Chương 146
1958–1963 · Rôma
- Nơi chốn
- Rôma, Sotto il Monte, Sofia, Istanbul, Paris, Venezia
- Giáo hoàng
- Gioan XXIII
Đêm hôm ấy, ngài vốn không chuẩn bị một bài diễn văn nào cả.
Đó là tối ngày 11 tháng Mười năm 1962, và Đức Thánh Cha Gioan XXIII đã thấm mệt sau một ngày dài lịch sử. Buổi sáng sớm, hơn hai ngàn năm trăm vị giám mục đến từ khắp các châu lục đã tạo nên một đoàn rước dài uy nghiêm chưa từng thấy, tiến vào Đại thánh đường Thánh Phêrô trong phẩm phục và mũ mitra trắng tinh khôi. Cuốn sách Tin Mừng được long trọng mở ra trên bàn thờ trung tâm, đánh dấu phiên khai mạc Công đồng Chung Vaticanô II, một cuộc đại hội quy tụ các chủ chăn lớn nhất trong hai ngàn năm lịch sử Hội Thánh.
Khi bóng đêm buông xuống trên kinh thành Rôma, bầu trời trong vắt và ánh trăng thu tỏa sáng vằng vặc trên nóc vòm đền thờ. Hàng chục ngàn người dân, phần lớn là những người lao động bình dị, các bà mẹ bế con thơ và thanh thiếu niên, đã cầm trên tay những ngọn đuốc, ngọn nến sáng rực, rủ nhau băng qua các cây cầu bắc qua sông Tiber để lấp kín Quảng trường Thánh Phêrô. Biển người lung linh ánh nến ấy ngước nhìn lên khung cửa sổ tầng ba của dinh Tông Tòa và đồng thanh cất tiếng gọi vị Cha chung của mình.
Cảm động trước tấm lòng của đàn chiên, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII, năm ấy đã tám mươi tuổi, quyết định bước ra bên bậu cửa sổ. Không có một bản thảo văn bản nào trên tay, ngài cất lời bằng thứ tiếng Ý mộc mạc, ấm áp của một người cha trong gia đình thôn quê.
Ngài bảo rằng tiếng nói của ngài chỉ là một tiếng nói nhỏ bé, nhưng tiếng nói ấy gom trọn tâm tình của toàn thể thế giới, và dường như ngay cả vầng trăng trên cao đêm nay cũng phải vội vã ghé qua để chứng kiến niềm vui của đoàn con cái Chúa. Ngài chia sẻ ngài chỉ là một người anh em giữa muôn người, một người được thánh ý Chúa trao cho thiên chức làm cha. Rồi ngài nghẹn ngào gửi đến đám đông một lời dặn dò mà người dân Rôma nhớ mãi suốt đời, về sau được gọi là “Bài diễn từ dưới ánh trăng”:
“Khi trở về nhà tối nay, các con sẽ gặp lại con cái mình. Hãy ôm ấp, vuốt ve chúng và nói với chúng rằng: ‘Đây là cái vuốt ve âu yếm của Đức Giáo hoàng!’ Có thể các con sẽ bắt gặp vài giọt nước mắt cần lau khô nơi người thân. Xin hãy nói một lời ủi an dịu dàng với những ai đang đau khổ, buồn phiền…”
Ngài giơ tay ban phép lành Tòa Thánh, chúc mọi người ngủ ngon trong bình an của Chúa rồi nhẹ nhàng bước vào phòng. Hàng vạn con người dưới quảng trường đứng lặng đi trong nước mắt, rồi vỡ òa trong tiếng cười và những tràng pháo tay rộn rã. Chưa từng có một vị giáo hoàng nào nói chuyện với đoàn chiên bằng một trái tim gần gũi và nhân hậu đến thế. Người đời trìu mến tặng ngài một danh hiệu bất hủ: Il Papa Buono, “Đức Giáo hoàng hiền lành”.
Di sản thời hậu chiến và những trăn trở của Mẹ Hội Thánh
Để hiểu vì sao những lời mộc mạc ấy làm rung động hàng triệu con tim, cần nhìn lại bầu khí Giáo hội những thập niên trước.
Sau Đệ nhị Thế chiến, Hội Thánh dưới triều Đức Piô XII, tên thật Eugenio Pacelli, trị vì từ 1939 đến 1958, uy nghiêm, mực thước, kỷ cương vững chắc. Đức Piô XII là vị Giáo hoàng bác học, dáng thanh mảnh, sống khổ hạnh, thông thạo nhiều thứ tiếng. Ngài khéo chèo lái con thuyền Giáo hội qua đống tro tàn của chiến tranh và đứng vững trước Bức Màn Sắt đang lan rộng ở Đông Âu.
