Chương 165
2001–2023 · Rôma và các giáo phận khắp thế giới
- Nơi chốn
- Rôma, Dallas, Santiago de Chile, Washington, các giáo phận khắp thế giới
- Giáo hoàng
- Gioan Phaolô II … Phanxicô
Bức thư mời mang con dấu của Tòa Thánh Vatican được trân trọng gửi đến bà Marie Collins tại Ireland vào tháng Ba năm 2014.
Người phụ nữ từng bị một linh mục tuyên úy xâm hại tình dục ngay trên giường bệnh nhi tại Dublin thuở mười ba tuổi ấy được đích thân Đức Thánh Cha Phanxicô mời gọi tham gia vào một định chế hoàn toàn mới: Ủy ban Giáo hoàng về Bảo vệ Trẻ vị thành niên. Đức Thánh Cha muốn chính những con người từng mang trên mình thương tích đau đớn ấy được ngồi vào chiếc bàn hoạch định chính sách cùng với các vị hồng y, các chuyên gia tâm thần học và các luật gia giáo luật hàng đầu thế giới, dưới sự dẫn dắt của Đức Hồng y Seán O’Malley, vị Tổng Giám mục Dòng Capuxinô của Boston.
Năm mươi bốn năm sau đêm tăm tối trong bệnh viện nhi, bà Marie Collins đã bước qua ngưỡng cửa Điện Tông Tòa để cất lên tiếng nói cho những người bé mọn bị lãng quên. Tháng Bảy năm ấy, Đức Phanxicô lần đầu tiếp đón thân tình sáu nạn nhân sống sót tại Nhà trọ Thánh Mácta; ngài đã dâng Thánh lễ riêng cho họ và dành hàng giờ đồng hồ ngồi lắng nghe từng giọt nước mắt trần tình.
Thế nhưng, hành trình đổi mới cơ cấu chưa bao giờ là một con đường bằng phẳng. Ngày 1 tháng Ba năm 2017, bà Marie Collins đã quyết định nộp đơn xin từ chức khỏi Ủy ban Giáo hoàng.
Trong lá thư từ biệt đầy trăn trở, bà vẫn tin vào thiện chí canh tân của Đức Thánh Cha, nhưng thẳng thắn vạch ra sức ỳ và sự cản trở ngấm ngầm trong bộ máy Giáo triều. Chẳng hạn, khi Ủy ban đề nghị một điều tối thiểu: mọi lá thư kêu cứu của nạn nhân gửi về Rôma phải được hồi âm, thì một bộ quan trọng của Vatican lạnh lùng từ chối.
Bà đau đớn nhận xét: trước ống kính, người ta nói những lời xin lỗi hoa mỹ, nhưng sau cánh cửa đóng kín, thói quen che đậy và tâm thức đặt danh tiếng định chế lên trên an toàn con người vẫn còn ăn sâu.
Việc bà từ chức cho thấy cuộc chiến của Hội Thánh suốt hơn hai thập niên đầu thiên niên kỷ mới cam go đến mức nào. Luật mới đã ban hành, quy chuẩn đã xác lập, nhưng mỗi bước tiến đều phải trả giá bằng cuộc vật lộn với những quán tính cũ của chủ nghĩa giáo sĩ trị.

Năm 2001: rút hồ sơ về Rôma và nỗi thống khổ của vị Hồng y giữ thành
Để hiểu cuộc chuyển mình này, cần nhìn lại luật lệ của Giáo hội trước năm 2001.
Suốt nhiều thế kỷ, xét xử một linh mục bị tố cáo xâm hại hầu như hoàn toàn do giám mục giáo phận quyết. Bộ Giáo luật năm 1983 có điều khoản xử tội này ở Điều 1395, nhưng thủ tục rất rườm rà.
Thời hiệu truy tố lại quá ngắn: chỉ năm năm kể từ ngày phạm tội. Trong khi nạn nhân nhỏ tuổi thường khủng hoảng kéo dài, phải hàng chục năm sau khi lớn lên mới dám nói. Khi họ lên tiếng thì vụ việc đã hết hạn truy cứu.
Ở các tòa giám mục, hồ sơ tố cáo thường bị khóa kín trong két văn phòng chưởng ấn, và Rôma hầu như không hề biết.
