Bỏ qua, tới nội dung

Tư liệu chương 165

Kiểm chứng chương 165: Từ luật lệ đến trách nhiệm

Đọc xong chương 165, chắc bạn sẽ có lúc tự hỏi: những điều luật nào thật sự đã đổi, đổi vào năm nào, ai ký, và bao nhiêu phần của câu chuyện dựa trên những văn kiện ai cũng đọc được. Những trang này viết ra để trả lời những câu hỏi như thế. Mỗi bước trong chương được lần lại đến nguồn của nó, nói rõ điều nào chắc chắn, điều nào là cách đọc hợp lý, điều nào là ý kiến của những người phê bình.

Chương theo câu trả lời của Hội Thánh trước cơn bão lạm dụng, từ năm 2001 đến năm 2023. Phần lớn nguồn là văn kiện của Tòa Thánh, đọc miễn phí trên vatican.va:

  • tự sắc Sacramentorum Sanctitatis Tutela (2001);
  • Các quy tắc về những tội nặng nhất (2010);
  • thư luân lưu của Thánh bộ Giáo lý Đức tin (2011);
  • tự sắc Như một người mẹ hiền (Come una madre amorevole, 2016);
  • tự sắc Vos estis lux mundi (2019 và 2023);
  • huấn thị về việc giữ bí mật các vụ án (2019);
  • tông hiến Pascite gregem Dei (2021), sửa Quyển VI của Bộ Giáo luật.

Các nguồn khác là Hiến chương bảo vệ trẻ em và người trẻ của các giám mục Hoa Kỳ (2002), báo cáo về McCarrick (2020), và phán quyết của Tòa án Tối cao Úc trong vụ Pell kiện Nữ hoàng (2020).

Khi trích Kinh Thánh, bộ sách dùng bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ, bản mà các nhà thờ Việt Nam đang đọc trong Thánh lễ. Bạn có thể đọc miễn phí trên trang ktcgkpv.org.

Bà Marie Collins và Ủy ban

Ủy ban Giáo hoàng Bảo vệ Trẻ vị thành niên được lập tháng Ba năm 2014, và bà được mời tham gia. Người đứng đầu là hồng y Seán O’Malley, tổng giám mục Boston. Tháng Bảy năm 2014, giáo hoàng tiếp sáu người sống sót từ Ireland, Anh và Đức ở nhà khách Thánh Mácta, dâng Thánh lễ cho họ và gặp riêng từng người. Ngày 1 tháng Ba năm 2017, bà từ chức. Trong lời tuyên bố, bà nói một cơ quan của giáo triều Rôma đã từ chối trả lời thư của các nạn nhân. Chương thuật lại đúng.

Năm 2001: hồ sơ về Rôma

Thời hạn truy tố. Theo Bộ Giáo luật năm 1983, việc truy tố phải bắt đầu trong vòng năm năm. Các quy định năm 2001 tính lại là mười năm kể từ sinh nhật thứ mười tám của nạn nhân. Các quy định năm 2010 kéo lên hai mươi năm kể từ ngày ấy.

Ngày 30 tháng Tư năm 2001. Đây là ngày tự sắc của Đức Gioan Phaolô II. Hồng y Ratzinger gửi thư cho các giám mục ngày 18 tháng Năm năm 2001, như chương nói “vài tuần sau”. Charles Scicluna, khi ấy là một luật gia giáo luật người Malta, làm công tố viên trưởng của thánh bộ trong những vụ này. Chuyện “hàng ngàn bộ hồ sơ” là cách nói ước chừng, và lời những người làm việc cạnh ông rằng ông không còn là người cũ sau khi đọc là lời kể của người thân cận, không có văn bản nào ghi lại.

Ngày 23 tháng Tư năm 2002. Đức Gioan Phaolô II nói với các hồng y Hoa Kỳ rằng chức linh mục và đời tu không có chỗ cho kẻ làm hại người trẻ. Chương thuật ý của ngài bằng lời của mình, không phải lời nguyên văn.

Đàng Thánh Giá năm 2005. Thứ Sáu Tuần Thánh, ngày 25 tháng Ba năm 2005, hồng y Ratzinger viết các bài suy niệm. Câu về sự nhơ bẩn nằm ở bài suy niệm chặng thứ chín, nơi Đức Kitô ngã lần thứ ba. Câu chương trích là “Biết bao nhơ bẩn trong Hội Thánh, và ngay giữa những người lẽ ra phải thuộc trọn về Chúa trong chức linh mục!” Đức Gioan Phaolô II, quá yếu để đến dự, theo dõi qua màn hình truyền hình. Vài tuần sau, ngày 19 tháng Tư, hồng y Ratzinger được bầu làm giáo hoàng, như chương 163 đã kể.

