- 37Cây cầu Milvian, năm 312: dấu thánh giá trên khiên chiến thắng312Núi Alpes, Saxa Rubra, cầu Milvian trên sông Tibrê, Rôma · khoảng 18 phút đọc

Vì sao dấu chữ X lồng chữ P trên áo lễ các cha lại từng được vẽ vội lên khiên của lính?
Nếu có dịp bước vào một ngôi nhà thờ tại các xứ đạo Việt Nam, từ những ngôi thánh đường cổ kính miền Bắc với mái ngói cong cong và tiếng chuông ngân vang sớm tối, cho…


Thời đại III
Công đồng và đan tu
Năm 313–800 · chương 38–58
Mỗi Chúa nhật, khi đứng lên đọc Kinh Tin Kính, chúng ta nói: “Tôi tin kính một Thiên Chúa là Cha toàn năng…
Vào thế giới thời đại ›Khúc · Chương 38–42
Kinh Tin Kính
Hội Thánh ra khỏi hầm tối, được hoàng đế che chở, rồi cãi nhau dữ dội về Ngôi Con cho tới Nicêa năm 325 và Constantinôpôli năm 381.
- 38Sắc lệnh Milanô: buổi sáng sau đêm dài313Milanô, Nicômêđia, Tyrô, Rôma · khoảng 19 phút đọc

Bức thư trả lại tự do cho Hội Thánh năm 313 đã ra đời bên một đám cưới ở Milanô như thế nào?
Ngày 13 tháng Sáu năm 313, tại kinh đô Nicômêđia ở phương Đông, người ta đem dán lên bảng thông cáo công cộng một bức thư của hoàng đế Liciniô.
- 39Chiếc áo gấm của hoàng đế313Rôma, Carthage, Nicômêđia, Giêrusalem, Constantinople · khoảng 23 phút đọc

Đất đai, tiền bạc, đặc quyền: Hội Thánh đã phải trả giá gì cho chiếc áo gấm hoàng đế khoác lên vai?
Mùa hè năm 325, hoàng đế Constantinô tổ chức đại lễ mừng hai mươi năm lên ngôi trị vì.
- 40Nicêa, mùa hè năm 325318Alêxanđria, Nicômêđia, Nicêa · khoảng 25 phút đọc

Câu hát thủy thủ Alêxanđria ngân nga ngoài bến cảng đã dẫn tới công đồng chung đầu tiên ra sao?
Khoảng năm 320, tại bến cảng sầm uất của thành phố Alêxanđria, từ những anh thủy thủ đang kéo dây neo, những bác thợ xay bột bên cối đá, cho đến những người khách bộ…
- 41Athanasiô, một mình chống cả thế giới325Alêxanđria, Tyrô, Trier, Rôma, sa mạc Ai Cập · khoảng 17 phút đọc

Vì sao giám mục Athanasiô bị đuổi khỏi Alêxanđria đến năm lần mà vẫn không chịu nhượng bộ?
Vào năm 335, tại thành phố Tyrô, một công nghị gồm các giám mục phương Đông đã được triệu tập để xét xử vị giám mục của thành Alêxanđria.
- 42Constantinôpôli năm 381 và kinh Tin Kính trọn vẹn360Cappađôcia, Constantinople · khoảng 21 phút đọc

Năm 379, vì sao người Công giáo ở kinh đô phải dâng lễ Vọng Phục Sinh trong một căn nhà riêng?
Đêm Vọng Phục Sinh năm 379 tại kinh đô Constantinôpôli, một nhóm nhỏ tín hữu Công giáo tụ họp dâng lễ trong một căn nhà riêng đã được sửa lại làm nhà nguyện.
Khúc · Chương 43–46
Sa mạc, thư phòng
Các đan sĩ vào sa mạc, các giáo phụ Đông Tây viết, giảng, dịch Kinh Thánh, và Augustinô tìm được chỗ cho trái tim không yên nghỉ.
- 43Sa mạc nở hoa: Antôn và những người đi tìm Chúa270Sa mạc Ai Cập, bờ sông Nin, Syria, Palestine, xứ Gaule, Ireland · khoảng 19 phút đọc

Thời bắt bớ vừa dứt, vì sao hàng ngàn người lại bỏ làng mạc, phố thị mà đi sâu vào sa mạc?
Một ngày Chúa Nhật vào khoảng năm 270, trong ngôi nhà thờ của một làng quê ven sông Nin, có chàng thanh niên chừng mười tám, đôi mươi tuổi đang ngồi nghe đọc Tin Mừng.
- 44Những tiếng nói phương Đông340Cappađôcia, Athêna, Nisibis, Êđêssa, Antiôkhia, Constantinople · khoảng 15 phút đọc

Từ nồi cháo phát cho người đói năm 368, Basiliô đã dựng nên gì ngoài cổng thành Xêdarê?
Mùa hè năm 379, Đức Giám mục Grêgôriô thành Nyssa tất tả lên đường về quê nhà, một trang trại nằm bên bờ sông Iris thuộc xứ Pontô gần Hắc Hải, nơi người chị cả của ngài…
- 45Ambrôsiô và Giêrônimô: vị giám mục của công lý và người thầy dịch Lời Chúa374Milanô, Rôma, sa mạc Chalcis, Bêlem · khoảng 21 phút đọc

Viên quan còn là dự tòng, chưa chịu phép rửa, sao lại bị dân Milanô bắt làm giám mục?
Mùa thu năm 374, bên trong ngôi nhà thờ chính tòa thành Milanô, bầu khí căng như một buổi họp làng sắp vỡ trận.
- 46Augustinô, trái tim không yên nghỉ: hành trình khắc khoải tìm về với ân sủng354Thagaste, Carthage, Rôma, Milanô, Ostia, Hippô · khoảng 24 phút đọc

Điều gì xảy ra dưới gốc cây vả ở Milanô khiến một người ba mươi mốt tuổi gục đầu khóc rồi đổi đời?
Một buổi chiều tháng Tám năm 386, trong khu vườn nhỏ phía sau ngôi nhà thuê tại thành Milanô, có một người đàn ông ba mươi mốt tuổi đang gục đầu dưới gốc cây vả mà khóc…
Khúc · Chương 47–51
Đế quốc rạn nứt
Êphêsô và Canxêđônia tuyên xưng Đức Kitô, Armenia và Aksum đón đạo, còn Rôma lung lay trước người Goth, người Hung, người Vandal.
- 47Êphêsô năm 431: “Mẹ Thiên Chúa” và mầu nhiệm Ngôi Lời Nhập Thể428Constantinople, Alêxanđria, Rôma, Êphêsô, Antiôkhia · khoảng 20 phút đọc

Vì sao chỉ một danh hiệu dành cho Đức Maria lại khiến dân Êphêsô cầm đuốc xuống đường năm 431?
Chiều tối ngày 22 tháng Sáu năm 431, tại thành phố cảng cổ kính Êphêsô, nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, các ngả đường đều chật kín người như nêm cối.
- 48Canxêđônia năm 451: một Ngôi Vị, hai bản tính và bốn chữ “không”448Constantinople, Êphêsô, Rôma, Canxêđônia, Alêxanđria · khoảng 22 phút đọc

Một cú ngã ngựa của hoàng đế đã đổi hướng cuộc tranh luận về Đức Kitô như thế nào?
Tháng Tám năm 449, tại thành phố cổ Êphêsô, ngay bên trong ngôi thánh đường dâng kính Đức Maria, nơi mới mười tám năm trước dân Chúa đã thắp đuốc reo mừng danh hiệu “Mẹ…
- 49Armenia và Aksum, những vương quốc đầu tiên theo Chúa: ánh sáng đức tin ngoài biên giới đế quốc300Armenia, Gruzia (Iberia), Aksum (Êthiôpia), Alêxanđria · khoảng 20 phút đọc

Hai cậu bé sống sót sau một vụ tàu đắm đã đưa Tin Mừng vào vương quốc Aksum ra sao?
Ở miền nam đất nước Armenia, trên một ngọn đồi nhỏ giữa những vườn nho, có một ngôi đan viện cổ kính mang tên Khor Virap.
- 50Rôma sụp đổ và những dân tộc mới: bình minh đức tin trên đống tro tàn đế quốc376Rôma, Ravenna, Reims, Ireland, đảo Iona, Whitby, rừng Germania, Dokkum · khoảng 23 phút đọc

Vì sao người dịch Kinh Thánh cho dân Goth lại cố ý bỏ các sách Các Vua?
Vào mùa thu năm 476, tại Ravenna, thành phố đầm lầy bên bờ biển Adriatic nơi triều đình phương Tây đã dời về cố thủ từ nhiều năm trước, một viên tướng người Germani tên…
- 51Lêô Cả đứng trước Attila: người mục tử tay không che chở thành Rôma440Rôma, bờ sông Mincio (miền bắc nước Ý), Aquileia · khoảng 16 phút đọc

Không ai biết Lêô đã nói gì với Attila bên sông Mincio, vậy vì sao vua Hung lại rút quân?
Vào một ngày mùa hè oi ả năm 452, bên bờ sông Mincio thuộc miền bắc nước Ý, cách thành Mantova không xa, một đoàn người nhỏ cưỡi ngựa chầm chậm tiến về phía doanh trại…
Khúc · Chương 52–54
Giữa đổ nát
Biển Đức lập bản tu luật nhỏ, Justinianô ép một công đồng, và Grêgôriô Cả nuôi cả thành Rôma đói khổ.
- 52Biển Đức và bản tu luật nhỏ480Nursia, Rôma, Subiaco, Monte Cassino · khoảng 28 phút đọc

Vua Totila sai cận vệ mặc áo tím giả làm vua lên Monte Cassino; cụ Biển Đức đã đón khách thế nào?
Khoảng năm 542, vua Totila của người Goth, lúc ấy đang nắm giữ gần hết đất nước Ý, nghe đồn rằng trên đỉnh núi Monte Cassino, nằm giữa Rôma và Napôli, có một vị viện phụ…
- 53Constantinôpôli năm 553 và bóng Justinianô527Constantinôpôli, Canxêđônia, Rôma, Aquileia · khoảng 19 phút đọc

Vì sao một Giáo hoàng phải ôm chân bàn thờ trốn lính hoàng đế ngay giữa kinh đô Constantinôpôli?
Tháng Tám năm 551, tại kinh đô Constantinôpôli, một cụ già người Ý hớt hải chạy vào nhà thờ Thánh Phêrô nằm cạnh cung điện Hormisdas rồi vòng tay ôm chặt lấy chân bàn…
- 54Grêgôriô Cả giữa Rôma điêu tàn590Rôma, Constantinôpôli, Ravenna, dãy Alps, Ponthion, Saint-Denis · khoảng 22 phút đọc

