Bỏ qua, tới nội dung

Tư liệu chương 174

Kiểm chứng chương 174: Những thách thức của thời mới

Đọc xong chương 174, chắc bạn sẽ có lúc tự hỏi: con số hơn mười ngàn người lớn được rửa tội ở Pháp lấy ở đâu ra, câu của Đức Phanxicô về “một sự thay đổi của cả một thời đại” nói ở đâu, và chuyện mỗi tối ngài gọi điện cho một giáo xứ ở Gaza có chắc không. Chương này nhìn vào những thách thức của Hội Thánh trong thế kỷ XXI, nên có rất nhiều con số và tên văn kiện. Những trang này chỉ ra từng con số, từng lời trích dựa vào đâu, chỗ nào là số chính thức, chỗ nào là ước chừng, và chỗ nào là suy nghĩ của người kể.

Các nguồn chính là:

  • số liệu của Hội đồng Giám mục Pháp về người lớn chịu phép rửa (năm 2024 và 2025);
  • các khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew về người Mỹ “không theo tôn giáo”;
  • các báo cáo chính thức của Canada về trợ tử y tế;
  • tuyên ngôn Dignitas Infinita của Bộ Giáo lý Đức tin (2024), có trên vatican.va;
  • tin của Vatican News về giáo xứ ở Gaza và về những lời kêu gọi hòa bình.

Khi trích Kinh Thánh, bộ sách dùng bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ, bản mà các nhà thờ Việt Nam đang đọc trong Thánh lễ. Bạn có thể đọc miễn phí trên trang ktcgkpv.org.

Nhà thờ Đức Bà Paris

Vụ cháy. Đám cháy bùng lên ngày 15 tháng Tư năm 2019, thứ Hai Tuần Thánh. Hình ảnh những bạn trẻ quỳ hát kinh Kính Mừng bên bờ sông được nhiều video ghi lại. Nhà thờ khởi công năm 1163. Ngọn tháp đổ xuống là ngọn tháp thêm vào ở thế kỷ XIX, trong công cuộc trùng tu do ông Viollet-le-Duc điều khiển, bắt đầu năm 1844. Các lính cứu hỏa cùng cha tuyên úy của đội, cha Jean-Marc Fournier, chuyền ra ngoài thánh tích mão gai và Mình Thánh Chúa; báo chí quốc tế đã đưa tin ngày 16 tháng Tư năm 2019. Cũng báo chí ấy thuật lời hứa của tổng thống Pháp ngày 16 tháng Tư, rằng sẽ dựng lại trong vòng năm năm.

Những người trên cầu đứng lặng nghe, nhiều người đã nhiều năm không đi lễ, là cách người kể tả không khí. Bạn sẽ không tìm thấy con số hay danh sách nào cho chi tiết ấy.

Lịch sử nhà thờ. Năm 1793 nhà thờ bị lột trụi và đổi thành Đền Lý Trí. Napoléon tự đội vương miện hoàng đế trong đó năm 1804, như chương 121 đã kể. Cuốn tiểu thuyết của Victor Hugo ra đời năm 1831, thường được cho là đã làm nước Pháp thương yêu lại tòa nhà này; chương gọi là “thập niên 1830”.

Mở cửa lại. Nhà thờ mở cửa trở lại ngày 7 và 8 tháng Mười Hai năm 2024.

Người lớn chịu phép rửa. Vào Đêm Vọng Phục Sinh năm 2025, có 10.384 người lớn được rửa tội ở Pháp, nhiều hơn năm 2024 khoảng bốn mươi lăm phần trăm, nên chương nói “gần gấp rưỡi”. Khoảng bốn mươi hai phần trăm trong số đó ở độ tuổi từ mười tám đến hai mươi lăm, và chương viết là “hơn bốn phần mười”. Chuyện đa số lớn lên trong các gia đình không có đạo, và chuyện những người trẻ ở Pháp kể mình gặp đức tin lần đầu qua video trên điện thoại, là điều chương thuật từ các bản tin và lời kể của các tân tòng; còn tổng số và tỷ lệ độ tuổi là số liệu của Hội đồng Giám mục Pháp.

Một thế giới không cần Chúa, và phương Nam

Người “không theo tôn giáo”. Ở Hoa Kỳ, Trung tâm Pew đặt tỷ lệ này vào khoảng hai mươi tám đến ba mươi phần trăm, và chương nói “gần một phần ba”.

