Bỏ qua, tới nội dung

Tư liệu chương 130

Kiểm chứng chương 130: Paray-le-Monial, Lộ Đức, Fatima: những nẻo đường lòng đạo

Đọc xong chương 130, chắc bạn sẽ có lúc tự hỏi: mỗi câu chuyện này từ đâu mà ra, ai ghi lại lời của Bernadette, và Hội Thánh thật sự đòi người Công giáo điều gì về những lần hiện ra. Những trang này viết ra để trả lời những câu hỏi như thế. Câu trả lời ngắn nằm ngay trong chương: Hội Thánh không buộc ai phải tin vào một lần hiện ra nào.

Chương kể về ba nơi đã làm nên lòng đạo Công giáo hiện đại: Paray-le-Monial và lòng sùng kính Thánh Tâm (1673 đến 1675), Lộ Đức (1858) và Fatima (1917). Chương cũng nói đến tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời năm 1950 và việc lần hạt trong gia đình.

Nguồn chính gồm:

  • Về Paray: tự truyện và thư từ của thánh Margarita Maria Alacoque.
  • Về Lộ Đức: biên bản cảnh sát về những lần thẩm vấn Bernadette năm 1858 do ủy viên cảnh sát Jacomet thực hiện, hồ sơ của cha xứ và của ủy ban giám mục, chính lời Bernadette kể, và bộ bảy tập Lourdes: Documents authentiques (Lộ Đức: Tư liệu chính thức) của linh mục René Laurentin (1957 đến 1966).
  • Về Fatima: bốn tập Memórias (Hồi ký) của chị Lúcia, viết từ năm 1935 đến 1941, các bài báo thời ấy, và văn kiện năm 2000 trong đó Bộ Giáo lý Đức tin công bố “bí mật thứ ba”.

Khi trích Kinh Thánh, bộ sách dùng bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ, bản mà các nhà thờ Việt Nam đang đọc trong Thánh lễ. Bạn có thể đọc miễn phí trên trang ktcgkpv.org.

Lộ Đức, ngày 11 tháng Hai năm 1858

Chương theo lời kể của chính Bernadette trong các biên bản, và các chi tiết khớp với đó: thứ Năm, chuyện đi nhặt củi với em gái Toinette và bạn Jeanne Abadie, bệnh suyễn, tiếng gió. Người mặc áo trắng thắt dải xanh, trên mỗi chân có một đóa hồng vàng, tay cầm chuỗi hạt, cử động các hạt nhưng chỉ cùng đọc kinh Sáng Danh. Chuyện em trông như đứa trẻ mười tuổi và quàng khăn cũng từ các biên bản ấy (Laurentin).

Gia đình sáu người sống trong một cachot, nhà giam cũ của thị trấn, bị bỏ vì tồi tệ đến nỗi tù nhân cũng không ở nổi. Cha em, ông François Soubirous, là thợ xay đã phá sản. Bernadette mười bốn tuổi, chưa biết đọc, chưa rước lễ lần đầu, và chỉ nói thổ ngữ vùng Bigorre. Căn cachot vẫn còn, ai cũng có thể đến xem.

Trái tim ở Paray-le-Monial

Margarita Maria Alacoque là nữ tu Dòng Thăm Viếng, dòng do thánh Phanxicô Salê và thánh Gioanna Chantal lập năm 1610. Chị sinh năm 1647 và vào tu viện năm hai mươi bốn tuổi. Những lần chị thấy Thánh Tâm kéo dài từ năm 1673 đến năm 1675. Câu Đức Giêsu nói rằng đây là Trái Tim đã yêu thương loài người đến thế có trong tự truyện của chị, thuộc thị kiến lớn vào tháng Sáu năm 1675, trong tuần sau lễ Mình Máu Thánh Chúa. Bản tiếng Việt trong chương là của chính sách này. Ba việc chị được xin cổ động (rước lễ thứ Sáu đầu tháng, giờ cầu nguyện đêm thứ Năm, và ngày lễ Thánh Tâm) có trong các tác phẩm của chị. Chị mất năm 1690 và được tuyên thánh năm 1920.

Thánh Claude de la Colombière là linh mục Dòng Tên. Ngài đến Paray làm cha giải tội của tu viện năm 1675, qua đời năm 1682, và được tuyên thánh năm 1992.