Mấy cậu thiếu niên tóc vàng bị rao bán ở chợ Rôma đã khiến Grêgôriô nghĩ đến miền đất nào?
Mùa xuân năm 590, thành Rôma đang chết dần vì dịch hạch.
Khúc · Chương 55–58
Phương Đông dậy sóng
Hồi giáo trỗi dậy, cuộc tranh luận về ý chí của Đức Kitô, Hội Thánh theo đường tơ lụa đến Trường An, và cuộc chiến ảnh thánh.
- 55Khi Hồi giáo trỗi dậy570Mecca, Mêđina, Giêrusalem, Alêxanđria, Carthage, eo biển Gibraltar, Constantinôpôli, Poitiers · khoảng 30 phút đọc

Năm 638, cụ thượng phụ Sôphrôniô chịu giao Giêrusalem với một điều kiện duy nhất, đó là gì?
Mùa xuân năm 638, thành Giêrusalem mở cổng đầu hàng.
- 56Constantinôpôli năm 680: Đức Kitô có mấy ý chí?633Constantinôpôli, Alêxanđria, Carthage, Rôma (Latêranô), Chersonêsô (Crimea), Lazica (Gruzia) · khoảng 28 phút đọc

Cụ Maximô chỉ là một tu sĩ không chức vị, sao dám chống cả hoàng đế, thượng phụ lẫn sứ giả Rôma?
Năm 655, bên trong một phòng xử án tại kinh đô Constantinôpôli, các quan tòa của hoàng đế đứng vây quanh một cụ già đã bảy mươi lăm tuổi.
- 57Theo con đường tơ lụa đến Trường An: hạt giống Tin Mừng nơi kinh đô nhà ĐườngSeleucia-Ctesiphon, Nisibis, Merv, Samarkand, Đôn Hoàng, Trường An (Tây An), bờ biển Malabar, Taprobane (Sri Lanka) · khoảng 25 phút đọc

Phiến đá khổng lồ đào được gần Tây An năm 1625 đã kể gì về đạo Chúa ở Trung Hoa?
Vào khoảng năm 1625, tại một vùng quê gần thành Tây An ở miền tây bắc Trung Hoa, mấy người thợ đào móng chạm phải một phiến đá lớn chôn sâu dưới đất.
- 58Nicêa năm 787: cuộc chiến ảnh thánh726Constantinôpôli (cổng Chalkê), Đamát, tu viện Mar Saba, Nicêa, Frankfurt · khoảng 32 phút đọc

Ngọn núi lửa phun dưới đáy biển năm 726 dính dáng gì tới lệnh dẹp bỏ ảnh thánh?
Cổng chính dẫn vào đại hoàng cung ở kinh đô Constantinôpôli được gọi là Cổng Chalkê, nghĩa là “Cổng Đồng”, bởi phần mái cổng được lợp bằng những tấm ngói đồng mạ vàng…


Thời đại IV
Những ngả Trung cổ
Năm 800–1453 · chương 59–86
Nhiều người trong chúng ta, và cả tôi trước kia, vẫn hình dung thời Trung cổ như một thời tăm tối.
Vào thế giới thời đại ›Khúc · Chương 59–63
Vương miện, tiếng chuông
Một vương miện đặt trong đêm Giáng Sinh, một bảng chữ cái cho người Slav, những bến bờ phương Bắc chịu phép rửa, và tiếng chuông Cluny giữa thế kỷ sắt.
- 59Giáng Sinh năm 800799Rôma, Paderborn, Aachen, Constantinôpôli · khoảng 27 phút đọc

Không ai được xét xử giáo hoàng, vậy Lêô III làm sao gột sạch lời vu cáo trước mặt vua Charles?
Sáng ngày 25 tháng Tư năm 799, nhằm ngày lễ thánh sử Máccô, Đức Giáo hoàng Lêô III cưỡi ngựa dẫn đầu một đoàn rước trọng thể đi qua các đường phố Rôma.
- 60Cyrillô và Mêthôđiô, bảng chữ cái cho người Slav826Thêxalônica, Constantinôpôli, Chersonêsô, Đại Moravia, Venise, Rôma, Swabia, Bulgaria · khoảng 25 phút đọc

Điều gì khiến cả đám giáo sĩ Latinh vây lấy một học giả Hy Lạp gầy gò ở Venise năm 867?
Vào năm 867, tại thành phố cảng Venise bên Ý, có một vị học giả người Hy Lạp với vóc dáng gầy gò, trạc tuổi chừng bốn mươi, đang đứng lọt thỏm giữa vòng vây gay gắt của…
- 61Sau Charlemagne814Verdun, sông Seine, Paris, Tours, Rôma (Latêranô), Lechfeld (Augsburg), miền nam nước Pháp · khoảng 18 phút đọc

Tòa Rôma đã sa sút đến đâu mà người ta đem cả xác một giáo hoàng ra xử?
Tháng Giêng năm 897, bên trong vương cung thánh đường Latêranô ở Rôma, người ta đặt một xác chết ngồi lên ngai giáo hoàng.
- 62Những bến bờ phương Bắc và phép rửa ở Kyiv826Kyiv, sông Dnipro, Constantinôpôli, Chersonêsô, Gniezno, Esztergom, Hamburg, Birka, Jelling, Stiklestad, Nidaros · khoảng 42 phút đọc

Một người nằm trùm áo choàng suốt một ngày đêm đã quyết định đức tin cho cả Iceland ra sao?
Mùa hè năm 988, tại thành phố cổ Kyiv, người ta buộc chặt pho tượng thần Perun vào đuôi một con ngựa chiến.
- 63Tiếng chuông Cluny và Cîteaux910Cluny, Cîteaux, Clairvaux, Fontaines (Bourgogne) · khoảng 26 phút đọc

Vì sao chàng hiệp sĩ trẻ Bênađô kéo theo cả anh em ruột vào một đan viện nghèo giữa đầm lầy?
Vào một buổi sáng mùa xuân năm 1113, tại lâu đài Fontaines gần thành phố Dijon, một đoàn người gồm ba mươi tráng sĩ lặng lẽ lên ngựa rời nhà.
Khúc · Chương 64–67
Hai bờ xa dần
Tiếng nói, ổ bánh, một chữ trong Kinh Tin Kính: những vết xước nhỏ cứ thế đẩy Rôma và Constantinôpôli xa nhau, cho tới mùa hè năm 1054.
- 64Hai thế giới xa dầnConstantinôpôli, Rôma, Bulgaria, miền nam nước Ý · khoảng 19 phút đọc

Một giám mục sang Constantinôpôli hỏi vợ cho con hoàng đế đã viết gì mà ngàn năm sau đọc vẫn nóng mặt?
Ngày 4 tháng Sáu năm 968, Đức Giám mục Liutprand của giáo phận Cremona ở miền bắc nước Ý đã đặt chân đến kinh đô Constantinôpôli với tư cách là sứ giả của hoàng đế Otto…
- 65Chuyện “luật nhà”: bánh không men, bộ râu và đời độc thân866Constantinôpôli, Rôma, Bulgaria, Ohrid, Trani (miền nam nước Ý) · khoảng 19 phút đọc

Sao một ổ bánh lại gây ra những lời nặng nề nhất giữa Đông và Tây?
Năm 866, sứ giả của vua Boris xứ Bulgaria đến Rôma mang theo một danh sách dài những thắc mắc, như chương trước đã kể.
- 66Ai là người cha trong gia đình? Filioque và quyền Giáo hoàng381Toledo, Aachen, núi Ôliu (Giêrusalem), Rôma, Constantinôpôli · khoảng 17 phút đọc

Lêô III cho khắc gì lên hai tấm khiên bạc treo cạnh mộ thánh Phêrô, và để nói với ai?
Vào khoảng năm 810, bên trong đền thờ thánh Phêrô ở Rôma, Đức Giáo hoàng Lêô III đã cho người treo hai tấm khiên lớn bằng bạc nguyên chất ngay gần ngôi mộ của vị Tông đồ…
- 67Mùa hè năm 10541053Constantinôpôli (Hagia Sophia), Civitate và Benevento (miền nam nước Ý), Rôma · khoảng 19 phút đọc

Bản án đặt trên bàn thờ Hagia Sophia năm 1054 có thật sự xé đôi Hội Thánh ngay hôm ấy không?
Sáng thứ Bảy, ngày 16 tháng Bảy năm 1054, bên trong ngôi đại thánh đường Hagia Sophia ở kinh đô Constantinôpôli, các giáo sĩ đang tất bật chuẩn bị cho buổi phụng vụ…
Khúc · Chương 68–71
Ngai vàng và gươm
Một hoàng đế chân trần trên tuyết Canossa, những đạo quân khâu thánh giá lên áo, và các công đồng Latêranô gỡ dần mối rối giữa giáo quyền và vương quyền.
- 68Grêgôriô VII và buổi sáng tuyết ở Canossa1046Sutri, Rôma, Worms, đèo Mont-Cenis, Canossa, Salerno · khoảng 27 phút đọc

Hoàng đế đứng chân trần ba ngày trên tuyết Canossa, nhưng rốt cuộc ai mới là người thắng?
Vào tháng Giêng năm 1077, mùa đông năm ấy buốt giá đến mức người đương thời kể lại rằng dòng sông Rhine đã đóng băng từ tháng Mười Một và không tan cho đến tận tháng Tư…
- 69Thập tự chinh thứ nhất (1095–1099)1071Clermont, sông Rhine, Constantinôpôli, Nicêa, Antiôkhia, Ma’arra, Giêrusalem · khoảng 30 phút đọc

Vì sao không một vị vua nào lên đường trong cuộc Thập tự chinh thứ nhất?
Ngày 27 tháng Mười Một năm 1095, tại thị trấn Clermont nằm giữa miền trung nước Pháp, không một ngôi nhà thờ nào có đủ chỗ chứa cho dòng người đổ về đông nghịt.
- 70Sau 1099: Edessa, Hattin và thảm kịch 12041099Giêrusalem, Edessa, Tiểu Á, Đamát, Hattin, Acre, Jaffa, Venise, Constantinôpôli, Damietta, Síp, Mansurah, Tunis · khoảng 43 phút đọc

Một cuộc thập tự chinh nhắm tới Đất Thánh sao lại kết thúc bằng việc cướp phá Constantinôpôli?
Ngày 2 tháng Mười năm 1187, các cánh cổng thành Giêrusalem lại một lần nữa mở toang.
- 71Các Công đồng Latêranô869Constantinôpôli, Rôma (Latêranô), Venise, Lyon, Vienne · khoảng 22 phút đọc

