Bỏ qua, tới nội dung

Lời khép sách · Cuốn 2

Một thói quen hỏi “tại sao”

Cuốn này mở đầu với những giám mục mang vết sẹo bách hại bước vào hội trường Nicêa, và khép lại trong những giảng đường đầu tiên của châu Âu.

Nhìn lại gần mười thế kỷ ấy, dễ thấy những thất bại. Có những giám mục tranh giành nhau như quan triều. Có những giáo hoàng sống như bậc vương giả. Đông và Tây xa dần nhau, đến nỗi mỗi bên khó nhận ra bên kia. Rồi những đạo quân mang dấu thập giá trên vai đã cướp phá chính một thành phố Kitô giáo. Tôi không cố giấu điều nào trong số ấy.

Nhưng xin nhìn lại một lần nữa. Cũng trong những thế kỷ ấy, các công đồng đã tìm ra những câu chữ mà đến hôm nay chúng ta vẫn đọc trong Kinh Tin Kính mỗi Chúa nhật. Augustinô viết lại đời mình thành một lời thú tội dài với Thiên Chúa. Một bản Luật nhỏ do Biển Đức viết đã giữ cho tri thức không tắt giữa lúc một đế quốc sụp đổ. Cyrillô và Mêthôđiô trao cho người Slav một bộ chữ cái để họ cầu nguyện bằng tiếng mẹ đẻ. Những đan sĩ vô danh chép tay từng trang sách cũ dưới ánh nến, để người đời sau còn có cái mà đọc.

Và đến cuối cuốn này, từ những trường học bên cạnh các nhà thờ chính tòa, đã mọc lên những đại học đầu tiên. Người ta học cách đặt câu hỏi, cãi nhau cho ra lẽ, và tin rằng đức tin không sợ lý trí. Một thói quen giản dị là hỏi “tại sao” đã thành một món quà Hội Thánh tặng cho cả thế giới.

Dòng sông đã trở nên rộng và chậm, và có những khúc lắng bùn. Sắp tới, nó sẽ gặp một vị giáo hoàng quyền uy bậc nhất lịch sử, và một người nghèo thành Assisi cởi trả cả quần áo cho cha mình. Rồi nó sẽ gặp biển cả.

Dòng sông còn chảy tiếp trong Dòng Sông Đức Tin, Cuốn ba: Thập giá, cải cách và đại dương.

Cuốn 3 bắt đầu · Chương 73Innôcentê III và năm 1215

Viết cảm tưởng về cuốn 2