Dallas, 2002

Tháng Sáu năm 2002, các giám mục Hoa Kỳ họp ở Dallas và thông qua bản hiến chương. Hiến chương đòi:

  • chỉ một lần phạm tội là chấm dứt mục vụ của linh mục, gọi là quy tắc “một lần là đủ”;
  • mọi lời tố cáo phải được báo cho nhà chức trách dân sự;
  • kiểm tra lý lịch và huấn luyện mọi người làm việc với trẻ em;
  • mỗi giáo phận có một người lo giúp nạn nhân;
  • có một hội đồng xem xét có giáo dân;
  • kiểm toán độc lập mỗi năm.

Rôma phê chuẩn các Quy tắc thiết yếu của các giám mục vào tháng Chạp năm 2002. Ông Frank Keating là chủ tịch đầu tiên của hội đồng duyệt xét toàn quốc, và từ chức tháng Sáu năm 2003 sau khi so sánh một số giám mục với một tổ chức tội phạm, theo báo chí thời ấy. Nhận xét rằng hiến chương nói về linh mục mà không nói về giám mục là lời phê bình của nhiều người. Việc quy tắc “một lần là đủ” bị chê vừa khắt khe vừa yếu cũng thấy trong bình luận báo chí các năm 2002 và 2003. Các cuộc kiểm toán hằng năm cho thấy số vụ mới sụt mạnh sau năm 2002.

Những bước của Bênêđictô XVI

Năm 2010, Tòa Thánh ban hành các quy định mới. Thời hạn truy tố là hai mươi năm kể từ khi nạn nhân tròn mười tám tuổi, và có thể được bỏ qua. Tội tàng trữ hình ảnh khiêu dâm trẻ em được thêm vào. Người lớn thường xuyên thiếu khả năng dùng lý trí được xử như trẻ vị thành niên. Năm 2011, thánh bộ gửi thư luân lưu cho các hội đồng giám mục. Thư của Đức Bênêđictô gửi người Công giáo Ireland ngày 19 tháng Ba năm 2010 loan báo việc cử các thanh tra tông tòa đến các giáo phận Ireland.

Đức Phanxicô

Những bước đầu. Ủy ban được lập tháng Ba năm 2014. Năm 2016, ngài ban văn thư Như một người mẹ hiền về trách nhiệm của các giám mục. Tháng Chạp năm 2016, Bộ Giáo sĩ công bố quy chế đào tạo linh mục mới, Ratio Fundamentalis, dặn các chủng viện sàng lọc kỹ ứng viên.

Chile và Scicluna. Chương 164 kể. Lời những người ở gần ngài rằng Chile là khúc quanh là lời thuật lại của những người thân cận.

McCarrick. Tháng Bảy năm 2018, ông rời Hồng y đoàn, người đầu tiên làm vậy kể từ năm 1927. Tháng Hai năm 2019, ông bị tước chức linh mục. Ngày 10 tháng Mười Một năm 2020, Tòa Thánh công bố báo cáo dài khoảng 450 trang, có nơi ghi khoảng 460. Ông làm giám mục Metuchen năm 1981, tổng giám mục Newark năm 1986, tổng giám mục Washington năm 2000. Báo cáo ghi rằng Đức Gioan Phaolô II chọn ông về Washington sau khi ông viết một lá thư riêng phủ nhận những lời đồn, và lời khuyên ông lánh xa đời sống công khai chẳng bao giờ được thi hành.

Bốn ngày ở Rôma

Cuộc họp diễn ra từ ngày 21 đến ngày 24 tháng Hai năm 2019, với khoảng 190 người dự, nên chương nói “khoảng hai trăm” là con số tròn. Lời chứng của người phụ nữ châu Phi được đọc trong phiên họp đầu tiên. Cuộc họp cho ra một danh sách hai mươi mốt điểm để suy nghĩ, không có luật mới nào, và nhiều người sống sót thất vọng.

“Anh em là ánh sáng thế gian”

Ngày 9 tháng Năm năm 2019. Tên tự sắc, Vos estis lux mundi, lấy từ Tin Mừng Mátthêu, chương 5, câu 14, lời Đức Giêsu trong Bài giảng trên núi. Phần chương tóm tắt nội dung luật đúng:

  • giáo sĩ và tu sĩ có bổn phận báo cáo;
  • che giấu tự nó là một tội;
  • trong vòng một năm, mỗi giáo phận phải lập nơi tiếp nhận khiếu nại;
  • tổng giám mục giáo tỉnh dẫn đầu cuộc điều tra, thường trong chín mươi ngày;
  • cấm trả thù người tố cáo.

Ban đầu luật được ban hành thử ba năm.