Trước tình thế ấy, ngày 30 tháng Tư năm 2001, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã ban hành Tự sắc mang tính lịch sử: Sacramentorum Sanctitatis Tutela, “Bảo vệ sự thánh thiêng của các Bí tích”.
Văn kiện này đã tạo nên một bước ngoặt pháp lý mang tính cách mạng:
- Giáo hội chính thức xếp tội lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên do giáo sĩ gây ra vào danh mục các Trọng tội Nghiêm trọng Nhất, ngang hàng với các trọng tội xúc phạm Bí tích Thánh Thể hay vi phạm ấn tín giải tội.
- Tước bỏ quyền tài phán của các tòa án giáo phận địa phương, buộc mọi giáo phận trên toàn thế giới phải chuyển giao toàn bộ hồ sơ tố cáo về Bộ Giáo lý Đức Tin tại Rôma để thẩm tra và xét xử tập trung.
- Thời hiệu truy tố được nâng lên thành mười năm, và được tính từ ngày nạn nhân tròn mười tám tuổi.
Vị Bộ trưởng trực tiếp gánh vác sứ mạng nặng nề ấy chính là Đức Hồng y Joseph Ratzinger, vị Giáo hoàng Bênêđictô XVI tương lai, với sự trợ tá đắc lực của một linh mục luật gia tài năng người Malta tên là Charles Scicluna, về sau là Công tố viên của Bộ.
Từ đó, hàng ngàn bộ hồ sơ từ khắp các châu lục dồn về bàn làm việc của Đức Hồng y Ratzinger. Đọc từng trang lời khai đẫm nước mắt, thấy tận mắt những sự thật kinh hoàng bị giấu suốt nhiều thập niên, vị hồng y bác học bị chấn động dữ dội. Người thân cận kể ngài đã gục đầu khóc trong nhà nguyện, và tâm hồn ngài mãi mang một vết thương sâu thẳm.
Tháng Tư năm 2002, khi triệu tập các hồng y Hoa Kỳ sang Rôma để đối thoại khẩn cấp, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã đanh thép tuyên bố một nguyên tắc nền tảng:
“Trong thừa tác vụ linh mục và đời sống tu trì, tuyệt đối không có chỗ cho những kẻ làm hại con trẻ!”
Nỗi đau ấy Đức Hồng y Ratzinger trải lòng trong bài suy niệm Đàng Thánh Giá Thứ Sáu Tuần Thánh năm 2005 ở Đấu trường Colosseum, chỉ ít tuần trước khi được chọn làm Giáo hoàng. Ở Chặng thứ Chín, chiêm ngắm Chúa Giêsu ngã xuống lần thứ ba, ngài than:
“Biết bao nhiêu sự nhơ bẩn đang hiện diện trong lòng Hội Thánh, và ngay giữa những người lẽ ra phải thuộc trọn về Chúa trong thiên chức linh mục!”
Bản Hiến chương Dallas 2002: tiên phong thiết lập kỷ cương
Mùa hè năm 2002, giữa lúc loạt phóng sự của báo The Boston Globe làm rung chuyển nước Mỹ, các Giám mục Công giáo Hoa Kỳ họp một hội nghị lịch sử ở Dallas, bang Texas.
Lần đầu tiên, các vị chủ chăn gạt mọi nghi thức sang một bên, ngồi lặng nghe các nạn nhân bước lên diễn đàn kể nỗi đau bị xâm hại trong nước mắt. Từ đó, hội nghị biểu quyết thông qua một văn bản bước ngoặt: Hiến Chương Bảo Vệ Trẻ Em và Thanh Thiếu Niên, quen gọi là Hiến chương Dallas, cùng Những Quy tắc Thiết yếu.
Hiến chương Dallas đặt ra những nguyên tắc cứng rắn:
- Chính sách không khoan nhượng: bất kỳ giáo sĩ nào bị chứng minh có hành vi lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên, dù chỉ một lần duy nhất trong quá khứ, đều bị cách chức vĩnh viễn và bị tước quyền thi hành mọi thừa tác vụ mục vụ công khai.
