Lời khép sách · Cuốn 3
Những bờ biển xa
Cuốn này mở đầu bằng một vị giáo hoàng quyền uy và khép lại trên những bờ biển xa của châu Á.
Trong năm thế kỷ ấy, Hội Thánh đã đi lên rất cao và cũng rơi xuống rất sâu. Có thời các giáo hoàng bị giam lỏng ở Avignon, có thời ba người cùng xưng là giáo hoàng, có những giáo hoàng thời Phục Hưng sống như các ông hoàng. Rồi tiếng búa ở Wittenberg vang lên, và Kitô giáo phương Tây bị xé làm đôi. Hội Thánh đáp lại bằng Công đồng Trentô, bằng những vị thánh mới và những dòng tu mới, bằng chủng viện và sách giáo lý. Hội Thánh cũng đáp lại bằng những giàn thiêu và những cuộc chiến mà không ai nên bênh vực.
Thế nhưng cũng trong những năm ấy, dòng sông làm một điều chưa từng làm: nó vượt qua đại dương. Một nông dân Aztec tên Juan Diego mang hoa hồng trong tấm áo choàng đến gặp vị giám mục ở Mêhicô. Vua Afonso của Kongo đặt cây thập giá vào giữa huy hiệu vương quốc mình. Phanxicô Xaviê đi nửa vòng trái đất rồi chết trên một hòn đảo nhỏ, nhìn về phía Trung Hoa. Các Kitô hữu Nhật Bản bắt đầu giữ đạo trong bóng tối, không có lấy một linh mục. Và ở quê hương Việt Nam, thầy giảng Anrê Phú Yên đã hiến mạng sống khi mới mười chín tuổi.
Đức tin không còn là đức tin của riêng một châu lục. Nhưng hạt giống ấy cũng đã đi chung thuyền với gươm giáo và những con tàu chở nô lệ. Tôi không giấu điều đó, vì dòng sông chỉ trong lại khi người ta dám nhìn thẳng vào bùn.
Sắp tới, những nhà truyền giáo sẽ phải học cách nói về Chúa Kitô bằng tiếng nói và nếp nghĩ của các dân tộc xa xôi, từ Bắc Kinh đến Kẻ Chợ. Rồi ở chính châu Âu, một cơn bão mới sẽ ập đến bàn thờ.
Dòng sông còn chảy tiếp trong Dòng Sông Đức Tin, Cuốn bốn: Truyền giáo và cách mạng.
Cuốn 4 bắt đầu · Chương 108Ricci, Đắc Lộ và cuộc tranh cãi Lễ nghi