Bỏ qua, tới nội dung

Tư liệu chương 152

Kiểm chứng chương 152: Humanae Vitae

Đọc xong chương 152, chắc bạn sẽ có lúc tự hỏi: ông bà Crowley có thật không, ủy ban của giáo hoàng nghiên cứu những gì, và những câu trong thông điệp được trích trong chương nằm ở đâu. Những trang này viết ra để trả lời những câu hỏi như thế. Mỗi phần của chương được lần lại đến nguồn của nó, nói rõ phần nào chắc chắn, phần nào là lời nhớ lại của người trong cuộc, phần nào là nhận định của người kể.

Đây vẫn là một chủ đề nhạy cảm. Chương trình bày nhiều cách nhìn và tôn trọng lương tâm người đọc, đồng thời nói rõ giáo huấn chính thức của Hội Thánh hôm nay là gì. Phần kiểm chứng này cũng giữ đúng thế ấy.

Nguồn chính gồm: các văn kiện trên trang vatican.va là thông điệp Casti Connubii (1930), các số 47 đến 52 của hiến chế Gaudium et Spes, thông điệp Humanae Vitae (1968), loạt bài Thần học về thân xác của Đức Gioan Phaolô II (1979 đến 1984) và tông huấn Amoris Laetitia (2016); cùng hai bản báo cáo của ủy ban, bị lộ ra báo chí năm 1967 qua tờ National Catholic Reporter.

Có hai cuốn sách nên đọc, đều bằng tiếng Anh. Turning Point (Bước ngoặt, 1995) của Robert McClory kể chuyện ông bà Crowley và ủy ban, theo cách nhìn của phe đa số. Contraception (Ngừa thai, 1965) của John Noonan là công trình lịch sử chuẩn mực.

Khi trích Kinh Thánh, bộ sách dùng bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ, bản mà các nhà thờ Việt Nam đang đọc trong Thánh lễ. Bạn có thể đọc miễn phí trên trang ktcgkpv.org.

Ông bà Crowley

Phong trào Gia đình Kitô hữu. Patty và Pat Crowley là những người lãnh đạo phong trào này ở Mỹ. Phong trào bắt đầu từ cuối thập niên 1940, các cặp vợ chồng họp nhau trong phòng khách nhà này nhà kia. Phương pháp “nhìn, xét, làm” của họ do linh mục người Bỉ Joseph Cardijn nghĩ ra, và ngài đã dùng nó với Phong trào Thanh niên Thợ Công giáo. Ông bà có con riêng và còn đón thêm những đứa trẻ khác về nuôi. Chương không nêu số con, vì các nguồn ghi số ấy khác nhau.

Thời gian trong ủy ban. Ông bà ngồi trong ủy ban từ năm 1964 đến năm 1966. Những bảng câu hỏi gửi cho các cặp vợ chồng ở nhiều nước là có thật. Cảm giác bị phản bội là điều bà Patty kể lại về sau, nên đó là lời của bà, không phải nhận xét của người viết sử.

Viên thuốc

Năm 1960. Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm của Mỹ (FDA) cho phép bán viên thuốc ngừa thai. Bác sĩ John Rock, người Công giáo, giáo sư Đại học Harvard, cùng nhà sinh vật học Gregory Pincus làm việc về hợp chất này. Trong vòng năm năm, vài triệu phụ nữ đã dùng. Năm 1963, ông trình bày lập luận của mình trong cuốn The Time Has Come (Đã đến lúc). Chuyện ông tin Hội Thánh có thể chấp nhận viên thuốc là lập luận ông nêu trong chính cuốn sách ấy.

Năm 1930. Các giám mục Anh giáo họp ở Lambeth, nghị quyết số 15, chấp nhận ngừa thai trong một số trường hợp. Cuối tháng Mười Hai năm ấy, Đức Piô XI đáp lại bằng thông điệp Casti Connubii. Năm 1951, Đức Piô XII nói với một nhóm nữ hộ sinh người Ý, trong buổi nói chuyện ngày 29 tháng Mười, rằng những cặp có lý do nghiêm trọng có thể dựa vào nhịp tự nhiên của khả năng sinh sản. Cuốn The Population Bomb của Paul Ehrlich ra năm 1968.