- Nghĩa vụ tố giác cho chính quyền dân sự: mọi đơn thư hay nghi ngờ lạm dụng đều phải được lập tức trình báo cho các cơ quan cảnh sát và tư pháp trần thế, chấm dứt hoàn toàn tập tục xử lý nội bộ.
- Môi trường an toàn: ai làm việc với trẻ em trong các cơ sở của Giáo hội, từ cha sở, phó xứ, tu sĩ đến giáo lý viên, ca trưởng, tài xế xe buýt trường, đều phải được tra lý lịch tư pháp và dự các khóa huấn luyện nhận diện, phòng ngừa xâm hại.
- Hội đồng thẩm tra độc lập của giáo dân: mỗi giáo phận bắt buộc phải thành lập một hội đồng độc lập gồm các chuyên gia giáo dân như bác sĩ tâm thần, cựu thẩm phán, cảnh sát, luật sư, để trực tiếp tiếp nhận và đánh giá các đơn thư khiếu nại.

Các giám mục xin Rôma chuẩn nhận những quy tắc ấy thành luật buộc của Hội Thánh, và cuối năm ấy Rôma đã chuẩn nhận. Đồng thời, một Ban Kiểm toán Độc lập hàng năm đã được thiết lập để kiểm tra gắt gao từng giáo phận xem có tuân thủ đúng Hiến chương hay không.
Một Hội đồng Thẩm tra Quốc gia gồm toàn giáo dân cũng được lập ra, người đứng đầu đầu tiên là ông Frank Keating, cựu thống đốc bang Oklahoma. Năm 2003, ông từ chức sau khi nói rằng một số giám mục hành xử chẳng khác gì một băng nhóm tội phạm che giấu cho nhau. Câu nói ấy buộc các giám mục phải nhìn thẳng vào cơn giận của dư luận vẫn còn sôi sục.
Hiến chương Dallas chưa hoàn hảo. Có giám mục chê luật “một lần là đủ” quá khắt khe, có nhóm nạn nhân lại chê là còn quá lỏng. Hiến chương chỉ nói về linh mục, chưa nói gì đến trách nhiệm của các giám mục đã bao che, nhưng hiệu quả của nó không thể chối cãi: sau năm 2002, số vụ xâm hại mới ở các giáo xứ Hoa Kỳ giảm rõ rệt, cho thấy luật nghiêm cộng với sự giám sát của giáo dân là phương thuốc hữu hiệu bảo vệ đoàn chiên.
Những bước tiến quyết liệt dưới triều Đức Bênêđictô XVI
Lên ngôi Giáo hoàng năm 2005, Đức Bênêđictô XVI biến những kinh nghiệm đau thương ở Bộ Giáo lý Đức Tin thành những cải cách luật lệ toàn diện:
- Tu chính quy chế năm 2010: ngài ban hành bản tu chỉnh mở rộng cho Tự sắc Sacramentorum Sanctitatis Tutela, kéo dài thời hiệu truy tố các vụ án ấu dâm lên thành hai mươi năm, tính từ ngày nạn nhân tròn mười tám tuổi, và trao quyền cho Bộ Giáo lý Đức Tin được quyền bãi bỏ hoàn toàn thời hiệu truy tố trong các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Luật mới bổ sung thêm trọng tội tàng trữ, phổ biến văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em; đồng thời quy định việc xâm hại người trưởng thành nhưng bị suy giảm năng lực nhận thức cũng bị xử lý nghiêm khắc tương tự như xâm hại trẻ em.
- Quy trình giải bộ khẩn cấp: Đức Bênêđictô XVI lập một thủ tục hành chính rút gọn để ngài ký sắc lệnh loại thẳng các linh mục phạm tội ấu dâm ra khỏi hàng giáo sĩ, không phải chờ những phiên tòa kéo dài. Nhờ đó, chỉ trong hai năm 2011 và 2012, khoảng bốn trăm linh mục phạm tội đã bị cho hồi tục.
- Thanh tra Tông tòa và lệnh buộc toàn cầu: năm 2010, ngài cử các phái đoàn thanh tra sang rà soát toàn bộ các giáo phận và chủng viện tại Ireland. Tháng Năm năm 2011, Bộ Giáo lý Đức Tin ban hành một Thông tri mang tính bắt buộc: truyền lệnh cho tất cả các Hội đồng Giám mục trên toàn thế giới phải khẩn trương soạn thảo các bản hướng dẫn mục vụ quốc gia về bảo vệ trẻ em và tiếp nhận tố giác, chấm dứt tình trạng xem đây là chuyện riêng của các nước phương Tây.
