Bỏ qua, tới nội dung

Tư liệu chương 176

Kiểm chứng chương 176: Hội Thánh năm 2026

Đọc xong chương 176, chắc bạn sẽ có lúc tự hỏi: chuyến đi Annaba của Đức Lêô XIV diễn ra thế nào, các con số về Hội Thánh hôm nay lấy ở đâu, hai chàng trai được tuyên thánh là ai, và những câu nói của họ có thật không. Những trang này viết ra để trả lời những câu hỏi như thế. Mỗi phần của chương được lần lại đến nơi nó được ghi, nói rõ điều nào có văn bản, điều nào là cách người kể thuật lại.

Các nguồn chính là:

  • lịch trình và các bài nói trong chuyến đi châu Phi của giáo hoàng tháng Tư năm 2026, trên vatican.va và Vatican News;
  • lễ tuyên thánh ngày 7 tháng Chín năm 2025;
  • thông cáo của Tòa Thánh về chuyến đi Lampedusa ngày 4 tháng Bảy năm 2026;
  • hiến chế Lumen Gentium, chương 7.

Khi trích Kinh Thánh, bộ sách dùng bản dịch của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ, bản mà các nhà thờ Việt Nam đang đọc trong Thánh lễ. Bạn có thể đọc miễn phí trên trang ktcgkpv.org.

Annaba, ngày 14 tháng Tư năm 2026

Trong ngày hôm ấy. Buổi sáng, giáo hoàng viếng khu tàn tích thành Hippo cổ. Ngài cũng thăm nhà dưỡng lão tên “Ma Maison” do các nữ tu Dòng Tiểu Muội Người Nghèo coi sóc, và bài nói của ngài ở đó đọc được trên vatican.va. Buổi chiều, ngài dâng lễ trong Vương cung thánh đường Thánh Augustinô, xây từ thế kỷ XIX trên một ngọn đồi nhìn xuống Địa Trung Hải. Chương kể theo thứ tự ấy: tàn tích trước, nhà dưỡng lão sau.

Dòng Tiểu Muội Người Nghèo. Dòng do bà Jeanne Jugan lập ở Pháp năm 1839. Bà là người giúp việc, và khởi đầu bằng việc đón một cụ bà mù.

Thánh Augustinô. Ngài sinh năm 354 ở Thagaste, nay thuộc Algeria, và làm giám mục Hippo từ khoảng năm 395 hay 396 cho đến khi qua đời ngày 28 tháng Tám năm 430. Chương lấy năm 396. Lúc ngài mất, quân Vandal đang vây Hippo; bạn của ngài là Possidius kể lại trong Cuộc đời Augustinô, đoạn 28. Sau đó là người Byzantine, rồi cuộc chinh phục của người Ả Rập vào thế kỷ VII, và Hội Thánh châu Phi xưa dần tàn. Năm 411, tại hội nghị Carthage, 286 giám mục Công giáo trong vùng đã họp.

Câu của ngài chương trích, “Chúa đã dựng nên chúng con cho Chúa, và lòng chúng con khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa”, nằm ở sách Tự thú, quyển 1, chương 1. Bản tiếng Anh của Pilkington đọc miễn phí trên newadvent.org. Chương đã dịch từ bản ấy, nên chữ có thể khác ít nhiều với các bản tiếng Việt đang lưu hành. Chương 46 nói kỹ hơn về ngài.

Chuyện Thagaste cách Hippo một trăm cây số. Đây là khoảng cách người kể ước cho người đọc hình dung, không phải con số từ sách nào.

Algeria. Nước này có chừng bốn mươi bảy triệu dân, và người Công giáo chưa đến mười ngàn, phần nhiều là người nước ngoài. Algeria là thuộc địa Pháp từ năm 1830 đến năm 1962, và khi độc lập, đa số người định cư ra đi. Bảy đan sĩ Tibhirine bị bắt cóc và sát hại năm 1996. Chương 149 kể chuyện họ.