Hiến chế Gaudium et Spes. Công đồng nói về hôn nhân như một cộng đoàn thân mật của đời sống và tình yêu vợ chồng, ở số 48. Câu mở đầu số ấy chính là câu chương trích: “cộng đoàn thân mật của đời sống và tình yêu vợ chồng đã được Đấng Tạo Hóa thiết lập và được các luật của Người định hình”.

Ủy ban

Hình thành. Năm 1963, Đức Gioan XXIII lập ủy ban với sáu thành viên. Đức Phaolô VI mở rộng dần lên khoảng bảy mươi hai người, nên chương ghi “hơn bảy mươi”. Người làm thư ký là cha Henri de Riedmatten, dòng Đa Minh. Đức Phaolô VI giữ vấn đề lại để tự mình quyết, điều này ghi ở Gaudium et Spes số 51, chú thích 14. Năm 1964, Hồng y Suenens xin công đồng đừng lặp lại vụ Galilêô, trong bài phát biểu ngày 29 tháng Mười năm ấy. Chương thuật ý lời ngài, không trích nguyên văn.

Hai bản báo cáo năm 1966. Có báo cáo của đa số và báo cáo của thiểu số. Tháng Tư năm 1967, cả hai lọt ra báo chí. Hồng y Ottaviani đứng về phía thiểu số, lập luận của họ xoay quanh sự nhất quán: nếu Hội Thánh đã sai ở đây thì còn có thể sai ở đâu nữa. Chương tóm đúng lập luận của cả hai bên.

Wojtyła và bản nghiên cứu từ Kraków. Bản nghiên cứu có thật. Tên ông có trong ủy ban nhưng ông không dự được các phiên cuối. Lý do thường được nêu là chính quyền Cộng sản nắm quyền cấp giấy xuất ngoại, tuy các nguồn kể không hoàn toàn giống nhau. Cuốn Tình yêu và Trách nhiệm của ông ra năm 1960. Việc bản nghiên cứu ấy để lại dấu vết trong văn bản cuối cùng là cách nghĩ của một số sử gia, một suy đoán có cơ sở, và chương cũng nói đúng như thế. Muốn đọc thêm, cuốn Witness to Hope của George Weigel có bàn đến.

Ngày 25 tháng Bảy năm 1968

Ngày tháng. Thông điệp được ký ngày 25 tháng Bảy năm 1968 và công bố ngày 29 tháng Bảy, bốn ngày sau, đúng như chương kể.

Nội dung. Thông điệp có tất cả ba mươi mốt đoạn đánh số.

  • Số 9 nói về tình yêu vợ chồng trọn vẹn, trung thành, sinh hoa kết quả.
  • Số 10 nói về việc giãn cách sinh con vì lý do chính đáng.
  • Số 11 và 12 nói về việc mỗi hành vi vợ chồng phải luôn mở ra với sự sống.
  • Số 14 nêu các phương pháp bị loại trừ, trong đó có phá thai và triệt sản.
  • Số 16 nói về các thời kỳ tự nhiên.
  • Số 17 nêu các lời cảnh báo.
  • Số 18 là chỗ Đức Phaolô VI thừa nhận giáo huấn này có thể khó được nhiều người đón nhận.

Những câu chương trích đều nằm trong văn bản. Tình yêu “hoàn toàn nhân bản, gồm cả giác quan lẫn tinh thần”, “trọn vẹn”, “trung thành và độc nhất, cho đến chết” và “sinh hoa kết quả” ở số 9. Cụm “mối liên kết bất khả phân ly, do Thiên Chúa thiết lập, mà con người không được tự ý phá vỡ” ở số 12. Các lời cảnh báo về “rộng đường cho sự bất trung trong hôn nhân và cho sự hạ thấp luân lý nói chung”, về sự kính trọng đáng dành cho người phụ nữ, và về việc các nhà chức trách ưu đãi một số phương pháp ngừa thai, ở số 17. Lời khuyên đừng “mất can đảm” và tìm đến “lòng thương xót của Thiên Chúa, được ban dồi dào trong bí tích Sám hối” ở số 25. Bản gốc đầy đủ của thông điệp đọc miễn phí trên trang vatican.va.