Khúc quanh Chile và bài học hoán cải của Đức Phanxicô
Kế vị năm 2013, Đức Thánh Cha Phanxicô đã thành lập Ủy ban Giáo hoàng về Bảo vệ Trẻ vị thành niên. Năm 2016, ngài ban hành Tông thư tự sắc mang tên Come una madre amorevole, “Như một người mẹ hiền”, chính thức quy định: bất kỳ vị giám mục nào có hành vi tắc trách nghiêm trọng hoặc cố tình bao che các vụ xâm hại tình dục đều có thể bị Tòa Thánh xét xử và bãi nhiệm chức vụ.
Ngài cũng chỉ đạo ban hành Bản Quy Chế Đào Tạo Linh Mục mới năm 2016, yêu cầu các đại chủng viện phải sàng lọc tâm lý ứng sinh hết sức cẩn trọng, kiên quyết không đón nhận những người có sự lệch lạc về nhân cách hay tính dục.
Thế nhưng, bài học lịch sử lớn nhất của triều đại ngài lại gắn liền với khủng hoảng Chile năm 2018.
Sau khi lầm lẫn lên tiếng bênh vực cho Đức cha Juan Barros tại Santiago và gọi những lời tố cáo của nạn nhân là vu khống, Đức Phanxicô đã thức tỉnh. Ngài cử Đức Tổng Giám mục Charles Scicluna sang tận nơi điều tra. Bản báo cáo dày hơn 2.300 trang của Đức cha Scicluna đã phơi bày một mạng lưới bao che tinh vi và sự thật đau lòng của các nạn nhân.
Không hề tìm cách biện minh hay giữ thể diện cá nhân, Đức Thánh Cha Phanxicô đã cúi đầu nhận lỗi trước toàn thể thế giới:
“Tôi đã phạm phải những sai lầm nghiêm trọng trong việc nhận định tình hình… Tôi thành tâm xin lỗi tất cả những ai mà tôi đã làm tổn thương!”
Ngài đón ba nạn nhân tiêu biểu, Juan Carlos Cruz, James Hamilton và José Andrés Murillo, về ở cùng ngài tại Vatican để tạ lỗi; triệu tập toàn thể ba mươi bốn vị giám mục Chile sang Rôma, nhận đơn từ chức tập thể và chấp thuận đơn của nhiều vị.
Cũng trong năm 2018, vụ án Hồng y Theodore McCarrick bùng nổ. Tháng Bảy năm ấy, ông phải từ bỏ Hồng y đoàn, vị hồng y đầu tiên trả lại mũ đỏ kể từ năm 1927; tháng Hai năm 2019, ông bị khai trừ khỏi hàng giáo sĩ. Tháng Mười Một năm 2020, Tòa Thánh công bố một bản báo cáo dài chừng bốn trăm năm mươi trang, kể lại vì sao ông leo lên được cao như thế dù những lời đồn và thư cảnh báo đã có từ thập niên 1990. Ông được làm Giám mục Metuchen năm 1981, Tổng Giám mục Newark năm 1986, Tổng Giám mục Washington năm 2000. Bản báo cáo cho thấy Đức Gioan Phaolô II bổ nhiệm ông về Washington sau khi ông viết một lá thư riêng chối bỏ mọi lời đồn; thời Đức Bênêđictô XVI, các quan chức đã yêu cầu ông rút khỏi đời sống công khai, nhưng lời yêu cầu ấy không hề được thi hành. Nhiều người đã biết hoặc đã nghi, mà không ai ra tay đủ mạnh. Hiếm có văn kiện nào của Tòa Thánh tự phơi bày thất bại của chính mình thẳng thắn đến thế.
Chile và McCarrick đã thành một cuộc hoán cải nơi chính Đức Phanxicô, thúc ngài đưa ra những biện pháp pháp lý quyết liệt nhất trong lịch sử Giáo hội hiện đại.