Năm Thánh 1950, ngài công bố tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời; nhà thờ chật kín người đi lễ, chủng viện đầy ơn gọi. Trước hiểm họa vô thần, năm 1949, Bộ Thánh Vụ ra sắc lệnh tuyệt thông những ai cố tình theo đảng cộng sản.

Tuy nhiên, đằng sau sự ổn định bên ngoài ấy, Hội Thánh cũng bắt đầu đối diện với nguy cơ xơ cứng và khép kín trước một thế giới đang biến chuyển chóng mặt.
Tại Pháp và Đức, nhiều nhà thần học uyên bác thuộc phong trào Trở về nguồn như cha Henri de Lubac Dòng Tên và cha Yves Congar Dòng Đa Minh tha thiết kêu gọi canh tân nền thần học: các ngài muốn quay trở về với kho tàng Kinh Thánh và các Giáo phụ sơ khai để làm tươi mới sức sống Tin Mừng, thay vì chỉ bám chặt vào các công thức triết học kinh viện khô cứng.
Thế nhưng, trước bầu khí e dè của Giáo triều Rôma lúc bấy giờ, các ngài lại bị nhìn bằng con mắt ngờ vực: Thông điệp Humani Generis năm 1950 đã cảnh báo các trào lưu mới, cha De Lubac bị đình chỉ việc giảng dạy, còn cha Congar bị cấm xuất bản sách và bị thuyên chuyển sang Giêrusalem rồi sang Anh. Cùng thời điểm ấy, phong trào “các linh mục thợ” tại Pháp, những linh mục cởi bỏ áo dòng để vào làm việc trong các công xưởng hầu sống hòa mình với giới công nhân bần cùng, cũng bị Tòa Thánh yêu cầu dừng lại vào năm 1954 vì e ngại nguy cơ bị thế tục hóa.
Thế nhưng, sự quan phòng mầu nhiệm của Thiên Chúa luôn vượt qua mọi suy tính phàm nhân: chỉ ít năm sau, chính những nhà thần học từng bị kỷ luật ấy lại được mời vào Vatican để làm cố vấn chuyên môn cho Công đồng, đặt bút soạn thảo những văn kiện quan trọng nhất cho Giáo hội hoàn vũ, và cả hai vị sau này đều được nâng lên hàng Hồng y, cha De Lubac năm 1983 và cha Congar năm 1994!
Tháng Mười năm 1958, Đức Giáo hoàng Piô XII tạ thế sau mười chín năm cai quản Hội Thánh.
Đứa con bác tá điền và “vị Giáo hoàng chuyển tiếp”
Ngày 25 tháng Mười năm 1958, năm mươi mốt vị hồng y bước vào Mật nghị tại Nhà nguyện Sistina để bầu chọn vị thủ lãnh mới. Sau mười một vòng bỏ phiếu căng thẳng, vào ngày 28 tháng Mười, khói trắng bay lên từ ống khói Vatican: Đức Hồng y Angelo Giuseppe Roncalli, Thượng phụ thành Venezia, năm ấy đã bảy mươi sáu tuổi, được chọn làm Đấng kế vị Thánh Phêrô.
Báo chí thế giới khi ấy đều cho rằng các hồng y đã chọn một cụ già hiền lành, dễ tính làm “Giáo hoàng chuyển tiếp”: giữ ghế thánh Phêrô vài năm cho yên nguyên trạng, chờ một gương mặt trẻ trung, sáng giá hơn, như Tổng Giám mục Giovanni Battista Montini của Milano, người chưa nhận mũ đỏ.

Tân Giáo hoàng chọn tông hiệu Gioan XXIII. Hơn năm trăm năm không giáo hoàng nào lấy lại tên Gioan, vì người cuối cùng mang tên ấy là một “giáo hoàng giả” đầy tai tiếng thời Đại Ly Giáo Tây Phương.
Được hỏi vì sao, ngài mỉm cười kể bốn lý do rất thân thương:
- Thứ nhất, Gioan là tên người cha nông dân nghèo khó của ngài.
- Thứ hai, đó là tên ngôi nhà thờ họ đạo nghèo nơi ngài được lãnh nhận Bí tích Rửa Tội thuở ấu thơ.