Ireland. Hai cuộc trưng cầu dân ý diễn ra năm 2015, về hôn nhân đồng giới, và năm 2018, về phá thai. Khi Đức Gioan Phaolô II dâng Thánh lễ ở Công viên Phoenix, Dublin, năm 1979, hơn một triệu người đến; các tin lúc ấy ghi khoảng 1,25 triệu. Nếu bạn muốn đọc thêm về Ireland, chương 164 kể.

“Thay đổi của cả một thời đại”. Câu chương trích là của Đức Phanxicô: “Có thể nói rằng ngày nay chúng ta không sống trong một thời kỳ thay đổi, mà đúng hơn là một sự thay đổi của cả một thời đại.” Ngài nói ở Firenze tháng Mười Một năm 2015, trong buổi gặp Hội Thánh Ý. Bài nói có trên vatican.va. Câu tiếng Việt trong chương là bản dịch riêng của sách này.

Cách gọi “sự quên lãng Thiên Chúa” được chương gán cho Đức Bênêđictô XVI; về ngài, xem chương 163.

Châu Phi. Một thế kỷ trước, châu Phi có vài triệu người Công giáo; ngày nay con số vượt xa hai trăm triệu. Đây là ước tính có cơ sở từ niên giám thống kê của Hội Thánh (Annuarium Statisticum Ecclesiae), không phải con số đếm đúng từng người. Cảnh nhà thờ đông kín người, chủng viện đông, Thánh lễ ba tiếng có trống có múa là cách người kể hình dung đời sống phụng vụ ở nhiều nơi trên lục địa, mỗi nơi một khác.

Chibok. Đêm 14 rạng 15 tháng Tư năm 2014, Boko Haram bắt 276 nữ sinh ở Chibok. Chương làm tròn thành “hơn 270”.

Benue, tháng Sáu năm 2025. Đêm 13 rạng 14 tháng Sáu, vụ thảm sát ở làng Yelwata làm khoảng một trăm đến hai trăm người chết. Chương viết “hơn một trăm dân làng”, là cách nói thận trọng. Ngày 15 tháng Sáu, trong buổi đọc kinh Truyền Tin, Đức Lêô XIV đã nhắc tên ngôi làng.

Các chuyện khác trong đoạn này, như các linh mục bị bắt cóc đòi tiền chuộc mỗi năm, các Hội Thánh Ngũ Tuần lôi kéo người trẻ, vùng Sahel, là những điều có trong các tin tức và bản tin Hội Thánh nhiều năm qua, chương gom lại ở đây.

Một lục địa số

Hai giáo hoàng về Internet. Đức Bênêđictô XVI và Đức Phanxicô đã nói về Internet trong nhiều sứ điệp cho Ngày Thế giới Truyền thông. Đức Bênêđictô gửi dòng tin đầu tiên trên Twitter ngày 12 tháng Mười Hai năm 2012.

Những phương tiện đời trước. Năm 1931, Đức Piô XI khai trương Đài Phát thanh Vatican cùng với ông Guglielmo Marconi. Năm 1990, trong thông điệp Redemptoris Missio (số 37), Đức Gioan Phaolô II gọi thế giới truyền thông là Arêôpagô đầu tiên của thời hiện đại. Arêôpagô là ngọn đồi ở Athens nơi thánh Phaolô nói chuyện với các triết gia, kể trong sách Công vụ Tông đồ, chương 17.

Năm Thánh các nhà truyền giáo kỹ thuật số. Diễn ra ngày 28 và 29 tháng Bảy năm 2025.

Điều Đức Phanxicô nói với người trẻ. Ý trong chương, rằng người trẻ có thể dùng mạng để nối với nhau nhưng đừng để nó thay chỗ những ánh nhìn, những cái ôm và những cuộc gặp bằng xương bằng thịt, có trong tông huấn Christus Vivit (2019), các số 86 đến 90. Chương tóm ý của ngài bằng lời của sách, không đặt trong ngoặc kép.

Đoạn về những vùng tối của lục địa số (người trẻ cô đơn, tin giả, người Công giáo cãi nhau) là nhận xét của người kể, dựa trên điều nhiều văn kiện của Hội Thánh cũng đã nói.

Khi khoa học đi trước lương tâm

He Jiankui. Năm 2018, nhà khoa học này công bố đã dùng công cụ chỉnh sửa gen CRISPR trên hai bé gái song sinh khi các em còn là phôi thai. Tháng Chạp năm 2019 ông bị kết án ba năm tù, như chương nói.