Bốn ngày lịch sử và tự sắc Vos Estis Lux Mundi
Từ ngày 21 đến 24 tháng Hai năm 2019, một sự kiện chưa từng có tiền lệ đã diễn ra tại Vatican: Đức Thánh Cha Phanxicô triệu tập cuộc gặp gỡ về Bảo vệ Trẻ vị thành niên, quy tụ gần một trăm chín mươi vị, gồm chủ tịch các Hội đồng Giám mục khắp thế giới cùng các Bề trên Tổng quyền các dòng tu.
Trước khi sang Rôma, mỗi giám mục được yêu cầu phải gặp các nạn nhân ở chính nước mình. Mở đầu mỗi phiên họp là những đoạn băng ghi lời tâm sự nghẹn ngào của nạn nhân.

Nhiều vị chủ chăn châu Á và châu Phi, vốn đinh ninh đây là “chuyện xa xôi của phương Tây”, đã ngồi chết lặng khi nghe một phụ nữ châu Phi kể mình bị linh mục xâm hại từ năm mười lăm tuổi và ba lần bị ép phá thai. Hội nghị chỉ đưa ra một bản hai mươi mốt điểm suy tư chứ chưa có luật mới, và nhiều nạn nhân ra về thất vọng. Dù vậy, bốn ngày ấy đã đập tan sự ngộ nhận: chuyện này có ở khắp nơi, chỉ là ở nhiều nơi người ta chưa dám nói ra.
Hoa trái lớn nhất của hội nghị ra đời chưa đầy ba tháng sau: ngày 9 tháng Năm năm 2019, Đức Thánh Cha Phanxicô đã chính thức ban hành Tự sắc mang tính lịch sử Vos Estis Lux Mundi, “Anh em là ánh sáng thế gian”.
Văn kiện ấy lập nên một trật tự kỷ cương mới cho toàn cầu:
- Bắt buộc tố giác: mọi giáo sĩ và tu sĩ khắp thế giới, khi biết hoặc có căn cứ vững để nghi một hành vi xâm hại trẻ em hay người dễ bị tổn thương, đều buộc phải báo ngay cho bản quyền giáo phận hoặc Tòa Thánh.
- Quy trách nhiệm đối với các Đấng Bản quyền: lần đầu tiên trong lịch sử Giáo luật, văn bản quy định một cơ chế tư pháp minh bạch để điều tra và xét xử chính các Giám mục, Tổng Giám mục và Hồng y có hành vi bao che, che giấu tội ác hoặc cản trở các cuộc điều tra công lý.
- Thành lập đường dây tiếp nhận tố cáo: buộc mọi giáo phận trên thế giới trong vòng một năm phải thiết lập các kênh tiếp nhận khiếu nại công khai, dễ tiếp cận cho mọi người dân.
- Điều tra giám mục: khi một giám mục bị tố cáo, vị Tổng Giám mục giáo tỉnh sẽ điều tra, thường trong vòng chín mươi ngày, và có thể mời những giáo dân có chuyên môn cùng giúp.
- Bảo vệ người tố giác: nghiêm cấm mọi hành vi trả thù, trù dập hoặc áp đặt lệnh im lặng đối với nạn nhân và người tố cáo.
Tự sắc được ban hành thử trong ba năm.
Tháng Mười Hai năm 2019, Đức Phanxicô ký sắc lệnh bãi bỏ hoàn toàn “Bí mật Giáo hoàng” đối với các vụ án xâm hại tình dục. Quy chế bí mật ấy từng bị một số giám mục dùng làm bình phong để từ chối hợp tác hay giao tài liệu cho cảnh sát và tòa án. Bỏ nó đi là mở cửa cho sự minh bạch và hợp tác trọn vẹn với luật pháp. Cũng sắc lệnh ấy nâng tuổi trong luật của Hội Thánh về tội khiêu dâm trẻ em từ mười bốn lên mười tám.
Ngày 1 tháng Sáu năm 2021, qua Tông hiến Pascite Gregem Dei, Đức Phanxicô đã ban hành bản cải cách toàn diện Quyển VI của Bộ Giáo luật, về hình phạt trong Giáo hội.