Chuyện gì khiến hoàng đế Frederick Barbarossa phải cúi xuống hôn chân giáo hoàng?
Vào tháng Ba năm 1179, giữa những ngày Công đồng chung Latêranô thứ ba đang nhóm họp tại kinh thành Rôma, có một đoàn khách lạ tìm đến xin được yết kiến và trình bày…
Khúc · Chương 72–78
Giảng đường, chân đất
Đại học ra đời, năm 1215 để lại những lề luật ta còn giữ, Phanxicô và Đa Minh đi chân đất vào thành phố, nhưng cũng có giàn thiêu và máu người Do Thái.
- 72Những người hỏi lý lẽ: trường học và đại học1070Bec, Canterbury, Paris, Laon, Chartres, Sens, Cluny, Bologna, Oxford, Toledo · khoảng 29 phút đọc

Một thầy giảng không cầm sách đã giữ chân hàng trăm thanh niên ngồi bệt trên rơm lạnh bằng cách nào?
Vào những năm đầu thế kỷ XII, trên ngọn đồi Sainte-Geneviève ở thủ đô Paris, mỗi sáng sớm có hàng trăm thanh niên chen chúc nhau bước vào một căn phòng lạnh ngắt, ngồi…
- 73Innôcentê III và năm 12151160Rôma (Latêranô), Paris, Bologna, nước Anh, nước Pháp, Perugia · khoảng 28 phút đọc

Luật xưng tội, rước lễ mỗi năm ít nhất một lần mà ta còn giữ đã ra đời ở đâu, trong hoàn cảnh nào?
Ngày 16 tháng Bảy năm 1216, tại thành phố Perugia ở miền trung nước Ý, Đức Giáo hoàng Innôcentê III qua đời sau một cơn sốt nặng, hưởng thọ năm mươi lăm tuổi.
- 74Tòa Thẩm Tra: sự thật và ngộ nhận1184Languedoc (Toulouse, Béziers, Montségur, Pamiers, Montaillou), Marburg, Rôma · khoảng 36 phút đọc

Trong gần một trăm người bị thẩm vấn ở Pamiers, bao nhiêu người thật sự bị đưa lên giàn thiêu?
Vào năm 1320, tại thị trấn Pamiers nép mình dưới chân dãy núi Pyrénées hiểm trở, có một phụ nữ quý tộc trạc tuổi năm mươi tên là Béatrice de Planissoles đang ngồi run…
- 75Những người láng giềng Do Thái1084Speyer, Worms, Mainz, Norwich, Paris, nước Anh, Strasbourg, Avignon, Ba Lan, Tây Ban Nha, Rôma, Giêrusalem · khoảng 31 phút đọc

Khi đám quân của Emicô kéo đến các thành ven sông Rhine, ai đã đứng ra che chở người Do Thái?
Sáng ngày 27 tháng Năm năm 1096, bên bờ sông Rhine thuộc thành phố Mainz, có chừng một ngàn người Do Thái đang chen chúc nhau tìm nơi ẩn náu bên trong dinh thự của Đức…
- 76Phanxicô, Đa Minh, Tôma và những thánh đường Gothic1144Assisi, Greccio, La Verna, Damietta, Caleruega, Toulouse, Bologna, Paris, Köln, Napôli, Fossanova, Saint-Denis, Chartres · khoảng 37 phút đọc

Vì sao con trai nhà buôn vải giàu nhất Assisi cởi trả cả quần áo cho cha giữa quảng trường?
Vào mùa xuân năm 1206, tại quảng trường trước tòa giám mục thị trấn Assisi, toàn thể dân cư trong vùng kéo nhau ra xem một vụ kiện chấn động.
- 77Hildegard và những người phụ nữ thấy được Thiên Chúa: ngọn lửa Thần Khí giữa thời Trung Cổ1098Disibodenberg, Rupertsberg (Bingen), Assisi (San Damianô), Praha, Magdeburg, Helfta, các khu Beguine ở Flandre, Paris · khoảng 23 phút đọc

Vì sao Mẹ Hildegard chịu để đan viện im tiếng hát kinh nhiều tháng chứ không đào một ngôi mộ lên?
Mùa thu năm 1178, trong nghĩa trang của nữ đan viện Rupertsberg bên bờ sông Rhine nước Đức, có một ngôi mộ mới đắp.
- 78Một tu sĩ ở Khanbalik (Bắc Kinh): hạt lúa mì giữa băng tuyết phương Đông1241Liegnitz, Karakorum, Khanbalik (Bắc Kinh), sa mạc Taklamakan, Maragheh (Ba Tư), Constantinôpôli, Rôma, Paris, Mylapore (Ấn Độ), Chămpa, Tuyền Châu · khoảng 26 phút đọc

Làm sao một tu sĩ Phanxicô sống mười một năm một mình ở Khanbalik rồi thành tổng giám mục ở đó?
Chúa Nhật Lễ Lá năm 1288, bên trong Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô cổ kính tại thủ đô Rôma, Đức Giáo hoàng Nicôla IV trao Mình Thánh Chúa cho một vị khách đặc biệt.
Khúc · Chương 79–86
Mùa giông
Từ Anagni đến Avignon, từ dịch hạch đến cảnh ba giáo hoàng, từ giàn thiêu ở Constance đến ngày Constantinôpôli thất thủ năm 1453.
- 79Cái tát ở Anagni: hoàng hôn của quyền bính Giáo hoàng Trung Cổ1294Napôli, Rôma, Paris, Pamiers, Anagni · khoảng 24 phút đọc

Cái tát nổi tiếng giáng vào mặt giáo hoàng ở Anagni năm 1303 có thật sự xảy ra không?
Sáng ngày 7 tháng Chín năm 1303, tại Anagni, một thị trấn nhỏ cổ kính nằm trên đồi cao cách thủ đô Rôma chừng sáu mươi cây số về phía đông nam, chuông nhà thờ bỗng đổ…
- 80Những năm ở Avignon1305Lyon, Paris, Avignon, Rôma, Siena · khoảng 18 phút đọc

Hai người phụ nữ nào đã giục các giáo hoàng ở Avignon trở về với mộ thánh Phêrô?
Ngày 14 tháng Mười Một năm 1305, tại thành phố Lyon nước Pháp, vị tân Giáo hoàng chính thức cử hành lễ đăng quang.
- 81Cái Chết Đen: cơn bão dịch hạch và niềm cậy trông giữa đêm tối1347Caffa (Crimea), Messina, Florence, Siena, Avignon, nước Anh, Norwich · khoảng 23 phút đọc

Giữa những đợt dịch hạch cứ quay lại, một nữ ẩn tu ở Norwich tìm đâu ra niềm cậy trông?
Tháng Mười năm 1347, mười hai chiếc thuyền buôn của các thương gia thành Genova cập bến cảng Messina trên đảo Sicilia, miền nam nước Ý.
- 82Đại ly giáo: một gia đình, ba người cha1378Rôma, Anagni, Fondi, Avignon, Paris, Pisa, Peñíscola · khoảng 19 phút đọc

Một công đồng họp để chấm dứt cảnh hai giáo hoàng sao lại để Hội Thánh có tới ba?
Ngày 7 tháng Tư năm 1378, mười sáu vị hồng y gác lại mọi việc trần thế, cùng nhau bước vào một đại sảnh được khóa kín nơi dinh thự Vaticanô để bầu vị chủ chăn kế vị Đức…
- 83Wycliffe và cuốn Kinh Thánh tiếng Anh1328Oxford, Luân Đôn, Lutterworth, sông Swift, Praha · khoảng 21 phút đọc

Vì sao bốn mươi bốn năm sau khi chết, mộ một cha xứ ở Lutterworth bị đào lên?
Mùa xuân năm 1428, tại Lutterworth, một thị trấn nhỏ nép mình giữa vùng quê thanh bình nước Anh, một cảnh tượng đau lòng và kỳ lạ đã diễn ra nơi nghĩa trang giáo xứ.
- 84Jan Hus và những người sống đạo đơn sơ1374Praha (nhà nguyện Bêlem), Kozí Hrádek, Deventer, Zwolle (núi Thánh Agnès) · khoảng 20 phút đọc

Một tu sĩ gần như không rời đan viện suốt hơn bảy mươi năm đã để lại cuốn sách nào cho đời sau?
Tháng Bảy năm 1412, giữa lòng kinh thành Praha cổ kính, có ba chàng trai trẻ bị lính áp giải bắt giữ ngay trong nhà thờ.
- 85Constance, 1415: chấm dứt Đại Ly giáo và giàn thiêu bên hồ1414Constance, Schaffhausen, Praha, núi Tábor, Lipany, Jihlava, Kunvald, Basel, Orléans, Reims, Rouen · khoảng 29 phút đọc

Tờ giấy thông hành của nhà vua có giữ được mạng Jan Hus ở Constance không?
Sáng thứ Bảy, ngày 6 tháng Bảy năm 1415, bên trong ngôi nhà thờ chính tòa thành Constance, các nghị phụ của công đồng ngồi chật kín những hàng ghế.
- 86Florence, 1453 và “Rôma thứ ba”: khúc bi tráng cuối cùng của Đế quốc Đông La Mã1274Lyon, Venise, Ferrara, Florence, Constantinôpôli, Mátxcơva, Pskov · khoảng 25 phút đọc

Sau mười lăm tháng tranh luận ở Florence, vì sao không ai ra đón đoàn giám mục trở về Constantinôpôli?
Ngày 6 tháng Bảy năm 1439, ở Florence nước Ý, dưới mái vòm mới của nhà thờ chính tòa, mái vòm lớn nhất thế giới thuở ấy, vừa được kiến trúc sư Brunelleschi hoàn thành ba…


Thời đại V
Cải cách và đại dương
Năm 1450–1800 · chương 87–120
Có một chương trong thời đại này tôi viết chậm hơn tất cả.
Vào thế giới thời đại ›Khúc · Chương 87–90
Chữ in, đền đài
Máy in làm sách rẻ đi, Rôma xây lại thật lộng lẫy, Granada đổi chủ năm 1492, và những người khắc khổ âm thầm canh tân trước khi bão đến.
- 87Máy in và thời Phục Hưng1420Mainz, Frankfurt, Florence, Mantova, Rôma, Basel, Luân Đôn · khoảng 24 phút đọc