Phái Jansen đúng là đã chế giễu lòng sùng kính này, gọi những người theo nó là cordicolae, nghĩa là “kẻ thờ trái tim”. Về phái Jansen, xem chương 115.

Các mốc về sau: năm 1856, Đức Piô IX mở rộng lễ Thánh Tâm ra toàn Hội Thánh, lễ rơi vào thứ Sáu sau Chúa nhật thứ hai sau Hiện Xuống theo lịch Rôma. Năm 1899, Đức Lêô XIII ban thông điệp Annum Sacrum và dâng cả nhân loại cho Thánh Tâm. Sau khi nước Pháp thua trận năm 1870, đền thờ Thánh Tâm được xây trên đồi Montmartre ở Paris (Wikipedia, mục “Sacré-Cœur, Paris”). Năm 1956, thông điệp Haurietis Aquas của Đức Piô XII trình bày nền tảng thần học của lòng sùng kính này.

Đoạn nói về người Công giáo Việt Nam và Thánh Tâm, với ảnh trên bàn thờ gia đình và thứ Sáu đầu tháng, là chỗ so sánh của người kể, rút từ đời sống Công giáo Việt.

Ta là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội

Aquerò là một chữ của thổ ngữ vùng ấy, nghĩa là “người kia”, và có trong biên bản. Lời xin đến mười lăm ngày được nói ngày 18 tháng Hai năm 1858. Cũng ngày ấy Bernadette nghe rằng em sẽ không được hứa hạnh phúc ở đời này, mà ở đời sau. Ngày 24 tháng Hai, em được xin kêu gọi sám hối, và ngày 25 tháng Hai là chuyện dòng suối.

Ủy viên cảnh sát Dominique Jacomet hỏi cung em ngày 21 tháng Hai. Cha Dominique Peyramale đòi biết tên người hiện ra và xin một dấu lạ là bụi hồng nở hoa; bụi hồng không bao giờ nở. Chuyện ngọn nến ngày 7 tháng Ba, với bác sĩ Dozous đứng xem, được kể trong Laurentin.

Ngày 25 tháng Ba năm 1858, em nói câu ấy bằng thổ ngữ của mình, Que soy era Immaculada Councepciou. Đó là lần hiện ra thứ mười sáu. Tất cả có mười tám lần, lần cuối ngày 16 tháng Bảy năm 1858. Lúc ấy hang đã bị rào lại, và Bernadette quỳ bên kia sông. Hoàng đế Napoléon III ra lệnh dỡ hàng rào vào tháng Mười năm 1858 (Laurentin; Wikipedia, mục “Our Lady of Lourdes”). Về tín điều năm 1854, xem chương 129.

Người không được chữa lành

Sự chuẩn nhận đến trong thư mục vụ của Đức cha Bertrand-Sévère Laurence, giám mục Tarbes, ngày 18 tháng Giêng năm 1862. Đường sắt đến Lộ Đức năm 1866.

Bernadette vào Dòng Nữ tử Bác ái ở Nevers tháng Bảy năm 1866. Bà giáo tập, Marie-Thérèse Vauzou, đối xử khắt khe với em. Em bị lao xương. Lời em nói về dòng suối không dành cho mình có trong các lời chứng của hồ sơ phong thánh. Em mất ngày 16 tháng Tư năm 1879, ba mươi lăm tuổi, được tuyên thánh năm 1933, và thi hài nằm trong tủ kính ở Nevers. Lời cầu nguyện những giờ cuối, kêu xin Đức Maria cho một kẻ tội lỗi nghèo hèn, cũng từ hồ sơ phong thánh.

Văn phòng y khoa lập năm 1883. Đến năm 2018, Hội Thánh đã công nhận bảy mươi trường hợp chữa lành là phép lạ. Mỗi hồ sơ phải qua văn phòng y khoa, rồi một ủy ban y khoa quốc tế, rồi giám mục giáo phận của người ấy. Trường hợp thứ bảy mươi, năm 2018, là của sơ Bernadette Moriau (theo Văn phòng Y khoa Lộ Đức). Các bể tắm và đám rước đuốc buổi tối được Các Đền thánh Đức Bà Lộ Đức mô tả. Ngày Quốc tế Bệnh nhân 11 tháng Hai do Đức Gioan Phaolô II lập năm 1992, trong một thư đề ngày 13 tháng Năm năm 1992.