Một sự thay đổi căn bản về mặt thần học và nhân bản đã diễn ra:
- Tội lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên và người dễ bị tổn thương được rút khỏi mục “các tội phạm đến bổn phận giáo sĩ” để đưa vào một mục hoàn toàn mới: “Các tội chống lại sự sống, phẩm giá và sự tự do của con người”, ở Điều 1398. Sự chuyển dịch này khẳng định một chân lý sáng ngời: điều tồi tệ nhất của hành vi này không phải là việc làm hoen ố chiếc áo dòng hay vi phạm lời khấn độc thân, mà chính là sự xâm phạm thô bạo đến phẩm giá thiêng liêng bất khả xâm phạm của một con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa!
- Luật mới cũng quy định các hình phạt chế tài nghiêm khắc đối với cả những người giáo dân nắm giữ các chức vụ quản trị trong Giáo hội nếu phạm tội hoặc bao che.
Đến tháng Ba năm 2023, sau bốn năm áp dụng thử nghiệm, Đức Thánh Cha Phanxicô đã ban hành bản cập nhật vĩnh viễn cho Tự sắc Vos Estis Lux Mundi, chính thức mở rộng trách nhiệm giải trình và nghĩa vụ tố giác lên cả các vị lãnh đạo giáo dân đứng đầu các hiệp hội, phong trào quốc tế được Tòa Thánh công nhận.

Công lý đích thực và quyền được bảo vệ của người bị cáo buộc
Trong tiến trình hoàn thiện luật pháp, Hội Thánh luôn ý thức sâu sắc một nguyên tắc nền tảng của nền tư pháp công minh: lòng trắc ẩn đối với nạn nhân phải luôn đi đôi với sự tôn trọng sự thật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người bị tố cáo.
Luật pháp không được phép biến thành một cuộc săn lùng phù thủy mù quáng; người vô tội phải được bảo vệ trước những lời vu khống ác ý có thể hủy hoại thanh danh và cuộc đời mục tử.
Vụ án của Đức Hồng y George Pell tại Úc chính là một minh chứng lịch sử điển hình.
Từng là Tổng Giám mục Melbourne, Tổng Giám mục Sydney và được Đức Phanxicô gọi về Rôma làm Bộ trưởng Kinh tế để cải tổ tài chính Vatican, Đức Hồng y Pell bất ngờ bị cáo buộc đã xâm hại hai thiếu niên ca viên vào cuối thập niên 1990. Dù một mực khẳng định mình vô tội, ngài đã can đảm xin tạm đình chỉ mọi chức vụ tại Vatican để bay về quê hương Úc đối diện với tòa án dân sự.
Năm 2018, trong một phiên tòa đầy tranh cãi chịu sức ép nặng nề từ truyền thông, bồi thẩm đoàn đã tuyên ngài có tội và ngài bị tuyên phạt sáu năm tù giam. Vị hồng y già gần tám mươi tuổi đã chấp nhận bước vào xà lim biệt giam suốt 404 ngày ròng rã, kiên trì lần chuỗi Mân Côi và viết nên cuốn Nhật Ký Nhà Tù chan chứa đức tin và sự tha thứ.
Thế rồi vào ngày 7 tháng Tư năm 2020, Tòa án Tối cao Úc, cơ quan tư pháp cao nhất của đất nước, sau khi xem xét kỹ lưỡng toàn bộ hồ sơ chứng cứ, đã ra phán quyết lịch sử với sự nhất trí tuyệt đối 7-0 của cả bảy vị thẩm phán tối cao: tuyên bố hủy bỏ toàn bộ bản án kết tội, tuyên Đức Hồng y George Pell trắng án và trả tự do ngay lập tức cho ngài, vì chứng cứ không đủ loại trừ mọi nghi ngờ hợp lý!
Vụ án là bài học đắt giá: công lý đòi một quy trình điều tra nghiêm cẩn, khách quan, tôn trọng quyền được suy đoán vô tội, để công lý được thực thi cho mọi phía.
Chữa lành thương tích và tinh thần đền tội
Luật lệ và chế tài chỉ là một nửa của cuộc canh tân. Nửa kia, khó hơn, lâu hơn và nhiều nước mắt hơn, là hoán cải tâm hồn và chữa lành những vết thương của nạn nhân.