Cuốn Kinh Thánh nào chưa làm xong mà bản nào cũng đã có người đặt tiền mua trước?
Tháng Ba năm 1455, từ nước Áo xa xôi, một vị giám mục người Ý ngồi nắn nót viết một bức thư gửi cho người bạn thân là một vị hồng y đang ở Rôma.
- 88Những Giáo hoàng thời Phục Hưng1447Rôma (Vaticanô, nhà nguyện Sistine, đền thờ Thánh Phêrô, Lâu đài Thánh Thiên Thần), Florence, Nuremberg, Mainz · khoảng 22 phút đọc

Giáo hoàng nào đã dám nói trước các vương công Đức rằng điều ghê tởm bắt đầu từ chính Tòa Thánh?
Ngày 12 tháng Ba năm 1514, bà con kinh thành Rôma đổ xô ra đường chiêm ngưỡng một đoàn rước lộng lẫy chưa từng thấy trong lịch sử.
- 89Hai bờ Địa Trung Hải và năm 1492711Orihuela (Tudmir), Córdoba, Toledo, Palermo, Granada, Alpujarras, Lepanto, Alger, Dénia, Valencia · khoảng 29 phút đọc

Người lính bị thương ở Lepanto, rồi làm tù ở Alger, về sau đã viết nên cuốn sách nào?
Sáng ngày 2 tháng Giêng năm 1492, dưới chân ngọn đồi Alhambra thuộc xứ Granada miền nam Tây Ban Nha, vị vua Hồi giáo cuối cùng trên bán đảo Iberia lặng lẽ cưỡi ngựa rời…
- 90Pháo đài rung chuyển1490Florence, Genova, Rôma, Alcalá, Brescia, Venise, Somasca, Verona · khoảng 21 phút đọc

Vì sao dân Florence năm 1497 gom gương lược, đàn sáo thành một tháp gỗ rồi châm lửa đốt?
Ngày 7 tháng Hai năm 1497, ngay trước Thứ Tư Lễ Tro, dân Florence dựng giữa quảng trường một ngọn tháp lạ: kim tự tháp gỗ bảy tầng, cao như một tòa nhà.
Khúc · Chương 91–95
Tiếng búa
Một tu sĩ ở Wittenberg, rồi Zürich, Geneva, nước Anh: phương Tây vỡ thành nhiều nhánh, và có người chọn chết chứ không bỏ lương tâm.
- 91Tiếng búa ở Wittenberg, 15171483Eisleben, Stotternheim, Erfurt, Rôma, Wittenberg, Augsburg, Leipzig, Worms, Wartburg · khoảng 23 phút đọc

Một cơn giông trên đường làng năm 1505 đã đổi hướng đời chàng sinh viên luật Martin ra sao?
Ngày 2 tháng Bảy năm 1505, một chàng sinh viên luật hai mươi mốt tuổi rảo bước trên con đường làng gần Stotternheim miền trung nước Đức để trở lại trường Đại học Erfurt…
- 92Sau tiếng búa1522Wittenberg, Memmingen, Frankenhausen, các làng xứ Saxony, Speyer, Augsburg, Regensburg, Eisleben, Mühlberg · khoảng 24 phút đọc

Trong mười hai nữ tu trốn khỏi Nimbschen đêm Phục Sinh 1523, người không ai chịu nhận rồi sẽ thành ai?
Đêm vọng Phục Sinh năm 1523, giữa bầu khí tĩnh mịch của tu viện nữ Xitô Nimbschen xứ Saxony, mười hai nữ tu đã âm thầm mở cổng bước ra ngoài.
- 93Zwingli, những người rửa tội lại và Calvin1519Zürich, Marburg, Kappel, Schleitheim, Münster, Friesland, Basel, Geneva, Strasbourg · khoảng 31 phút đọc

Hai chiếc xúc xích trong một xưởng in giữa Mùa Chay đã mở màn cuộc Cải cách ở Zürich thế nào?
Vào tuần đầu tiên của Mùa Chay Thánh năm 1522, tại thành phố Zürich nước Thụy Sĩ, một xưởng in sách của ông Christoph Froschauer vẫn đỏ đèn làm việc miệt mài cho đến tận…
- 94Nhà vua, người chưởng ấn và vị giám mục già1509Luân Đôn, Chelsea, Tháp Luân Đôn, Rôma, Rochester, các đan viện nước Anh · khoảng 34 phút đọc

Người bạn từng được Henry VIII ghé nhà ăn tối, dạo vườn cả giờ, sao lại chết vì chính nhà vua?
Một buổi chiều thanh bình vào khoảng năm 1525, Vua Henry VIII bất ngờ ghé thăm tư gia của Thomas More tại ngôi làng nhỏ Chelsea bên bờ sông Thames mà không hề báo trước…
- 95Những khoảng trống sau bức tường: đức tin âm thầm giữa cơn bão lửa nước Anh1547Luân Đôn, Oxford, Douai, Rôma, York, Essex, Tyburn, các thái ấp miền quê nước Anh · khoảng 36 phút đọc

Một thầy dòng làm nghề thợ mộc đã giữ mạng các linh mục giữa nước Anh cấm đạo bằng cách nào?
Vào khoảng lễ Phục Sinh năm 1594, khi trời chưa sáng, lính của Nữ hoàng Elizabeth ập vào vây Braddocks, một dinh thự cổ ở hạt Essex.
Khúc · Chương 96–100
Lửa canh tân
Một người lính gãy chân lập Dòng Tên, Trentô họp mười tám năm, Milan có một giám mục ở tại nhà, Ávila có Têrêsa, và đá bắt đầu biết bay.
- 96Người lính bị thương ở Pamplona và những người bạn của Chúa Giêsu1521Pamplona, Loyola, Montserrat, Manresa, Giêrusalem, Barcelona, Paris, Venice, Rôma · khoảng 27 phút đọc

Hai cuốn sách đọc trên giường bệnh đã biến một người lính gãy chân thành ai?
Ngày 20 tháng Năm năm 1521, một đạo quân viễn chinh Pháp kéo đến bao vây pháo đài thành Pamplona, thủ phủ vương quốc Navarra nằm nép mình bên dãy núi Pyrénées phía bắc…
- 97Mười tám năm ở Trentô1536Trentô, Bologna, Rôma, Regensburg · khoảng 26 phút đọc

Điều gì khiến các nghị phụ Trentô tranh luận bảy tháng ròng, có lúc giật cả râu nhau?
Sáng Chúa Nhật ngày 13 tháng Mười Hai năm 1545, giữa làn sương mùa đông lạnh buốt, thị trấn miền núi Trentô nép mình bên rặng Alps đón nhận một đoàn rước trọng thể.
- 98Trentô bước ra đường phố: Carôlô Borrômêô1538Milan, Rôma, Arona, các thung lũng núi An-pơ · khoảng 21 phút đọc

Ai đã thuê người bắn vào lưng hồng y Borrômêô khi ngài đang quỳ đọc kinh tối?
“Lòng các con đừng xao xuyến, cũng đừng sợ hãi…” Ca đoàn nhỏ trong nguyện đường dinh Tổng Giám mục Milan đang cất cao những lời ủi an dịu dàng ấy của Chúa Giêsu thì một…
- 99Lâu đài nội tâm và đêm tối: Têrêsa Ávila và Gioan Thánh Giá1515Ávila, Medina del Campo, Duruelo, Toledo, Alba de Tormes, Úbeda · khoảng 29 phút đọc

Không giấy, không bút, Gioan Thánh Giá đã làm thơ về đêm tối ở đâu và bằng cách nào?
“Muôn đời, muôn đời, mãi mãi muôn đời!” Cô bé bảy tuổi cứ lẩm bẩm lặp đi lặp lại mấy chữ ấy trong miệng, và câu nói trẻ thơ ấy đã theo ngài đi suốt cả cuộc đời.
- 100Đá biết bay, trần nhà mở ra trời: nghệ thuật Baroque1566Antwerp, Rôma, Seville, Leipzig · khoảng 26 phút đọc

Khi búa tạ đập nát tượng Đức Mẹ ở Antwerpen năm 1566, Hội Thánh đã đáp lại bằng gì?
Búa tạ, xà beng và dây thừng: đó là những thứ đám đông giận dữ mang theo khi tràn vào Nhà thờ Chính tòa Đức Bà ở Antwerpen chiều 20 tháng Tám năm 1566.
Khúc · Chương 101–111
Bên kia đại dương
Thập giá theo tàu buồm sang châu Mỹ, châu Phi, Nhật Bản, Trung Hoa, rồi đến đất Việt, nơi một thầy giảng mười chín tuổi đổ máu ở Kẻ Chàm.
- 101Châu Mỹ: thập giá và gươm1492Hispaniola, Cuba, Mêhicô, Cajamarca, Potosí, Valladolid, Lima, Michoacán · khoảng 33 phút đọc

Một bài giảng Mùa Vọng năm 1511 đã khiến một chủ đất thành người bênh vực dân bản xứ ra sao?
Tất cả các tu sĩ trong nhà dòng đều đã ký tên dưới bài giảng ấy, để không ai có thể bảo đó chỉ là cơn nóng giận của một người.
- 102Guadalupe, 15311531Tepeyac, thành Mêhicô · khoảng 21 phút đọc

Vị giám mục không tin lời Juan Diego đã nhận được dấu lạ gì giữa mùa đông?
Sáng sớm tinh sương thứ Bảy, ngày 9 tháng Mười Hai năm 1531, có một người đàn ông chất phác rảo bước trên con đường mòn tiến về phía bắc kinh thành Mexico.
- 103Dưới đáy những con tàu nô lệ1444Lagos (Bồ Đào Nha), bờ biển Tây Phi, Cartagena de Indias, Havana, Brazil, Rôma · khoảng 20 phút đọc

Ai tự nhận mình là nô lệ của những người nô lệ ở hải cảng Cartagena?
Tại thương cảng Cartagena de Indias cổ kính trên bờ biển Caribê thuộc xứ Colombia ngày nay, mỗi lần có một con tàu chở người từ lục địa đen cập bến, cư dân trong thành…
- 104Vương quốc Kongo và những ngã rẽ châu Phi1483Mbanza Kongo (São Salvador), cửa sông Congo, Lisboa, Rôma, Luanda, Ethiopia · khoảng 24 phút đọc

Vị vua Kongo thuộc lòng Kinh Thánh đã viết gì cho vua Bồ Đào Nha, người ông gọi là anh em?
Nhà vua cất giọng đọc từng lời, viên thư ký nắn nót ghi lại từng nét chữ trên trang giấy da.
- 105Phanxicô Xaviê: mười một năm và nửa vòng trái đất1541Lisboa, Mozambique, Goa, bờ biển Ngư Phủ, Malacca, quần đảo Maluku, Kagoshima, Yamaguchi, đảo Thượng Xuyên · khoảng 24 phút đọc