Cơn bão

Tuyên bố bất đồng ở Hoa Kỳ. Do nhóm quanh linh mục Charles Curran soạn ra, lúc đầu có tám mươi bảy người ký, cuối cùng hơn sáu trăm. Hồng y Patrick O’Boyle của Washington kỷ luật những linh mục đứng về phía tuyên bố ấy.

Các hội đồng giám mục. Các giám mục Canada ra Tuyên bố Winnipeg hồi tháng Chín năm 1968. Các giám mục Đức ra Tuyên bố Königstein, và Hà Lan, Bỉ cũng có những thư mục vụ riêng. Chương tóm đúng tinh thần các văn bản ấy.

Nhận định về năm 1968. Ý rằng đây là lần đầu tiên trong thời cận đại có đông đảo người Công giáo công khai từ chối một giáo huấn lớn của giáo hoàng mà vẫn tự coi mình là người Công giáo tốt là nhận định chung của nhiều sử gia.

Thông điệp cuối cùng. Humanae Vitae là thông điệp cuối cùng của Đức Phaolô VI, ngài còn sống đến năm 1978. Chuyện ngài bị tổn thương sâu sắc là điều những người gần ngài nhận xét.

Nhìn lại

Thần học về thân xác. Là loạt một trăm hai mươi chín bài giáo lý vào các sáng thứ Tư, từ năm 1979 đến năm 1984. Năm 1981, Đức Gioan Phaolô II nhắc lại giáo huấn trong tông huấn Familiaris Consortio.

Các chính sách ép buộc. Việc cưỡng bức triệt sản ở Ấn Độ thời Tình trạng Khẩn cấp, từ năm 1975 đến năm 1977, và chính sách một con ở Trung Quốc đều có tài liệu ghi lại.

Amoris Laetitia. Ở số 37, Đức Phanxicô viết rằng chúng ta được mời gọi đào tạo lương tâm, chứ không phải thay thế lương tâm; chương thuật ý ấy bằng lời của mình. Các số 68 và 222 của tông huấn nhắc lại Humanae Vitae. Đức Phaolô VI được phong thánh ngày 14 tháng Mười năm 2018.

Giáo huấn hiện nay. Giáo huấn chính thức của Hội Thánh vẫn là giáo huấn của Humanae Vitae, như sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo trình bày ở các số 2366 đến 2372. Chương có nói một số nhà thần học vẫn cho rằng nên xét lại. Đó là sự thật lịch sử, không phải lập trường của cuốn sách.

Việt Nam. Đoạn nói về các lớp chuẩn bị hôn nhân dạy phương pháp tự nhiên như phương pháp Billings là lời của người kể, đặt cạnh câu chuyện phương Tây. Phương pháp này do hai bác sĩ người Úc là John và Evelyn Billings lập ra. Chuyện các gia đình Công giáo Việt Nam thường đông con là bức tranh chung người kể vẽ.

Những người trong chương

Patty Crowley và Pat Crowley là những người lãnh đạo Phong trào Gia đình Kitô hữu.

Phaolô VI, Gioan XXIII, Piô XI, Piô XII, Gioan Phaolô II và Phanxicô là các giáo hoàng xuất hiện trong chương.

John Rock là bác sĩ Công giáo ở Boston.

Karol Wojtyła lúc ấy là tổng giám mục Kraków.

Charles Curran là nhà thần học.

Những nơi trong chương

Chicago. Rôma. Kraków. Washington. Winnipeg. Canada, Hà Lan, Bỉ và Đức. Việt Nam.

Đọc thêm

Nếu chỉ đọc một văn bản, hãy đọc chính Humanae Vitae, có bản tiếng Anh miễn phí trên trang vatican.va. Thông điệp ngắn hơn nhiều người tưởng, và phần lớn nói về tình yêu vợ chồng chứ không chỉ về điều cấm. Rồi đọc chương 4 của Amoris Laetitia, nói về tình yêu trong hôn nhân. Muốn biết chuyện ủy ban, cuốn Turning Point của Robert McClory là bản tường thuật được biết đến nhiều nhất.

Câu chuyện của chương này còn được nối tiếp ở chương 147 (công đồng), chương 151 (cơn sóng sau công đồng), chương 154 (nên thánh giữa đời thường) và chương 157 (Gioan Phaolô II).

Trở lại chương 152