Khắp các giáo phận trên thế giới, những nỗ lực cụ thể đã được triển khai:
- Thành lập các Văn phòng Bảo vệ Trẻ em với sự tham gia của các chuyên gia tâm lý giáo dân, đài thọ kinh phí điều trị tâm lý lâu dài cho các nạn nhân.
- Tại Đức, năm 2020 các giám mục thống nhất một cách bồi thường cho người sống sót, mỗi người có thể nhận tới năm mươi ngàn euro, do một hội đồng độc lập quyết định.
- Những buổi phụng vụ sám hối đẫm nước mắt đã được cử hành, các giám mục Ireland, Đức, Pháp, Bỉ cùng quỳ xuống trước mặt mọi người: tháng Tám năm 2018 tại Dublin, Đức Phanxicô đã khẩn khoản xin tha thứ trong Thánh lễ trước hàng trăm ngàn giáo dân Ireland; tháng Mười Một năm 2021, toàn thể các Giám mục Pháp đã quỳ phục trên nền đá Lộ Đức trước bức ảnh một em bé đang khóc để công khai nhận lỗi thay cho thể chế.

Việc đào tạo trong các Đại Chủng viện và học viện dòng tu cũng được đại tu. Ứng sinh linh mục không chỉ học triết học và thần học, mà phải qua trắc nghiệm tâm lý nghiêm ngặt, học tự nhận biết cảm xúc, sống quân bình về nhân bản và nắm vững các quy chuẩn an toàn.
Ở các xứ đạo và trường Công giáo, những nguyên tắc bảo vệ cụ thể đã thành nề nếp: phòng làm việc, phòng khách và tòa giải tội phải có ô kính nhìn được từ ngoài; người lớn không ở một mình với trẻ em trong phòng kín; sinh hoạt thiếu nhi luôn có ít nhất hai người lớn trông coi. Những chi tiết nhỏ ấy lại là bức tường vững chãi che chở sự trong trắng của con trẻ.
Con đường phía trước và bài học cho Giáo hội Việt Nam
Cuộc chiến thanh luyện đền thờ vẫn đang tiếp diễn với những thách đố mới.
Năm 2023, Tòa Thánh phải đối diện vụ bê bối chấn động quanh cha Marko Ivan Rupnik, Dòng Tên, nghệ sĩ tranh khảm người Slovenia từng làm những bức khảm lộng lẫy ở Lộ Đức, Fatima và Điện Tông Tòa. Nhiều nữ tu tố cáo ông lạm dụng thiêng liêng và tình dục suốt nhiều năm, mà các nơi xử lý còn nương tay. Tháng Sáu, ông bị trục xuất khỏi Dòng Tên; tháng Mười, Đức Phanxicô dứt khoát cho gỡ bỏ thời hiệu để mở phiên xét xử.
Trước đó, những phát hiện về cuộc đời hai mặt của ông Jean Vanier, người sáng lập cộng đoàn Con Thuyền, cũng cho thấy: không hào quang danh vọng hay tài năng nào được dùng để che tội ác. Luật Hội Thánh phải áp dụng như nhau cho mọi người, dù quyền thế hay nổi tiếng đến đâu!

Trở về với mảnh đất quê hương Việt Nam, đây tuyệt đối không phải là một câu chuyện xa xôi nơi trời Tây!
Văn hóa Việt Nam vốn nặng lòng kính trọng người có chức quyền, nhất là các bậc tu trì: “trọng kính các cha, quý mến các thầy”. Thêm vào đó, nỗi ngại “vạch áo cho người xem lưng”, sợ mất thể diện gia đình, sợ mang tiếng cho giáo xứ, thường khiến nạn nhân và phụ huynh cắn răng im lặng nếu chẳng may có chuyện.
Thấu lời cảnh báo ấy, Hội đồng Giám mục Việt Nam đã ban hành và triển khai hướng dẫn mục vụ về phòng ngừa xâm hại trẻ vị thành niên trong các giáo phận và dòng tu.
Nhiều khóa tập huấn về an toàn đã được mở cho giáo lý viên, huynh trưởng Thiếu Nhi Thánh Thể và các linh mục trẻ. Người Công giáo Việt Nam hôm nay hiểu rằng bảo vệ sự trong sạch của con trẻ không hề trái với lòng yêu mến Giáo hội; trái lại, yêu Giáo hội thật thì phải can đảm bảo vệ sự thật, loại bỏ mọi mầm mống giáo sĩ trị, và làm cho mỗi nhà thờ, mỗi lớp giáo lý thành một mái ấm bình an cho trẻ thơ.