Vì sao Phanxicô Xaviê tin rằng muốn đưa Nhật Bản về với đức tin thì phải đến Trung Hoa trước?
Người thương nhân Trung Hoa ấy đã vĩnh viễn không bao giờ đến.
- 106Nhật Bản: hai trăm năm giữ đạo trong bóng tối1549Nagasaki, Urakami, Kyoto, Shimabara, Unzen, quần đảo Gotō, Ōura · khoảng 25 phút đọc

Làm sao người Kitô hữu Nhật giữ đạo suốt hơn hai trăm năm mà không có lấy một linh mục?
“Thưa cha, lòng của tất cả chúng con đây cũng cùng một niềm tin như lòng của cha vậy”.
- 107Dọc những bờ biển châu Á1498Malabar, Madurai, Ceylon (Tích Lan), Cebu, Manila, Guam (quần đảo Mariana) · khoảng 28 phút đọc

Vì sao một linh mục quý tộc Rôma lại sống như một người Bà-la-môn ở Madurai?
Lời đồn quái ác đã đến làng Tumon trước cả bước chân hai vị thừa sai.
- 108Ricci, Đắc Lộ và cuộc tranh cãi Lễ nghi1582Macao, Triệu Khánh, Bắc Kinh, Hội An, Thanh Chiêm, Kẻ Chợ (Thăng Long), Rôma · khoảng 28 phút đọc

Nếu không phải một mình cha Đắc Lộ, thì ai đã làm nên chữ Quốc ngữ?
Lúc ban đầu mới đặt chân đến xứ sở này, vị linh mục Dòng Tên người Pháp ngậm ngùi viết lại trong hồi ký rằng: mỗi lần lắng nghe người Việt trò chuyện, ngài có cảm giác…
- 109Propaganda Fide và Hội Thừa sai Paris1493Lisboa, Rôma, Paris, Ayutthaya, Manila, Phúc Kiến · khoảng 23 phút đọc

Vì sao một giám mục người Pháp bị chính người Công giáo bắt giam ở Manila?
Tháng Mười năm 1674, một cơn bão dữ trên Biển Đông quăng quật một chiếc thuyền buồm nhỏ dạt vào bờ biển Philippines.
- 110Anrê Phú Yên và những hạt giống đầu tiên trên đất Việt1644Kẻ Chàm (Quảng Nam); Rôma; Paris; Ayutthaya; Phố Hiến; An Chỉ · khoảng 22 phút đọc

Cái chết của chàng thầy giảng mười chín tuổi ở Kẻ Chàm đã mở ra những gì cho Hội Thánh Việt Nam?
Chiếc gông gỗ lim nặng nề vẫn khóa chặt trên đôi vai gầy guộc của anh.
- 111Một thế kỷ giữa hai bờ sông Gianh: người Công giáo Việt Nam thế kỷ XVIII1671Thăng Long, Phố Hiến, Trà Lũ, Hà Tiên, Pondichéry, Gia Định, Quy Nhơn, Lisboa · khoảng 20 phút đọc

Khi cả Đàng Ngoài chỉ có vài chục linh mục, ai đã giữ đạo cho hàng trăm ngàn giáo dân?
Sáng ngày 7 tháng Mười Một năm 1773, tại pháp trường Đồng Mơ ở cửa ngõ kinh thành Thăng Long, nơi ngự trị của vua Lê chúa Trịnh, một đoàn áp giải lặng lẽ dẫn hai vị linh…
Khúc · Chương 112–120
Trước cơn cách mạng
Chiến tranh nhân danh Chúa, Galilêô trước tòa, Vinh Sơn giữa người nghèo, Dòng Tên bị giải thể, cho tới chiếc máy chém đứng chờ ở Paris.
- 112Những cuộc chiến nhân danh Chúa: từ đêm Thánh Bartôlômêô đến Westphalia1555Augsburg, Paris, Nantes, Praha, Magdeburg, Lützen, Eilenburg, Oberammergau, Münster, Osnabrück · khoảng 30 phút đọc

Vì sao vụ ném mấy viên quan qua cửa sổ ở Praha lại châm ngòi cho ba mươi năm chiến tranh?
Họ đã quăng những người đàn ông qua cửa sổ.
- 113Galilêô và bầu trời1543Padova, Firenze, Rôma, Arcetri · khoảng 29 phút đọc

Galilêô bị xử chỉ vì nói trái đất quay, hay còn vì một điều khác?
Người đàn ông cao niên quỳ gối xuống sàn đá lạnh và chậm rãi cất giọng đọc từng lời từ tờ giấy da cầm trên tay.
- 114Những bàn tay bác ái: Vinh Sơn Phaolô và Louise de Marillac1581Pouy, Paris, Folleville, Châtillon-les-Dombes, Marseille, Lorraine · khoảng 26 phút đọc

Một cô gái chăn bò tự học chữ bên bờ ruộng đã mở đường cho điều gì ở Paris?
Vị tân cha xứ đang chỉnh trang lại phẩm phục trong phòng thánh để chuẩn bị bước ra bàn thờ dâng Thánh lễ thì có người hớt hải chạy vào báo một tin khẩn cấp.
- 115Port-Royal và nỗi sợ Thiên Chúa1602Port-Royal-des-Champs, Paris, Ypres, Louvain · khoảng 26 phút đọc

Vì sao một viện mẫu mười tám tuổi không chịu mở cửa tu viện cho chính cha mẹ mình?
Cánh cửa kiên quyết không chịu mở.
- 116Những làng Giảm xá ở Paraguay1609Guairá, sông Paraná, sông Uruguay, Mbororé, Trinidad, São Miguel, Chiquitos · khoảng 29 phút đọc

Vì sao mười hai ngàn người Guaraní chạy trốn trên sông Paraná vẫn mang theo cả chuông nhà thờ?
Họ mang theo cả những chiếc chuông nhà thờ.
- 117Thời Khai Sáng: khi lý trí đòi làm quan tòa1637Lisboa, Paris, Luân Đôn, Toulouse, Bologna, Königsberg, Napoli · khoảng 31 phút đọc

Một trận động đất sáng lễ Các Thánh năm 1755 đã khiến châu Âu hỏi gì về Thiên Chúa?
Sáng ngày 1 tháng Mười Một năm 1755, đúng vào ngày đại lễ Các Thánh, những ngọn nến lung linh thắp sáng rực rỡ trên mọi bàn thờ ở kinh thành Lisboa, và các ngôi thánh…
- 118Năm 1773: Dòng Tên bị giải thể1759Lisboa, Martinique, Paris, Madrid, Rôma, Polotsk, Maryland, Georgetown · khoảng 27 phút đọc

Khi chính giáo hoàng giải thể Dòng Tên, Dòng còn sống sót ở nơi nào không ai ngờ?
Chiều tối ngày 21 tháng Chín năm 1761, những người thợ mộc vừa đóng xong chiếc giàn thiêu bằng gỗ thông thô ráp giữa quảng trường Rossio, trung tâm kinh thành Lisboa…
- 119Phương Đông dưới bóng trăng lưỡi liềm và ngai Sa hoàng1453Constantinôpôli (Phanar), núi Athos, Thêxalônica, Mátxcơva, Brest, Kyiv, Pustozersk, Sankt-Peterburg, Sarov, Optina, Alaska, Tokyo · khoảng 29 phút đọc

Vì sao một sultan vừa chiếm Constantinôpôli lại tự tay trao gậy mục tử cho một đan sĩ?
Vị sultan trẻ tuổi đứng dậy khỏi ngai vàng và trân trọng trao một cây gậy mục tử bằng bạc vào đôi tay của một đan sĩ già.
- 120Cách mạng Pháp: cơn bão đi qua bàn thờ1789Versailles, Paris, Vendée, Nantes, Rochefort, Compiègne, Valence · khoảng 31 phút đọc

Mười sáu nữ tu Cát Minh trên xe bò ra máy chém đã làm gì khiến đám đông Paris lặng im?
Chiếc xe bò kẽo kẹt chở nặng những người phụ nữ mặc áo choàng trắng tinh khôi, đầu trùm khăn đen, chầm chậm lăn bánh qua các con phố gồ ghề của kinh thành Paris.


Thời đại VI
Giữa những cuộc cách mạng
Năm 1800–1958 · chương 121–145
Thời đại này bắt đầu ở chỗ thời đại trước dừng lại: một giáo hoàng chết trong pháo đài, và nhiều người tin rằng Hội Thánh đã hết.
Vào thế giới thời đại ›Khúc · Chương 121–123
Ngai vàng lung lay
Napoléon bắt giam một giáo hoàng, các vua cũ trở lại rồi lại mất ngai, và châu Mỹ Latinh rung chuông tách khỏi Tây Ban Nha.
- 121Napoléon và Đức Piô VII1799Venice, Paris, Rôma, Savona, Fontainebleau, Saint Helena · khoảng 26 phút đọc

Vị giáo hoàng bị Napoléon bắt đi giữa đêm đã làm gì khi chính Napoléon thành người tù trên đảo Saint Helena?
Gần ba giờ sáng ngày 6 tháng Bảy năm 1809, màn đêm Rôma bỗng bị xé toạc bởi tiếng kim loại va vào đá.
- 122Ngai vàng, bàn thờ và những làn sóng mới1815Viên, Reims, Paris, Rôma, Brussels, Ba Lan, Köln · khoảng 25 phút đọc

Ông vua được xức dầu trọng thể ở Reims năm 1825, sao chỉ năm năm sau đã phải bỏ ngai mà chạy?
Dầu thánh xức trên vương miện của vị quân vương cuối cùng thuộc nhánh trưởng dòng họ Bourbon nước Pháp đã được chắt chiu cứu thoát ra từ những mảnh vỡ của một chiếc bình…
- 123Mỹ Latinh: tiếng chuông Dolores và những nền cộng hòa mới1808Dolores, Guanajuato, Chihuahua, Thành phố Mêhicô, Bogotá, Quito, Olinda, Rio de Janeiro, Córdoba (Argentina), Lima, Aparecida, Rôma · khoảng 22 phút đọc

Vì sao có những năm cả nước Mêhicô rộng lớn không còn lấy một giám mục?
Rạng sáng ngày 16 tháng Chín năm 1810, tiếng chuông đồng của nhà thờ thị trấn Dolores bỗng dồn dập đổ hồi xé toang màn sương sớm, và đó không phải là tiếng chuông báo…
Khúc · Chương 124–128
Lửa trong lòng
Một cha xứ làng quê, những người tử đạo Việt Nam và Triều Tiên, Newman trong đêm mưa, và những người Tin Lành đi tìm lòng đạo nóng ấm.
- 124Hạt giống sau cơn bão: cha xứ Ars, Ozanam, Don Bosco, Têrêsa1800Ars, Amiens, Paris, Saint-Servan, Torino, Lisieux · khoảng 30 phút đọc