Ngày 17 tháng Chạp năm 2019. “Bí mật tòa thánh” được bỏ đối với các vụ lạm dụng. Cùng quyết định ấy nâng độ tuổi trong luật về hình ảnh khiêu dâm trẻ em từ mười bốn lên mười tám.

Quyển VI. Công bố ngày 1 tháng Sáu năm 2021 và có hiệu lực từ ngày 8 tháng Chạp năm 2021. Tội lạm dụng người vị thành niên chuyển sang điều 1398, trong mục các tội chống lại sự sống, phẩm giá và tự do của con người. Luật cũng áp dụng cho giáo dân giữ chức vụ trong Hội Thánh. Việc luật đặt cho các giám mục bổn phận áp dụng hình phạt là cách đọc hợp lý của văn bản.

Năm 2023. Bản chính thức của Vos estis lux mundi có hiệu lực, mở rộng đến các lãnh đạo giáo dân của những hiệp hội được Tòa Thánh công nhận.

Công bằng cho mọi người

Hồng y George Pell bị kết án năm 2018 và ngồi tù 404 ngày. Ngày 7 tháng Tư năm 2020, Tòa án Tối cao Úc hủy bản án, cả bảy thẩm phán đều đồng ý. Ông từng đứng đầu bộ máy tài chính của Vatican. Điều chương nói về sự công bằng cho người bị tố cáo hợp với nguyên tắc của luật mới.

Lắng nghe và chữa lành

Dublin, tháng Tám năm 2018. Trong chuyến thăm Ireland ngày 25 và 26 tháng Tám, Đức Phanxicô gặp những người sống sót và xin tha thứ.

Đức, 2020. Tháng Chạp, các giám mục đồng ý bồi thường cho người sống sót đến 50.000 euro mỗi người, do một hội đồng độc lập quyết định.

Lộ Đức, tháng Mười Một năm 2021. Các giám mục Pháp quỳ trước tấm ảnh một khuôn mặt trẻ thơ đang khóc, được làm theo đề nghị của các nạn nhân.

Đào tạo và quy tắc an toàn. Những biện pháp này phổ biến trong hướng dẫn của nhiều hội đồng giám mục. Các chi tiết nhỏ như tòa giải tội có ô kính là ví dụ mà chương nêu, mỗi nơi áp dụng một khác.

Con đường còn dài

Rupnik. Marko Ivan Rupnik bị khai trừ khỏi Dòng Tên tháng Sáu năm 2023. Tháng Mười năm 2023, Đức Phanxicô bỏ thời hạn truy tố để phiên tòa có thể mở. Các bức khảm của ông có ở Lộ Đức, Fatima và Vatican.

Jean Vanier. Một bản báo cáo cho L’Arche tháng Hai năm 2020 cho thấy ông đã xâm hại nhiều phụ nữ. Chương 154 nhắc đến ông.

Việt Nam. Nhận xét về nếp sống trọng nể và ngại nói chuyện xấu hổ là của người viết. Mấy dòng kết chương cũng vậy.

Những người trong chương

Marie Collins là người sống sót, thành viên Ủy ban Giáo hoàng.

Gioan Phaolô II, Bênêđictô XVI (Joseph Ratzinger) và Phanxicô là các giáo hoàng.

Seán O’Malley là hồng y, tổng giám mục Boston.

Charles Scicluna là tổng giám mục Malta.

Theodore McCarrick là cựu hồng y.

Frank Keating là chủ tịch đầu tiên của hội đồng duyệt xét toàn quốc ở Hoa Kỳ.

George Pell là hồng y.

Marko Ivan Rupnik là cựu tu sĩ Dòng Tên.

Jean Vanier là người sáng lập các cộng đoàn L’Arche.

Những nơi trong chương

Rôma: Vatican, Hý trường Colosseum. Dallas. Boston. Chile. Úc. Pháp: Lộ Đức. Ireland, Đức, Bỉ.

Đọc thêm

Nếu chỉ đọc một văn bản, hãy đọc tự sắc Vos estis lux mundi. Văn bản ngắn, và cho thấy Hội Thánh hôm nay đòi hỏi gì ở mỗi linh mục, mỗi giám mục. Rồi đọc bài suy niệm chặng thứ chín Đàng Thánh Giá năm 2005 của hồng y Ratzinger. Cả hai đều có miễn phí trên vatican.va, bằng nhiều thứ tiếng.

Câu chuyện của chương này còn được nối tiếp ở chương 154 (những người sáng lập), chương 161 (Đức cha Belo), chương 163 (Bênêđictô XVI), chương 164 (cơn bão lạm dụng) và các chương 167 và 168 (Đức Phanxicô).

Trở lại chương 165