Hai mươi năm, từ Dallas đến Rôma, Hội Thánh đã viết lại cả hệ thống luật lệ. Nhưng viết luật trên giấy thì dễ, còn đổi một nếp nghĩ trong lòng người thì phải chiến đấu không ngừng. Bà Marie Collins, người đã rời Ủy ban năm 2017, đến nay vẫn lên tiếng, và vẫn ở lại trong Hội Thánh để đòi hỏi nhiều hơn nữa. Điều Hội Thánh phải khắc ghi mỗi ngày là biết lắng nghe và tin một đứa trẻ ngay từ lần đầu em dám nói!
Và chính vị mục tử từng cặm cụi đọc hàng ngàn bộ hồ sơ đẫm lệ thuở nào, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, sau những năm tháng kiên cường gánh vác thập giá thanh luyện ấy, đến một buổi sáng mùa đông tháng Hai năm 2013, sẽ bước vào phòng họp của Hồng y đoàn và cất lên một tuyên bố bằng tiếng Latinh làm ngưng đọng cả dòng chảy lịch sử của Mẹ Hội Thánh…
Và chính vị mục tử từng cặm cụi đọc hàng ngàn bộ hồ sơ đẫm lệ thuở nào, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, sau những năm tháng kiên cường gánh vác thập giá thanh luyện ấy, đến một buổi sáng mùa đông tháng Hai năm 2013, sẽ bước vào phòng họp của Hồng y đoàn và cất lên một tuyên bố bằng tiếng Latinh làm ngưng đọng cả dòng chảy lịch sử của Mẹ Hội Thánh…
Chương 165 / 177
Gấp chương lại
Dấu mốc
“Anh em là ánh sáng thế gian.”
Những người trong chương
- Marie Collins · Từ Dublin, bà vào Ủy ban Giáo hoàng năm 2014 và rút lui ngày 1 tháng Ba năm 2017. Bà vẫn ở lại Hội Thánh và tiếp tục đòi hỏi thêm.
- Charles Scicluna · Công tố viên của Bộ Giáo lý Đức tin từ năm 2001, sau là tổng giám mục Malta. Ngài sang Chile điều tra năm 2018.
- Hồng y George Pell · Ngồi tù 404 ngày, rồi ngày 7 tháng Tư năm 2020 Tòa án Tối cao Úc, bảy thẩm phán cùng một ý, hủy bản án và trả tự do cho ngài.
Nơi ấy hôm nay
- Dallas, Texas, là nơi các giám mục Hoa Kỳ lần đầu ngồi nghe nạn nhân kể, rồi thông qua Hiến chương Dallas mùa hè năm 2002.
- Lộ Đức là nơi tháng Mười Một năm 2021, các giám mục Pháp quỳ trước tấm ảnh em bé đang khóc, do chính các nạn nhân chọn.
- Rôma, từ ngày 21 đến 24 tháng Hai năm 2019, đón khoảng một trăm chín mươi giám mục và bề trên dòng đến nghe nạn nhân kể, trong bốn ngày.
Muốn đọc thêm
Mt 5,13-16 · Mt 18,6 · Đức Phanxicô, tự sắc Vos estis lux mundi (2019) · Đức Phanxicô, tự sắc Như một người mẹ hiền (2016) · Hiến chương Dallas (2002) · Báo cáo về McCarrick của Tòa Thánh (2020)
Trong bách khoa
Bạn vừa gặp
- Marie Collins
- Gioan Phaolô II
- Bênêđictô XVI
- Phanxicô
- Seán O’Malley
- Charles Scicluna
- Theodore McCarrick
- Frank Keating
- George Pell
- Marko Ivan Rupnik
- Jean Vanier
Những nơi đã đi qua
Chương liên quan
Hình ảnh trong chương

Chương sau · Chương 166
Tháng Hai năm 2013
Giữa bảy mươi vị hồng y, vì sao người đầu tiên hiểu ra lời giáo hoàng từ chức lại là một nhà báo?
Khoảng 19 phút đọc