Bị chủng viện cho về vì kém tiếng Latinh, làm sao cha Vianney lại kéo cả trăm ngàn người mỗi năm về Ars?
Chiều muộn ngày 9 tháng Hai năm 1818, có một vị linh mục trẻ tuổi lầm lũi cất bước trên con đường đất gập ghềnh băng qua vùng Dombes, một miền đồng bằng hoang vắng, lạnh…
- 125Những người giữ lửa thời cấm đạo1820Phú Xuân (Huế), Kẻ Chợ (Hà Nội), Nam Định, Đồng Hới, Gia Định, Đà Nẵng, các làng Công giáo Đàng Trong và Đàng Ngoài · khoảng 30 phút đọc

Một ông vua thông minh, chăm việc nước như Minh Mạng, vì đâu lại ra tay cấm đạo khốc liệt đến thế?
Mùa đông năm 1860, giữa sân một dinh quan ở kinh thành Hà Nội, có một chiếc cũi tre nhỏ hẹp đặt chơ vơ dưới mái hiên lạnh buốt.
- 126Triều Tiên: đức tin đến qua trang sách1779Bắc Kinh, Hán Thành (Seoul), Jinsan, Macao, Thượng Hải, Saenamteo · khoảng 29 phút đọc

Không có linh mục, những tín hữu Triều Tiên đầu tiên đã tự làm điều gì, và vì sao họ phải dừng lại?
Vào một buổi sáng mùa xuân năm 1784, bên trong ngôi nhà thờ Bắc Đường cổ kính tại kinh thành Bắc Kinh, có một người thanh niên Triều Tiên hai mươi bảy tuổi cung kính quỳ…
- 127Newman và đêm mưa ở Littlemore1801Oxford, Littlemore, Sicilia, Rôma, Birmingham, Dublin · khoảng 26 phút đọc

Đêm mưa năm 1845, người giảng thuyết lừng danh nhất Oxford quỳ xuống trước ai, và ông phải trả giá thế nào?
Tối ngày 8 tháng Mười năm 1845, những cơn mưa mùa thu trút xuống như thác đổ trên ngôi làng Littlemore, một xóm nghèo nằm khuất nẻo cách trường Đại học Oxford vài cây số.
- 128Những người anh em Tin Lành: từ Thanh giáo đến Azusa1560Luân Đôn, Plymouth (Massachusetts), Bedford, Halle, Herrnhut, Oxford, Bristol, Northampton, Serampore, Trung Hoa, Los Angeles, Edinburgh · khoảng 25 phút đọc

Trong căn phòng nhỏ phố Aldersgate năm 1738, John Wesley nghe đọc trang sách nào mà đổi cả đời?
Tối ngày 24 tháng Năm năm 1738, bên trong một căn phòng nhỏ ấm cúng nơi con phố Aldersgate giữa lòng kinh thành Luân Đôn, có tiếng một người đàn ông đang chậm rãi đọc to…
Khúc · Chương 129–134
Rôma giữa bão
Giáo hoàng mất Rôma, Đức Mẹ hiện ra ở Lộ Đức, công đồng định tín rồi bỏ dở, La Vang qua năm 1885, và một lá thư bênh vực người thợ.
- 129Đức Piô IX: ba mươi hai năm giữa bão1846Rôma, Gaeta, Bologna, Berlin, Porta Pia · khoảng 25 phút đọc

Được cả nước Ý tung hô năm 1846, vì sao chỉ hai năm sau Đức Piô IX phải cải trang trốn khỏi Rôma?
Tối ngày 24 tháng Mười Một năm 1848, bên trong Cung điện Quirinale tĩnh mịch ở Rôma, một người đàn ông năm mươi sáu tuổi lặng lẽ cởi bỏ chiếc áo chùng trắng uy nghiêm…
- 130Paray-le-Monial, Lộ Đức, Fatima: những nẻo đường lòng đạo1673Paray-le-Monial, Lộ Đức (Lourdes), Nevers, Fatima, Rôma · khoảng 27 phút đọc

Bernadette được thấy Đức Mẹ ở Lộ Đức, sao chính sơ lại không bao giờ về đó xin khỏi bệnh?
Bernadette Soubirous đang cúi mình cởi đôi tất len cũ kỹ bên bờ suối thì bỗng nghe thấy một tiếng gió ào ào quét qua thung lũng.
- 131Công đồng Vaticanô I1864Rôma, đền thờ Thánh Phêrô · khoảng 25 phút đọc

Hơn trăm giám mục từng phản đối, vậy sao ngày định tín năm 1870 chỉ có hai phiếu chống?
“Placet!” Tiếng Latinh vang lên trang nghiêm: “Tôi ưng thuận!” Đó là lời mỗi vị nghị phụ phải dõng dạc nói ra.
- 132Döllinger và những người Công giáo Cũ1723München, Utrecht, Rotterdam, Bonn, Bern, Scranton · khoảng 23 phút đọc

Điều gì khiến một linh mục già được cả châu Âu kính nể chấp nhận bị vạ tuyệt thông chứ không chịu ký?
Giáo sư Ignaz von Döllinger năm ấy đã bảy mươi hai tuổi khi ngồi xuống bên chiếc bàn làm việc quen thuộc tại kinh thành Munich để viết lá thư sẽ vĩnh viễn tước đoạt của…
- 133Nguyễn Trường Tộ, năm 1885 và La Vang1798La Vang (Quảng Trị), Nghệ An, Huế, Sài Gòn, Bình Định, Quảng Ngãi, Phát Diệm, Làng Sông · khoảng 28 phút đọc

Không giấy tờ nào ghi lại đêm Đức Mẹ đến La Vang năm 1798, vậy câu chuyện ấy sống qua hai thế kỷ bằng cách nào?
Cái đêm mà những người con xứ La Vang xác tín rằng Mẹ Thiên Chúa đã thân hành ngự đến ủi an họ giữa rừng thiêng nước độc, lịch sử trần gian chẳng có lấy một dòng giấy…
- 134Đức Lêô XIII và Rerum Novarum1810Luân Đôn, Rôma, Perugia, Brussels, Mainz, Baltimore · khoảng 25 phút đọc

Được bầu vì các hồng y tưởng ngài chỉ sống thêm vài năm, Đức Lêô XIII đã làm gì với hai mươi lăm năm sau đó?
Mỗi buổi sớm mai, khi bầu trời mù sương của Luân Đôn còn chưa kịp rạng, hàng ngàn người đàn ông lam lũ đã chen chúc, xô đẩy nhau trước những cánh cổng sắt của các bến…
Khúc · Chương 135–138
Ra biển lớn
Đức tin theo người di dân sang Bắc Mỹ, theo thuyền ra các đảo Thái Bình Dương, lên giàn thiêu ở Uganda và đứng sau những bức tường Bắc Kinh.
- 135Bắc Mỹ: người di dân và công nhân1789New York, Boston, Philadelphia, Baltimore, Chicago, Quincy, Houston, Selma · khoảng 30 phút đọc

Một nữ tu sợ nước từ thuở bé, làm sao lại vượt đại dương chừng ba mươi lần vì người di dân?
Ngày 31 tháng Ba năm 1889, bảy nữ tu trong tà áo dòng đen giản dị chầm chậm bước xuống cầu tàu cảng New York, sau hải trình dài từ cảng Le Havre bên Pháp.
- 136Những quần đảo Thái Bình Dương1827Futuna, New Zealand, Kiribati (Nonouti), Hawaii (Molokai), New Britain (Rakunai), Samoa, Úc · khoảng 26 phút đọc

Cha Damien chết vì bệnh phong ở Molokai; ai đã bênh vực ngài khi một mục sư bôi nhọ ngài sau khi mất?
Buổi sáng ngày 28 tháng Tư năm 1841, một toán đàn ông bản địa tay lăm lăm gậy gộc và giáo mác lầm lũi tiến về phía căn lều tranh của vị linh mục thừa sai.
- 137Châu Phi cất tiếng1868Buganda (Uganda), Namugongo, Algiers, Tamanrasset, Schio, Masaka, Kampala, Rwanda · khoảng 27 phút đọc

Những trang hầu trẻ trong cung vua Mwanga đã làm gì mà bị dẫn tới giàn thiêu Namugongo?
Giàn thiêu bằng những thân gỗ rừng được đao phủ dựng lên dài hun hút, bởi vì nó phải chứa đủ thân xác của hàng chục con người cùng một lúc.
- 138Trung Hoa, những cánh cửa đóng và mở1844Bắc Kinh (Bắc Đường), Thái Nguyên, Thiên Tân, Thượng Hải, Xà Sơn · khoảng 29 phút đọc

Vì sao đức tin Kitô giáo bước vào Trung Hoa thế kỷ XIX lại mang tiếng đi sau họng đại bác?
Sáng nào của mùa hè năm ấy, vị giám mục người Pháp cũng tự tay đong từng bát gạo ít ỏi, và sáng nào khẩu phần chia cho mỗi người cũng vơi dần hơn hôm trước.
Khúc · Chương 139–145
Thế kỷ lửa
Từ Piô X và những vườn đậu của khoa học đến hai cuộc thế chiến, những hồ sơ máu, Bức màn sắt và những năm Việt Nam chia lìa.
- 139Thánh Piô X1835Riese, Mantova, Venezia, Rôma, Paris · khoảng 22 phút đọc

Ai đã đọc lệnh phủ quyết của hoàng đế Áo giữa mật nghị năm 1903, và giáo hoàng mới đáp lại ra sao?
Sáng ngày 2 tháng Tám năm 1903, một vị hồng y bỗng đứng thẳng dậy giữa gian Nhà nguyện Sistina trang nghiêm, tay cầm một tờ giấy công văn và cất giọng đọc to từng câu…
- 140Vườn đậu ở Brno và nguyên tử nguyên sơ: đức tin và khoa học1847Brno, Oxford, Rôma (Collegio Romano, Vaticanô), Castel Gandolfo, Louvain, Chu Khẩu Điếm (gần Bắc Kinh), Paris, Arizona · khoảng 19 phút đọc