Một thế kỷ rưỡi

Năm 1870, quân Ý vào Rôma qua cổng Porta Pia (chương 129). Các Quốc gia Giáo hoàng tồn tại từ năm 756, tức hơn một ngàn năm, và nguồn gốc của chúng lùi về thế kỷ VIII. Cuộc bất hòa chấm dứt với Hiệp ước Latêranô ngày 11 tháng Hai năm 1929, trao cho giáo hoàng một quốc gia rộng chừng bốn mươi bốn héc-ta. Nhận định rằng mất đất lại giúp các giáo hoàng tự do hơn là điều nhiều sử gia cùng chia sẻ, và chương nói theo hướng ấy.

Công đồng Vaticanô II họp từ năm 1962 đến năm 1965 với hơn hai ngàn giám mục.

Chuyện người trẻ đọc văn kiện Công đồng như thư của ông bà. Đây là nhận xét của người kể về thế hệ hôm nay.

Bản đồ mới và những câu hỏi

Con số. Hội Thánh có chừng 1,4 tỷ tín hữu. Các hồng y cử tri năm 2025 đến từ khoảng bảy mươi nước. Năm 1910, cứ ba người Công giáo thì có hai người sống ở châu Âu. Xem chương 162 và chương 172.

Phục Sinh năm 2025. Người Công giáo và người Chính Thống mừng lễ cùng một ngày, 20 tháng Tư. Hầu hết các Hội Thánh Chính Thống vẫn tính Phục Sinh theo lịch Julian, hiện nay chậm hơn lịch Grêgôriô mười ba ngày, nên hai bên thường mừng khác ngày.

Nicêa năm 2025. Xem chương 173. Cuộc chia rẽ năm 1054 ở chương 67, và năm 1517 ở chương 91.

Những câu hỏi. Các câu hỏi chương nêu phản ánh những gì được bàn ở Thượng Hội đồng (chương 171). Việc chọn những câu hỏi nào là lựa chọn của người kể.

Hai vị thánh trẻ

Lễ tuyên thánh. Lễ diễn ra ngày 7 tháng Chín năm 2025, có chừng tám mươi ngàn người dự. Đây là lễ tuyên thánh đầu tiên của Đức Lêô XIV.

Pier Giorgio Frassati. Anh sinh năm 1901 ở Turin và mất ngày 4 tháng Bảy năm 1925 vì bệnh bại liệt, hai mươi bốn tuổi. Cha anh, ông Alfredo Frassati, là chủ tờ báo La Stampa và về sau làm đại sứ Ý ở Đức. Hàng ngàn người nghèo đứng chật các phố trong ngày đưa tang, như bài viết về anh trên bách khoa thư ghi. Chuyện gia đình “sững sờ” là cách người kể thuật lại điều ấy. Hai chữ Verso l’alto, “hướng lên những đỉnh cao”, anh viết trên một tấm ảnh chụp mình đang leo núi. Đức Gioan Phaolô II phong chân phước cho anh năm 1990.

Carlo Acutis. Cậu sinh ngày 3 tháng Năm năm 1991 ở London và mất ngày 12 tháng Mười năm 2006 vì bệnh bạch cầu cấp. Cậu làm một trang mạng về các phép lạ Thánh Thể. Hai câu cậu hay nói nhất, về Thánh Thể là xa lộ dẫn lên trời và về chuyện ai sinh ra cũng là một bản gốc, do gia đình và bạn bè ghi lại. Chương nói lại bằng lời của mình, nên bạn sẽ thấy câu về “bản gốc” trong chương khác chữ với bản người khác ghi. Thi hài cậu nằm ở Thánh địa Từ Bỏ tại Assisi, mặc quần jean và giày thể thao. Cậu được phong chân phước năm 2020. Lễ tuyên thánh lúc đầu dự định vào tháng Tư năm 2025 và phải lùi lại khi Đức Phanxicô qua đời.

Những chi tiết đời thường của hai anh. Chuyện Pier Giorgio mê leo núi, hay đùa, nhiều bạn, và chuyện Carlo mê trò chơi điện tử, làm phim cho chú chó đóng vai chính, là cách người kể vẽ nên hai con người ấy từ những gì bạn bè và gia đình họ nhắc lại.

Lampedusa, ngày 4 tháng Bảy năm 2026

Theo thông cáo của Tòa Thánh, Đức Lêô XIV đến nghĩa trang, đài tưởng niệm gọi là Cánh Cửa Châu Âu và bến tàu Favaloro. Ở bến tàu, ngài làm phép tấm biển đặt tên bến theo Đức Phanxicô. Trong nghĩa trang có một khu dành cho những người chết đuối mà không ai biết tên.

