Lời mở đầu · Thời đại VII
Hội Thánh của muôn dân
Năm 1958–2026
Thời đại cuối cùng này là thời đại khó viết nhất đối với tôi, vì nó chưa kết thúc. Những chương đầu sách kể về những người đã mất từ hai ngàn năm trước. Những chương cuối của thời đại này kể về những người còn đang sống, về chuyện mới xảy ra năm ngoái, năm nay, năm 2026. Người viết sử thường bảo phải để thời gian lắng xuống rồi hãy viết. Tôi không có được khoảng cách ấy. Tôi chỉ cố kể đúng những gì đã xảy ra, và để các thế hệ sau phán xét.
Thời đại này bắt đầu bằng một cụ già mở cửa sổ. Đức Gioan XXIII, người mà các hồng y tưởng chỉ để giữ ghế, đã triệu tập Công đồng Vaticanô II. Tối ngày Công đồng khai mạc, 11 tháng Mười năm 1962, ngài nhìn xuống đám đông cầm đuốc trên quảng trường thánh Phêrô, bảo họ về nhà, vuốt ve con cái và nói đó là cái vuốt ve của Đức Giáo hoàng. Hơn hai ngàn giám mục dự Công đồng, qua bốn mùa thu, cho đến năm 1965.
Tôi dành nhiều chương cho Công đồng, cho những gì nó thay đổi, và cho những đợt sóng sau nó, vì Hội Thánh mà các bạn và tôi đang sống hôm nay là Hội Thánh của Công đồng ấy. Đó là Thánh lễ bằng tiếng mẹ đẻ của mình, tiếng Việt, tiếng Anh, và hàng trăm thứ tiếng khác. Đó là giáo dân nam nữ đứng đọc Lời Chúa trên giảng đài. Đó là người Công giáo ngồi chung một bàn với người Tin Lành, người Chính Thống, người Phật giáo, người Hồi giáo, người Do Thái. Năm 1986, Đức Gioan Phaolô II mời các vị lãnh đạo tôn giáo thế giới đến Assisi cầu nguyện cho hòa bình, mỗi người theo cách của mình.
Tôi gọi đây là thời đại của muôn dân, vì đây là lúc trái tim Hội Thánh dời khỏi châu Âu. Năm 1910, cứ ba người Công giáo thì hai người ở châu Âu. Hôm nay phần lớn sống ở châu Mỹ Latinh, châu Phi và châu Á, và châu Phi là nơi Hội Thánh lớn nhanh nhất.
Các bạn sẽ gặp một tổng giám mục ở El Salvador, Óscar Romero, bị bắn chết ngay trên bàn thờ năm 1980 khi đang dâng lễ, và năm 2018 được Hội Thánh phong thánh. Các bạn sẽ gặp những thầy giảng ở Nigeria, những bà mẹ đi vòng quanh quảng trường Plaza de Mayo ở Buenos Aires hỏi con mình mất tích ở đâu. Các bạn sẽ gặp những nữ tu quỳ trước xe tăng ở Manila năm 1986. Các bạn sẽ gặp những công nhân Công giáo Việt Nam ở Bình Dương, Đồng Nai, những tỉnh công nghiệp quanh Thành phố Hồ Chí Minh, đi lễ lúc chín giờ tối sau ca làm. Và các bạn sẽ thấy, lần đầu sau mười ba thế kỷ, một giáo hoàng không phải người châu Âu: Đức Phanxicô, người Buenos Aires, được bầu năm 2013.
Có những chương trong thời đại này tôi viết nặng lòng hơn cả. Cơn bão lạm dụng tình dục là trang tối nhất của Hội Thánh thời hiện đại. Năm 2002, một tờ báo ở Boston phơi bày chuyện các giám mục đã chuyển các linh mục phạm tội từ giáo xứ này sang giáo xứ khác, và những tường trình tương tự theo sau ở Ailen, Úc, Đức, Chilê và nhiều nước khác. Năm 2019, Đức Phanxicô triệu các vị đứng đầu các hội đồng giám mục khắp thế giới về Rôma để đối diện với nó. Tôi kể thẳng, như một người viết sử phải kể, vì tôi tin những nạn nhân xứng đáng được nghe sự thật, và vì một Hội Thánh chỉ có thể được chữa lành khi dám nhìn vào vết thương của chính mình.
Thời đại này cũng có những vị thánh mà cha mẹ, ông bà ta kịp thấy tận mắt, hoặc thấy qua màn hình: Mẹ Têrêsa Calcutta, Đức Gioan Phaolô II, cha Piô. Và có Carlo Acutis, cậu bé mười lăm tuổi mê máy tính, nằm trong lăng ở Assisi với quần jean và giày thể thao. Đức Gioan Phaolô II được phong thánh chỉ chín năm sau khi qua đời. Hóa ra nên thánh vẫn là điều có thể, ngay trong thời của chúng ta.
Rồi thời đại này, cũng như cả cuốn sách, dừng lại bên một người Mỹ đã học làm mục tử ở Pêru. Ngày 8 tháng Năm năm 2025, Robert Prevost, nay là Đức Lêô XIV, bước ra bao lơn đền thờ thánh Phêrô và nói: “Bình an cho tất cả anh chị em.” Ngài nói với các hồng y rằng ngài chọn tên Lêô một phần vì Đức Lêô XIII, người đã đối diện cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên. Hội Thánh hôm nay đối diện một cuộc cách mạng khác, cuộc cách mạng của trí tuệ nhân tạo.
Ngài mới bắt đầu. Những gì ngài sẽ làm, tôi không biết. Hội Thánh đang đi giữa một thế giới đổi thay nhanh hơn bao giờ hết, với những cỗ máy biết nói, những cuộc chiến mới, những người trẻ vừa rời bỏ vừa tìm đường trở về.
Tôi viết thời đại này như người đang đứng giữa dòng sông, chưa được lên bờ. Nước vẫn chảy qua chân tôi. Tôi mời các bạn cùng đứng đó với tôi, nhìn về phía nguồn, rồi nhìn về phía biển.

Chương đầu tiên · Chương 146
Gioan XXIII mở cửa sổ
Một giáo hoàng được bầu chỉ để chuyển tiếp đã nói gì mà các hồng y nghe xong đều lặng im?
Khoảng 20 phút đọc