Einstein đã nói gì với vị linh mục người Bỉ cho rằng vũ trụ có một khởi đầu?
Trong khu vườn tĩnh mịch của đan viện Thánh Tôma tại Brno, thuộc xứ Moravia, nay là Cộng hòa Séc, có một tu sĩ ngày ngày kiên nhẫn cầm chiếc cọ lông nhỏ chấm từng hạt…
- 141Giữa hai cuộc thế chiến1914Mặt trận phía Tây, Petrograd, Rôma, München, Auschwitz, Dachau, Echt, Nagasaki · khoảng 28 phút đọc

Ở Auschwitz năm 1941, ai đã bước ra khỏi hàng xin chết thay một người tù xa lạ?
Cuối tháng Bảy năm 1941, bầu khí ngột ngạt và chết chóc bao trùm trại tập trung Auschwitz, địa ngục trần gian do quân Đức Quốc xã dựng lên tại miền nam Ba Lan chiếm đóng.
- 142Những người nhận phần việc của mình1917Rôma, Brussels, Phát Diệm, Bùi Chu, Vĩnh Long, Hà Nội, Sài Gòn · khoảng 19 phút đọc

Hơn ba trăm năm sau ngày các thừa sai đầu tiên cập bến, vì sao người Việt mới có giám mục của mình?
Sáng Chúa nhật ngày 11 tháng Sáu năm 1933, đúng vào ngày đại lễ kính Chúa Ba Ngôi, bầu khí bên trong Đền thờ Thánh Phêrô tại Rôma trang nghiêm và linh thánh lạ thường.
- 143Armenia, Mexico, Tây Ban Nha: những hồ sơ máu1915Mardin, Thành phố Mêhicô, Jalisco, Barbastro, Guernica, xứ Basque · khoảng 23 phút đọc

Trước toán hành quyết năm 1927, cha Miguel Pro đã từ chối điều gì, và hô lên câu gì?
Sáng sớm ngày 23 tháng Mười Một năm 1927, trong khoảng sân hẹp của Tổng cục Cảnh sát ở thủ đô Mexico City, một linh mục Dòng Tên ba mươi sáu tuổi, dáng gầy gò, được dẫn…
- 144Sau Bức màn sắt1917Moskva, Solovki, Budapest, Lviv, Varsava, Praha, Vilnius, Tirana, Rôma · khoảng 25 phút đọc

Trước khi bị bắt, hồng y Mindszenty viết sẵn một lá thư dặn thế giới đừng tin điều gì?
Trước khi những bước chân nặng nề của mật vụ ập vào dinh thự, vị hồng y ngồi một mình bên bàn viết, châm ngọn nến nhỏ và nén đau thương viết một bức thư ngắn gửi lại…
- 145Việt Nam giữa những cuộc chia lìa (1945–2000)1945Hà Nội, Phát Diệm, Bùi Chu, Hố Nai, Huế, Nha Trang, Sài Gòn, Rôma · khoảng 25 phút đọc

Bị biệt giam chín năm, Đức cha Nguyễn Văn Thuận làm cách nào để dâng Thánh lễ mỗi ngày?
Tờ giấy vị giám mục dùng để nắn nót viết từng dòng nhắn nhủ đàn chiên là mặt sau trắng của những tờ lịch tường cũ người ta vừa xé bỏ.


Thời đại VII
Hội Thánh của muôn dân
Năm 1958–2026 · chương 146–177
Thời đại cuối cùng này là thời đại khó viết nhất đối với tôi, vì nó chưa kết thúc.
Vào thế giới thời đại ›Khúc · Chương 146–151
Cửa sổ mở
Một cụ già được bầu để chuyển tiếp mở Công đồng Vaticanô II; Thánh lễ đổi sang tiếng mẹ đẻ, anh em ly cách gặp lại nhau, và sóng gió theo sau.
- 146Gioan XXIII mở cửa sổ1945Rôma, Sotto il Monte, Sofia, Istanbul, Paris, Venezia · khoảng 20 phút đọc

Một giáo hoàng được bầu chỉ để chuyển tiếp đã nói gì mà các hồng y nghe xong đều lặng im?
Đêm hôm ấy, ngài vốn không chuẩn bị một bài diễn văn nào cả.
- 147Bốn mùa thu ở Vaticanô1962Đền thờ Thánh Phêrô, Rôma, Giêrusalem, New York · khoảng 26 phút đọc

Vì sao phiên làm việc đầu tiên của Công đồng Vaticanô II chỉ kéo dài mười lăm phút?
Khi vị hồng y lão thành giơ tay xin được phát biểu qua micrô, vị hồng y chủ tọa phiên họp đã lạnh lùng lắc đầu từ chối.
- 148Điều gì đã đổi thay sau Công đồng1964Rôma, các giáo xứ trên thế giới, các giáo xứ Việt Nam · khoảng 17 phút đọc

Ngoài tiếng mẹ đẻ trong Thánh lễ, Công đồng đã đổi những gì trong ngôi nhà thờ giáo xứ của ông bà ta?
Sáng Chúa nhật thứ nhất Mùa Chay, ngày 7 tháng Ba năm 1965, một bầu khí xúc động khác thường bao trùm ngôi thánh đường Ognissanti, nghĩa là Các Thánh, một giáo xứ bình…
- 149Anh em và láng giềng: đại kết và liên tôn1910Giêrusalem, Edinburgh, Amsterdam, Taizé, Rôma, Assisi, Tibhirine, Augsburg, Lund · khoảng 26 phút đọc

Trước cái ôm trên núi Ô-liu năm 1964, giáo hoàng và thượng phụ Constantinôpôli đã bao lâu chưa gặp mặt?
Chiều ngày 5 tháng Giêng năm 1964, trong một căn phòng nhỏ thanh bạch tại Tòa Khâm sứ Tòa Thánh trên ngọn núi Ô-liu ở Giêrusalem, hai cụ già râu tóc bạc phơ chầm chậm…
- 150Những Giáo hội phương Đông405Rôma, Liban, Syria, Iraq, Kerala, Armenia, Ai Cập, Detroit · khoảng 22 phút đọc

Giữa một công đồng chỉ nói tiếng Latinh, vì sao có một cụ thượng phụ nhất định nói tiếng Pháp?
Giữa lòng Đại thánh đường Thánh Phêrô vào một buổi sáng mùa thu năm 1962, trong khi hàng ngàn giám mục khắp năm châu đều tuân thủ quy chế nghiêm ngặt là phát biểu bằng…
- 151Cơn sóng sau Công đồng1965Rôma, Hà Lan, Écône, Tübingen, Pittsburgh, Việt Nam · khoảng 19 phút đọc

Vì sao một tổng giám mục già vẫn truyền chức cho bốn giám mục ở Écône năm 1988, dù Rôma đã cấm?
Dưới một túp lều bạt khổng lồ dựng giữa đồng cỏ xanh vùng núi Thụy Sĩ, trước gần một vạn tín hữu nghẹn ngào, một vị giám mục già đặt đôi tay gầy guộc lên đầu bốn linh…
Khúc · Chương 152–156
Nhiều nẻo đường
Một thông điệp chia rẽ các gia đình, một tổng giám mục ngã trên bàn thờ, những vị thánh giữa đời thường, và các dân tộc bản địa, châu Phi lên tiếng.
- 152Humanae Vitae1960Rôma, Chicago, Washington, Winnipeg, Kraków · khoảng 21 phút đọc

Từng góp sức cho chính ủy ban của giáo hoàng, sao năm 1968 bà Patty Crowley lại thấy mình bị phản bội?
Bà Patty Crowley ngồi lặng đi trên chiếc ghế bành trong phòng khách, hai bàn tay đan chặt vào nhau.
- 153Từ Medellín đến Romero1966Medellín, Lima, Aguilares, San Salvador, Santiago de Chile, São Paulo, La Rioja, Puebla · khoảng 25 phút đọc

Được chọn vì tính nhút nhát, làm sao Óscar Romero thành người bị bắn chết ngay khi đang dâng lễ?
Bài giảng vừa dứt, Đức Tổng Giám mục Óscar Romero chậm rãi bước vào giữa bàn thờ, chuẩn bị dâng lên Thiên Chúa bánh miến và rượu nho.
- 154Nên thánh giữa đời thường1918Płock, Kraków, San Giovanni Rotondo, Trento, Madrid, Milano, Taizé, Pittsburgh · khoảng 24 phút đọc

Một nữ tu không biết vẽ, không có tiền, làm sao để lại bức ảnh Lòng Thương Xót cho cả thế giới?
Tối ngày 22 tháng Hai năm 1931, màn đêm buông xuống trên tu viện nhỏ của Dòng Đức Mẹ Nhân Lành tại thành phố Płock bên Ba Lan.
- 155Các dân tộc bản địa1642Huronia, Ossernenon, Kahnawake, Kamloops, Maskwacis, Úc, Chiapas, Amazon, Kon Tum · khoảng 20 phút đọc

Chiếc áo màu cam mà nhiều người Canada mặc mỗi năm nhắc lại chuyện gì?
Chiếc xe lăn chầm chậm đưa một cụ già tóc bạc ra giữa bãi cỏ mênh mông, và hàng ngàn con người bỗng chìm vào một sự thinh lặng nghẹn ngào.
- 156Tây Phi và Nam Phi1880Elmina, Onitsha, Uli, São Tomé, Durban, Venda, Kaduna, Owo · khoảng 26 phút đọc

Ai đã cho những chiếc máy bay cũ bay không đèn trong đêm, từ đảo São Tomé vào vùng Biafra?
Từng chiếc máy bay vận tải gầm rú xé toạc màn đêm, nặng nề nhấc mình khỏi phi đạo São Tomé, một hòn đảo nhỏ trơ trọi ngoài khơi vịnh Guinea, Tây Phi.
Khúc · Chương 157–161
Người lữ khách
Gioan Phaolô II nói “Đừng sợ!” rồi đi khắp thế giới, trong khi những người xây hòa bình làm việc ở Mozambique, Buenos Aires và Manila.
- 157Gioan Phaolô II: “Đừng sợ!”1920Wadowice, Kraków, Rôma, Nowa Huta, Varsava, Quảng trường Thánh Phêrô · khoảng 21 phút đọc

Sau khi bị bắn suýt chết năm 1981, Đức Gioan Phaolô II đã làm gì với người nổ súng?
Sáng Chúa nhật 22 tháng Mười năm 1978, nắng thu chan hòa trên Quảng trường Thánh Phêrô, nơi hơn hai trăm ngàn tín hữu khắp năm châu chen chúc dự thánh lễ khởi đầu sứ vụ…
- 158Người lữ khách toàn cầu1979Manila, Bataan, Rôma, Tor Vergata, Toronto, Damascus, Varsava · khoảng 20 phút đọc

