Bỏ qua, tới nội dung

Lời mở đầu · Thời đại I

Nguồn cội

Khoảng năm 4 TCN – 100 SCN

Mọi dòng sông đều có một chỗ bắt đầu. Có khi đó chỉ là mạch nước rỉ ra giữa kẽ đá trên núi cao, nhỏ đến nỗi người đi qua không hay biết. Rồi nó chảy xuống, gặp những dòng khác, lớn dần, và một ngày kia đã thành con sông đủ rộng cho thuyền bè đi lại.

Dòng sông tôi kể trong bộ sách này đã chảy hai ngàn năm. Nó đã chảy qua Rôma và Constantinôpôli, qua các tu viện trên núi và các trường đại học, ngang những giàn thiêu và những nhà thương. Nó theo những con tàu vượt đại dương, rồi tới khắp nơi trên trái đất, trong đó có quê hương chúng ta. Nhưng thời đại đầu tiên này kể về cái mạch nước nhỏ ấy. Một dải đất hẹp bên bờ đông Địa Trung Hải, một tỉnh xa xôi của đế quốc Rôma. Một người thợ mộc ở một làng không ai biết tên. Mười hai người đàn ông, có người đánh cá, có người thu thuế, và vài người phụ nữ đi theo Người.

Khi bắt đầu viết lại bộ sách này, tôi đã tự hỏi rất lâu: có cần kể lại những chuyện mà người Công giáo nào cũng nghe từ thuở nhỏ không? Hang đá Bêlem. Thập giá trên đồi Canvê. Ngọn lửa Hiện Xuống. Thánh Phaolô ngã xuống trên đường đi Đamát. Các bạn đã nghe những chuyện ấy trong bài giảng Chúa nhật, trong giờ giáo lý, có người thuộc làu.

Rồi tôi nhận ra rằng chính vì quen quá, nhiều khi ta không còn nhìn thấy chúng nữa. Bao thế kỷ nay các họa sĩ cho Phaolô ngã từ lưng ngựa, trong khi sách Công vụ chưa hề nhắc đến con ngựa nào. Ta quên rằng Nadarét chỉ là một làng vài trăm người, và người đời bấy giờ hỏi: “Từ Nadarét mà ra được cái gì hay sao?” Ta quên rằng khi Thầy bị bắt, các môn đệ chạy tán loạn, và người đầu tiên thấy mộ trống là một phụ nữ, trong một xã hội mà tòa án không nhận lời làm chứng của đàn bà. Cả bốn sách Tin Mừng đều chép như thế, dù chẳng ai bịa chuyện trong thế giới ấy lại chọn một chứng nhân như vậy. Ta quên rằng Phaolô viết nhiều lá thư từ trong tù, tay bị xích, có lá viết vì giận, có lá viết vì buồn, có lá viết vì thương những cộng đoàn nhỏ của mình đến mất ngủ.

Vì thế, trong những chương đầu này, tôi muốn kể lại những câu chuyện quen thuộc như thể ta được nghe lần đầu. Tôi đi tìm những chi tiết mà các nhà sử học và khảo cổ đã tìm ra. Có một ngôi nhà ở Capharnaum mà nhiều người tin là nhà ông Phêrô, nay nằm dưới nền kính của một nhà thờ mới, khách hành hương cúi xuống nhìn được. Có phiến đá đào được ở Xêdarê năm 1961, khắc tên Phongxiô Philatô cùng chức Tổng trấn Giuđê, và không tấm bia nào khác cùng thời gọi tên ông rõ ràng đến thế. Có những con đường lát đá của Rôma, nơi Phaolô đã đi bộ hàng ngàn cây số. Tôi làm vậy không phải để chứng minh đức tin bằng đá và đất, vì đức tin chẳng cần những thứ ấy. Tôi chỉ muốn các bạn thấy rằng điều ta tin đã xảy ra ở những nơi có thật, với những con người có thật, biết đói, biết sợ, biết nghi ngờ, biết cãi nhau, giống như chúng ta.

Chỗ nào các nguồn xưa không nói rõ, tôi sẽ nói thẳng với các bạn: đâu là điều chắc chắn, đâu là điều truyền thống kể lại, đâu là điều các học giả còn tranh luận. Tôi tin người đọc hôm nay đủ trưởng thành để tự phân biệt, và chẳng ai cần tô vẽ thêm cho câu chuyện này. Nó đã lạ lùng lắm rồi.

Qua hai mươi bốn chương của thời đại này, các bạn sẽ gặp một thế giới đang chờ đợi, và một Người đến giữa thế giới ấy. Các bạn sẽ đi cùng Người từ Nadarét xuống bờ hồ Galilê, lên Giêrusalem, đến đồi Canvê và ngôi mộ trống. Rồi các bạn ở lại với những người Người để lại phía sau: một nhóm nhỏ run sợ trong căn phòng cài chặt cửa, bỗng một ngày mở toang cánh cửa mà bước ra đường.

Các bạn sẽ gặp Phêrô, người đã chối Thầy ba lần, và theo ký ức của Hội Thánh sơ khai, về sau chết trên thập giá ở Rôma. Các bạn sẽ gặp Têphanô, người đầu tiên chết vì Đức Kitô, và chàng thanh niên đứng giữ áo cho những kẻ ném đá ông, chính người ấy về sau mang Tin Mừng đi khắp đế quốc. Các bạn sẽ gặp những người phụ nữ mà sách Công vụ chỉ nhắc thoáng qua, như bà Lyđia buôn vải điều, bà Priscila khâu lều. Không có họ và những mái nhà của họ, các Kitô hữu đầu tiên chẳng biết họp nhau ở đâu. Và các bạn sẽ chứng kiến năm 70, khi Đền Thờ Giêrusalem cháy rụi, và các Kitô hữu hiểu rằng từ nay họ phải tự đi con đường của mình.

Thời đại này khép lại khi chứng nhân cuối cùng qua đời: ông Gioan, người môn đệ Chúa yêu. Thánh Irênê, viết chưa đầy một thế kỷ sau, kể rằng ông Gioan còn ở lại Êphêsô cho đến đời hoàng đế Trajanô, bắt đầu từ năm 98. Sau ông, trên đời không còn ai tận mắt thấy Đức Giêsu. Từ đó đức tin phải được trao lại, người này cho người kia, đời này sang đời nọ, suốt hai ngàn năm, cho đến tận tay người đang cầm cuốn sách này.

Tôi mời các bạn đọc chậm. Sẽ có những chương các bạn muốn đọc lại. Sẽ có những chỗ các bạn muốn mở Kinh Thánh ra tự tìm đoạn ấy. Tôi mong các bạn làm thế. Cuốn sách này chỉ là người dẫn đường. Mạch suối thật nằm ở nơi khác.

Chương đầu tiên · Chương 1

Thế giới chờ một Người: buổi bình minh của thời viên mãn

Đường đá Rôma, tiếng Hy Lạp ngoài chợ cá, một dân tộc ngóng trông: thế giới đã sửa soạn gì cho một Người?

Khoảng 32 phút đọc