Cuốn tiểu thuyết Lourdes của Émile Zola (1894) bị đưa vào Danh mục sách cấm.

Ba đứa trẻ chăn chiên

Bồ Đào Nha thành nước cộng hòa năm 1910, và các luật chống giáo sĩ ra đời năm 1911.

Ngày 13 tháng Năm năm 1917, Lúcia dos Santos mười tuổi, Phanxicô Marto tám tuổi (sinh tháng Sáu năm 1908) và Giaxinta Marto bảy tuổi. Cây sồi xanh nhỏ (azinheira) và lời xin đọc kinh Mân Côi cầu hòa bình có trong Hồi ký của Lúcia. Chuyện ba em xếp bức tường đá nhỏ, Bà sáng hơn mặt trời, và Thiên thần Hòa bình năm 1916 cũng vậy. Lần hiện ra ở Valinhos là ngày 19 tháng Tám năm 1917.

Tháng Tám năm 1917, viên quản trị quận Artur Santos giữ ba em từ ngày 13 đến ngày 15 và dọa nấu trong dầu sôi. Chuyện các tù nhân quỳ theo lần hạt là từ lời kể của Lúcia.

Ngày 13 tháng Mười năm 1917, đám đông được ước chừng khoảng bảy mươi ngàn người, tuy các ước tính dao động từ ba mươi ngàn đến một trăm ngàn. Nhiều người kể về mặt trời. Không phải ai cũng thấy. Avelino de Almeida, phóng viên tờ O Século vốn chống giáo sĩ, viết bài ngày 15 tháng Mười năm 1917. Các nhà khoa học đến nay vẫn tranh luận về bản chất của hiện tượng, và Hội Thánh không buộc ai tin.

Phanxicô mất ngày 4 tháng Tư năm 1919, Giaxinta mất ngày 20 tháng Hai năm 1920, cả hai trong đại dịch cúm. Đức Phanxicô tuyên thánh cho hai em tại Fatima ngày 13 tháng Năm năm 2017. Đó là những vị thánh trẻ nhất không phải tử đạo. Về một vị thánh trẻ khác, xem chương 124 về thánh Đaminh Saviô. Chị Lúcia mất ngày 13 tháng Hai năm 2005, chín mươi bảy tuổi, trong dòng Cát Minh. Án phong chân phước cho chị đã được mở.

Ngày 13 tháng Năm năm 1981, Đức Gioan Phaolô II bị bắn. Ngày 13 tháng Năm năm 1982, ngài đến Fatima tạ ơn, và viên đạn được gắn vào vương miện của tượng.

Năm Thánh 1950

Tông hiến Munificentissimus Deus do Đức Piô XII ban ngày 1 tháng Mười Một năm 1950, với khoảng năm trăm ngàn người có mặt. Hai đoạn chương trích đều có trong đó: tuyên bố rằng đây là tín điều do Thiên Chúa mặc khải, và rằng Mẹ “đã được đưa cả hồn lẫn xác vào vinh quang trên trời”. Bản tiếng Việt là của chính sách này. Toàn văn có trên vatican.va và trong Denzinger, các số 3900 đến 3904. Trước đó, năm 1946, Đức Piô XII đã hỏi ý các giám mục bằng thư Deiparae Virginis Mariae, và các câu trả lời gần như nhất trí.

Lễ Đức Mẹ an giấc (Dormition) được mừng ở Đông phương vào ngày 15 tháng Tám và có từ thế kỷ VI và VII ở Constantinôpôli.

Đó là lần duy nhất một giáo hoàng nói ex cathedra một cách rõ ràng từ sau Công đồng Vaticanô I. Chương 131 kể về ơn bất khả ngộ của giáo hoàng.

Chuỗi hạt trong nhà

Cha Patrick Peyton là linh mục người Ireland, thuộc dòng Thánh Giá. Ngài sinh ở hạt Mayo và, khi còn là chủng sinh, bị lao nặng (Wikipedia, mục “Patrick Peyton”). Ngài bắt đầu Chiến dịch Lần hạt Gia đình năm 1947. Khẩu hiệu rằng gia đình cùng cầu nguyện thì cùng ở lại với nhau (the family that prays together stays together) là của ngài. Các buổi nhóm của ngài thu hút hàng trăm ngàn người, có khi hàng triệu, như ở Manila năm 1985 và ở Rio de Janeiro. Chương trình phát thanh Family Theater của ngài đưa các ngôi sao Hollywood đến trước micrô. Ngài được tôn phong “đấng đáng kính” năm 2017.