Trợ tử. Hà Lan và Bỉ hợp pháp hóa năm 2002, Canada năm 2016. Ở Canada, năm 2023 khoảng 4,7 phần trăm số ca tử vong là trợ tử. Đó là điều chương gọi là “gần một ca trong hai mươi ca tử vong mỗi năm”.

Chăm sóc cuối đời. Viện Dưỡng Tế Đức Bà ở Dublin do các Nữ tu Bác Ái Ireland mở năm 1879. Các nữ tu Công giáo đã điều hành những nhà cho người sắp qua đời từ thế kỷ XIX. Thông điệp Evangelium Vitae của Đức Gioan Phaolô II ra đời năm 1995 và có trên vatican.va.

Dignitas Infinita. Tuyên ngôn được ban hành ngày 8 tháng Tư năm 2024. Câu Kinh Thánh làm nền cho nó là sách Sáng Thế, chương 1, câu 27. Câu trong chương: “Thiên Chúa sáng tạo con người theo hình ảnh của Ngài. Ngài sáng tạo con người theo hình ảnh Thiên Chúa, Ngài sáng tạo con người có nam có nữ.” là lời chương diễn theo sát câu ấy. Bạn có thể đọc bản chuẩn của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ tại ktcgkpv.org để so từng chữ.

Chiến tranh

Giáo xứ Thánh Gia ở Gaza. Cha Gabriel Romanelli coi sóc giáo xứ. Cuộc chiến bắt đầu sau cuộc tấn công của Hamas vào Israel ngày 7 tháng Mười năm 2023. Đức Phanxicô gọi điện cho giáo xứ gần như mỗi tối, từ tháng Mười năm 2023 cho đến những ngày cuối đời; con số “mười tám tháng” và giờ gọi buổi tối của chương là cách người kể nói lại điều ấy cho cụ thể. Ngày 17 tháng Bảy năm 2025, một quả đạn pháo rơi trúng khuôn viên nhà thờ, giết ba người và làm cha Romanelli bị thương. Bạn có thể đọc tin của Vatican News về giáo xứ để biết thêm số người trú ẩn và những chuyện nhỏ khác.

Các sứ giả hòa bình. Năm 2023, Đức Phanxicô cử Hồng y Matteo Zuppi đến Kyiv và Moskva; Vatican News đã đưa tin trong tháng Năm và tháng Sáu năm ấy.

Đức Bênêđictô XV. Lời kêu gọi hòa bình của ngài ngày 1 tháng Tám năm 1917 gọi cuộc chiến là cuộc tàn sát vô ích. Chương thuật ý ấy bằng lời của sách.

Thế chiến từng mảng. Đức Phanxicô là người lần đầu dùng cách nói này từ năm 2014; chương viết ngài gọi thế giới hôm nay là “cuộc thế chiến thứ ba đang diễn ra từng mảng”.

Máy in. Cuốn Kinh Thánh của Gutenberg ra đời khoảng năm 1455.

Những dòng kết. Các đoạn cuối, về những bạn trẻ hát kinh Kính Mừng bên bờ sông Seine, là suy nghĩ của người kể.

Những người trong chương

Bênêđictô XVI, Phanxicô và Lêô XIV là các giáo hoàng.

Gioan Phaolô II và Bênêđictô XV là hai vị giáo hoàng trước đây mà chương nhắc lại.

He Jiankui là nhà khoa học Trung Quốc.

Gabriel Romanelli là linh mục coi sóc giáo xứ Thánh Gia ở Gaza.

Matteo Zuppi là hồng y mà Đức Phanxicô cử đến Kyiv và Moskva.

Những nơi trong chương

Paris: nhà thờ Đức Bà và sông Seine. Hoa Kỳ. Ireland. Châu Phi: vùng Sahel, Nigeria, bang Benue và làng Yelwata. Rôma. Hà Lan, Bỉ và Canada. Ukraina, Gaza, Sudan, Myanmar và miền đông Congo.

Đọc thêm

Nếu chỉ đọc một văn bản, hãy đọc tuyên ngôn Dignitas Infinita. Có miễn phí trên vatican.va. Văn bản ngắn, và nói trong cùng một hơi thở về những điều người ta hay tách riêng: sự sống chưa sinh, người sắp qua đời, người nghèo và người di cư.

Câu chuyện của chương này còn được nối tiếp ở các chương 137 và 156 (châu Phi), chương 162 (một Hội Thánh nhiều khuôn mặt), chương 164 (cơn bão lạm dụng, có Ireland), chương 168 (những năm Phanxicô), chương 175 (trí tuệ nhân tạo) và chương 176 (Hội Thánh năm 2026).

Trở lại chương 174