Run tay vì bệnh Parkinson trước mắt cả thế giới, vì sao Đức Gioan Phaolô II không chịu giấu bệnh?
Chiếc xe chở Đức Giáo hoàng đứng chôn chân giữa một biển người mênh mông, không lối ra.
- 159Những người xây hòa bình1933Rôma (Trastevere), New York, Calcutta, Rwanda, Mozambique, Việt Nam · khoảng 22 phút đọc

Không quân đội, không tiền bạc, một cộng đoàn giáo dân ở Rôma làm sao chấm dứt được cuộc chiến Mozambique?
Cuộc nội chiến đẫm máu kéo dài mười sáu năm tại Mozambique đã tìm thấy hồi kết không phải trong một dinh thự ngoại giao lộng lẫy hay một hội trường bề thế của Liên Hiệp…
- 160Mỹ Latinh: vết thương và hy vọng1977Buenos Aires, La Habana, Port-au-Prince, São Paulo, Aparecida, Anapu, Managua, Villavicencio · khoảng 26 phút đọc

Vì sao mười bốn bà mẹ ở Buenos Aires năm 1977 phải đi vòng quanh quảng trường mà không được đứng yên?
Mười bốn người phụ nữ nắm chặt tay nhau, lặng lẽ bước từng vòng tròn quanh đài tưởng niệm giữa quảng trường, ánh mắt đượm buồn nhưng ánh lên vẻ kiên cường bất khuất.
- 161Giữa những dân tộc châu Á1940Manila, Semarang, Seoul, Kandhamal, Islamabad, Colombo, Dili · khoảng 24 phút đọc

Ai đã gọi dân Manila ra đường năm 1986, và hàng nữ tu quỳ trước xe tăng đã làm được gì?
Những chiếc xe bọc thép và xe tăng hạng nặng gầm rú xích sắt tiến lên trên đại lộ rộng lớn ở thủ đô Manila, nhưng ngay trước mũi súng nghênh ngang của đoàn xe quân sự là…
Khúc · Chương 162–168
Khói trắng
Bản đồ Hội Thánh dời về phương Nam, cơn bão lạm dụng phơi bày vết thương, một giáo hoàng từ chức và một người đến từ tận cùng trái đất.
- 162Một Hội Thánh nhiều khuôn mặt1910Châu Âu, Đông Phi, Mỹ Latinh, châu Á, các thành phố của người di dân · khoảng 18 phút đọc

Năm 1910, cứ ba người Công giáo thì hai người sống ở châu Âu; còn hôm nay, trái tim Hội Thánh nằm ở đâu?
Sáng Chúa nhật, một chiếc xe hơi cũ chạy chầm chậm qua những con đường làng quanh co rợp bóng cây ở vùng nông thôn nước Pháp, nước Đức hay miền bắc nước Ý.
- 163Bênêđictô XVI1927Marktl, Traunstein, Tübingen, München, Rôma, Regensburg, Auschwitz, Istanbul · khoảng 25 phút đọc

Một bài giảng ở chính ngôi trường cũ của Đức Bênêđictô XVI sao lại làm dấy lên biểu tình trong thế giới Hồi giáo?
“Anh chị em thân mến, sau Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II vĩ đại, các đức hồng y đã bầu chọn tôi, một người thợ đơn sơ và khiêm hạ trong vườn nho của Chúa…”
- 164Cơn bão lạm dụng1960Dublin, Lafayette, Boston, Sydney, Pennsylvania, Santiago de Chile, Paris · khoảng 20 phút đọc

Vì sao cô bé Marie Collins, nằm viện ở Dublin năm 1960, giữ kín suốt mấy chục năm điều đã xảy ra với mình?
Năm 1960, trong một phòng bệnh nhi ở Dublin, Ireland, có một bé gái mười ba tuổi tên Marie Collins phải nằm điều trị nhiều tháng ròng.
- 165Từ luật lệ đến trách nhiệm2001Rôma, Dallas, Santiago de Chile, Washington, các giáo phận khắp thế giới · khoảng 24 phút đọc

Được mời vào ủy ban bảo vệ trẻ em của Vatican, vì sao bà Marie Collins xin rút ra sau ba năm?
Bức thư mời mang con dấu của Tòa Thánh Vatican được trân trọng gửi đến bà Marie Collins tại Ireland vào tháng Ba năm 2014.
- 166Tháng Hai năm 20132009L’Aquila, Vaticanô, Castel Gandolfo · khoảng 19 phút đọc

Giữa bảy mươi vị hồng y, vì sao người đầu tiên hiểu ra lời giáo hoàng từ chức lại là một nhà báo?
Bà Giovanna Chirri ngồi dán mắt vào màn hình truyền hình nội bộ trong phòng báo chí Tòa Thánh, chăm chú lắng nghe từng âm vang của những câu kinh tiếng Latinh.
- 167Phanxicô: người đến từ tận cùng trái đất1936Buenos Aires, Córdoba, Rôma · khoảng 25 phút đọc

Lúc phiếu bầu vừa vượt hai phần ba, người bạn ngồi cạnh đã nói gì khiến Bergoglio chọn tên Phanxicô?
Làn khói trắng cuồn cuộn bốc lên từ ống khói nhỏ trên mái ngói Nhà nguyện Sistina vào lúc 19 giờ 06 phút tối ngày 13 tháng Ba năm 2013, làm bùng nổ những tiếng reo hò…
- 168Những năm Phanxicô: Lampedusa, Bangui, Abu Dhabi2013Lampedusa, Bangui, Rôma, Assisi, Abu Dhabi, Najaf · khoảng 18 phút đọc

Ở Lampedusa năm 2013, Đức Phanxicô đặt ra câu hỏi nào mà suốt mười hai năm sau ngài còn hỏi lại?
Những người ngư dân trên hòn đảo Lampedusa kể lại rằng, có những buổi sớm mai kéo lưới giữa biển khơi, mẻ cá kéo lên vướng phải thi thể của những người tị nạn xấu số.
Khúc · Chương 169–177
Đến hôm nay
Hội Thánh Việt Nam bước vào thế kỷ mới, quảng trường vắng vì đại dịch, Đức Phanxicô ra đi, Lêô XIV lên đường, và dòng sông vẫn chảy tiếp.
- 169Giáo hội Việt Nam trong thế kỷ mới2000La Vang, Sài Gòn, Bình Dương, Đồng Nai, Hà Nội, miền Trung, Rôma · khoảng 17 phút đọc

Hai trăm năm sau những người trốn vào rừng La Vang, thử thách lớn nhất của người Công giáo Việt Nam đến từ đâu?
Suốt đêm dài buốt giá, hàng vạn con người co ro nằm chen chúc trên những tấm bạt ni-lông trải vội trên nền đất đỏ ướt sũng, quây quần bên những đống lửa nhỏ bập bùng…
- 170Quảng trường vắng2020Bergamo, Rôma, Ấn Độ, Thành phố Hồ Chí Minh · khoảng 18 phút đọc

Chiều mưa 27 tháng Ba năm 2020, đứng trước quảng trường không một bóng người, Đức Phanxicô đã nói gì?
Mưa chiều buốt giá rơi đều trên nền đá hoa cương của Quảng trường Thánh Phêrô, và tuyệt nhiên không có một bóng người.
- 171Cùng bước đi2021Các giáo xứ khắp thế giới, Rôma · khoảng 15 phút đọc

Ở Thượng Hội đồng năm 2023, ai lần đầu tiên được ngồi vào những chiếc bàn tròn và bỏ phiếu?
Ba mươi lăm chiếc bàn tròn bằng gỗ được kê ngay ngắn tại nơi mà suốt nửa thế kỷ qua vốn là những dãy ghế bậc thang dành cho các đấng bậc phẩm trật.
- 172Mùa xuân năm 20252025Bệnh viện Gemelli, Vaticanô, Đền thờ Đức Bà Cả, nhà nguyện Sistina · khoảng 15 phút đọc

Trưa Phục Sinh 2025, Đức Phanxicô làm việc gì không ai ngờ, và ngài cảm ơn người điều dưỡng vì điều gì?
Cánh cửa ban công chính diện Đền thờ Thánh Phêrô trưa hôm ấy vẫn khép chặt, và hàng vạn người chật kín quảng trường bên dưới không ai dám chắc cánh cửa ấy có mở ra hay…
- 173Lêô XIV, từ Chicago đến Chiclayo1955Chicago, Chulucanas, Trujillo, Rôma, Chiclayo, Iznik (Nicêa), Beirut · khoảng 23 phút đọc

Người đàn ông lội bùn ngập gối ở miền bắc Peru năm 2023 là ai, và vì sao ngài chọn tên Lêô?
Đôi ủng cao su lội bì bõm, và bùn lầy quánh đặc ngập sâu đến tận đầu gối của người đàn ông cao gầy.
- 174Những thách thức của thời mới2000Paris, Lagos, Gaza, Kyiv, các thành phố lớn và không gian mạng · khoảng 17 phút đọc

Thờ ơ, mạng số, chiến tranh, chỉnh sửa gien: có thách thức nào trong số ấy thật sự mới với Hội Thánh?
Ngọn tháp nhọn vút cao giữa trời bỗng rùng mình nghiêng ngả, gãy gập rồi đổ sụp vào lòng biển lửa đỏ rực.
- 175Từ Rerum Novarum đến trí tuệ nhân tạo1891Rôma, các nhà máy, các phòng thí nghiệm công nghệ, Borgo Egnazia · khoảng 21 phút đọc

Tấm ảnh Đức Phanxicô mặc áo phao trắng năm 2023 có gì khiến chính ngài phải lên tiếng?
Vào tháng Ba năm 2023, một bức ảnh kỳ lạ bỗng lan khắp các mạng xã hội.
- 176Hội Thánh năm 20261870Annaba (Hippo), Rôma, Assisi, Lampedusa, khắp thế giới · khoảng 22 phút đọc

Một chàng trai mê leo núi và một cậu bé mê máy tính: vì sao năm 2025 cả hai được tuyên thánh?
Vị Giáo hoàng ngồi xuống chiếc ghế gỗ giản dị giữa những cụ già tóc bạc phơ, ân cần nắm lấy đôi bàn tay nhăn nheo, run rẩy của từng người.
- 177Hải trình vẫn tiếp tụcNhững nơi dòng sông đã đi qua, và nơi người đọc đang sống · khoảng 13 phút đọc

Sau hai ngàn năm, ai mới thật là những người đã giữ cho dòng sông đức tin không đứt?
Cuốn sách hai ngàn năm này đã mở đầu bằng một cột khói mịt mù.
Không có chương nào khớp. Thử một tên khác, một năm, hay một nơi.