Đoạn nói về kinh tối trong các gia đình Công giáo Việt Nam là chỗ so sánh thứ hai của người kể. Chương 133 kể về La Vang.

Hội Thánh nghĩ gì về những lần hiện ra

Mặc khải riêng được bàn trong Sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo, số 67. Chương tóm đúng ý.

Năm 1978, Bộ Giáo lý Đức tin ban hành bản Quy tắc cho các giám mục xét những lần được cho là hiện ra, và năm 2024 ban hành quy tắc mới.

“Bí mật thứ ba” được công bố ngày 26 tháng Sáu năm 2000, kèm lời bình của hồng y Joseph Ratzinger. Văn bản và lời bình có trên vatican.va, trong văn kiện Thông điệp Fatima (The Message of Fatima). Chương trích chữ “một Giám mục mặc áo Trắng” trong thị kiến và lời nhận xét của Ratzinger rằng ngôn sứ “không có nghĩa là tiên đoán tương lai, mà là giải thích ý muốn của Thiên Chúa cho hiện tại”. Bản tiếng Việt của cả hai là của chính sách này, dịch từ bản chính thức ở vatican.va.

Nhận định cuối chương về những người được chọn là lời riêng của người kể. Về Guadalupe, xem chương 102.

Những người trong chương

Bernadette Soubirous (1844 đến 1879), người được thấy Đức Mẹ ở Lộ Đức, là thánh. Toinette Soubirous là em gái và Jeanne Abadie là bạn của em. François và Louise Soubirous là cha mẹ em.

Margarita Maria Alacoque, nữ tu Dòng Thăm Viếng, là thánh. Claude de la Colombière, linh mục Dòng Tên, là thánh.

Piô IX, Lêô XIII, Piô XII, Gioan Phaolô II và Phanxicô, các giáo hoàng.

Dominique Jacomet, ủy viên cảnh sát. Dominique Peyramale, cha xứ Lộ Đức. Bertrand-Sévère Laurence, giám mục Tarbes. Marie-Thérèse Vauzou, bà giáo tập ở Nevers.

Émile Zola, nhà tiểu thuyết.

Lúcia dos Santos, Phanxicô Marto và Giaxinta Marto, ba em bé ở Fatima. Artur Santos, viên quản trị quận. Avelino de Almeida, phóng viên.

Joseph Ratzinger, hồng y viết lời bình. Patrick Peyton, linh mục của chiến dịch lần hạt gia đình.

Những nơi trong chương

Lộ Đức, hang Massabielle, sông Gave. Paray-le-Monial ở vùng Bourgogne. Nevers. Tarbes. Fatima, thung lũng Cova da Iria. Rôma, quảng trường Thánh Phêrô. Manila. Rio de Janeiro. La Vang.

Đọc thêm

Nếu chỉ đọc một văn bản, hãy đọc lời bình của hồng y Ratzinger về “bí mật thứ ba”, trong văn kiện Thông điệp Fatima (2000). Đó là một trang rất rõ ràng về cách người Công giáo nên hiểu những lần hiện ra. Rồi đọc những câu trả lời ngắn Bernadette nói với ủy viên cảnh sát năm 1858, để thấy một cô bé mười bốn tuổi không biết chữ đã giữ lời mình thế nào. Bộ Lourdes: Documents authentiques của René Laurentin là một bộ tư liệu lớn bằng tiếng Pháp; với người đọc phổ thông, trang chính thức của Các Đền thánh Lộ Đức kể lại câu chuyện cùng với các hồ sơ.

Câu chuyện của chương này còn được nối tiếp ở chương 100 (Đức Mẹ Vô Nhiễm của Murillo), chương 102 (Guadalupe), chương 115 (phái Jansen), chương 124 (thánh Đaminh Saviô và thánh Têrêsa), chương 129 (Đức Piô IX và tín điều năm 1854), chương 131 (Vaticanô I) và chương 133 (La Vang).

Trở lại chương 130