Chuyện ngài gặp một gia đình di cư vừa cập đảo là cách báo chí thuật lại chuyến đi, nên bạn hãy xem đó là lời thuật lại.

Đức Phanxicô chọn Lampedusa cho chuyến đi đầu tiên của triều đại mình, ngày 8 tháng Bảy năm 2013, và nói ở đó về sự toàn cầu hóa của thói thờ ơ (chương 168). Hòn đảo cách Tunisia chừng một trăm mười cây số.

Những Kitô hữu đầu tiên. Chuyện các Kitô hữu đầu tiên đón khách lạ, chăm người ốm và chôn người chết nằm ở những chương đầu của sách. Hoàng đế Giulianô than phiền trong một lá thư năm 362 rằng những người “Galilê” nuôi cả người nghèo ngoại giáo bên cạnh người nghèo của họ. Chương kể lại ý ấy bằng lời của mình.

Một Hội Thánh trên đường

Chữ “Dân Thiên Chúa lữ hành” lấy từ hiến chế Lumen Gentium, chương 7, các số 48 đến 50. Câu tả Hội Thánh như “người khách lạ nơi đất khách, tiến bước giữa những cuộc bách hại của thế gian và những an ủi của Thiên Chúa” nằm ở số 8 của cùng văn kiện, đọc được trên vatican.va. Chương dịch từ bản tiếng Anh, nên chữ có thể khác ít nhiều bản tiếng Việt đang lưu hành.

Nền Kinh Thánh. Lời “Ở đây, chúng ta không có thành đô bền vững, nhưng chúng ta tìm kiếm thành đô sẽ đến” nằm trong thư gửi tín hữu Do Thái, chương 13, câu 14 (Dt 13,14). Chương dịch từ bản tiếng Anh, nên chữ có thể khác ít nhiều bản của Nhóm Phiên dịch Các Giờ Kinh Phụng vụ. Bạn mở ktcgkpv.org để đọc lời ấy theo bản quen thuộc ở nhà thờ.

Chuyện Maximilian Kolbe đứng vào chỗ một người xa lạ trong phòng giam bỏ đói ở Auschwitz năm 1941 được kể ở chương 141.

Những dòng cuối. Đoạn “Dòng sông vẫn chảy” là suy nghĩ của người kể.

Những người trong chương

Lêô XIV, Piô IX, Lêô XIII, Piô XII, Gioan XXIII, Phaolô VI, Gioan Phaolô II và Phanxicô là các giáo hoàng.

Augustinô là giám mục Hippo, và là thánh.

Pier Giorgio Frassati và Carlo Acutis là các thánh.

Jeanne Jugan là người lập Dòng Tiểu Muội Người Nghèo.

Vinh Sơn Phaolô, Têrêsa Calcutta và Maximilian Kolbe là các thánh.

Những nơi trong chương

Algeria: Annaba, tức Hippo cổ. Rôma: Porta Pia và quảng trường Thánh Phêrô. Kinshasa, São Paulo, Manila và Thành phố Hồ Chí Minh. Turin. London, Milan và Assisi. Lampedusa. Nicêa. Sông Hồng ở miền bắc Việt Nam và Bình Dương.

Đọc thêm

Nếu chỉ đọc một văn bản, hãy đọc chương 7 của hiến chế Lumen Gentium, về Hội Thánh lữ hành. Rồi tìm trang mạng về các phép lạ Thánh Thể mà Carlo Acutis đã làm khi còn là cậu bé. Cuốn Tự thú của thánh Augustinô đọc miễn phí bằng tiếng Anh trên newadvent.org.

Câu chuyện của chương này còn được nối tiếp ở chương 46 (Augustinô), chương 129 (Đức Piô IX), chương 149 (Tibhirine), chương 162 (Hội Thánh nhiều khuôn mặt), chương 168 (Lampedusa), chương 171 (Thượng Hội đồng), chương 173 (Đức Lêô XIV) và chương 177 (hải trình vẫn tiếp tục).

Trở lại chương 176