- Thứ ba và thứ tư, đó là tên của hai vị thánh thân cận nhất với Chúa Giêsu: Thánh Gioan Tẩy Giả, vị tiền hô dọn đường, và Thánh Gioan Tông Đồ, người môn đệ được Chúa yêu mến.
Trên huy hiệu giáo hoàng của mình, ngài khắc ghi châm ngôn sống giản dị bằng tiếng Latinh: Obedientia et Pax, “Vâng phục và Bình an”.
Đức Gioan XXIII tên thật là Angelo Giuseppe Roncalli, sinh ngày 25 tháng Mười Một năm 1881 tại làng quê nghèo Sotto il Monte, thuộc vùng đồi Bergamo miền bắc nước Ý. Ngài là con thứ tư trong một gia đình tá điền đông đúc có tới mười bốn người con, quanh năm chân lấm tay bùn làm thuê trên mảnh đất của địa chủ. Sau này ngài bộc bạch: gia đình ngài nghèo lắm, manh áo vá chằng vá đụp, nhưng trên bàn ăn chẳng bao giờ thiếu chiếc bánh mì ấm nóng, và luôn có sẵn một chỗ ngồi thơm thảo dành cho những người hành khất lỡ đường.
Thụ phong linh mục năm 1904, ngài từng làm thư ký cho Giám mục Bergamo, tận tụy dạy môn Lịch sử Giáo hội tại đại chủng viện, và từng bị Tòa Thánh ghi tên vào hồ sơ nghi theo phái Duy tân. Trong Đệ nhất Thế chiến, ngài nhập ngũ làm trung sĩ cứu thương rồi làm tuyên úy quân đội, tận mắt chứng kiến bao người lính trẻ trút hơi thở cuối cùng giữa chiến hào đẫm máu. Suốt từ thuở thiếu thời cho đến những ngày cuối đời, ngài đều đặn viết cuốn nhật ký tâm linh mang tên Nhật ký một tâm hồn, nơi ngài khiêm nhường trải lòng về những lỗi lầm, những nỗi sợ hãi và niềm cậy trông tuyệt đối vào lòng thương xót Chúa.
Thế rồi Tòa Thánh gửi ngài đi làm sứ vụ ngoại giao ở những nơi xa xôi, hẻo lánh mà ít ai muốn đến. Suốt hai mươi năm ròng rã, ngài sống giữa những cộng đồng khác biệt về đức tin:
- Mười năm đầu, từ năm 1925, tại Sofia, Bulgaria, giữa người Chính thống giáo;
- Mười năm tiếp theo, từ năm 1935, tại Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp, giữa người Hồi giáo và Chính thống giáo.
Ngài học tiếng bản xứ, kính trọng văn hóa của họ và kết thân với mọi người.
Đặc biệt trong những năm tháng đen tối của Đệ nhị Thế chiến tại Istanbul, ngài đã âm thầm can thiệp, gửi thư đi khắp nơi và làm hàng ngàn giấy thông hành, giấy chứng nhận rửa tội để giải cứu hàng vạn người Do Thái khỏi nanh vuốt của các lò thiêu phát xít Đức. Năm 1944, ngài được cử làm Sứ thần Tòa Thánh tại Paris giữa cảnh nước Pháp vừa giải phóng đầy chia rẽ cay đắng. Năm 1953, ngài được vinh thăng Hồng y kiêm Thượng phụ Venezia, và ngỡ rằng đó sẽ là chặng dừng chân cuối cùng để ngài an nghỉ tuổi già bên những dòng kênh êm đềm.
Ngay cả khi đã đội chiếc triều thiên giáo hoàng tại Vatican, ngài vẫn trọn vẹn là một vị mục tử mộc mạc của làng quê: thích trò chuyện hóm hỉnh, hay tự cười vui vẻ về thân hình to béo đẫy đà của mình, và luôn khao khát được bước ra giữa dòng người bình dân. Một tuần trước ngày khai mạc Công đồng, ngài đã lên một chuyến xe lửa bình thường đi hành hương Loreto và Assisi để cầu nguyện, khiến hàng ngàn giáo dân đứng dọc đường ray reo hò vẫy chào cụ già khả ái.
Bước chân của mục tử: thăm bệnh nhi và nhà tù Regina Coeli
Ai từng nghĩ Đức Gioan XXIII chỉ là Giáo hoàng tạm thời đã phải kinh ngạc ngay những ngày đầu.
Chưa đầy hai tháng sau ngày đăng quang, đúng lễ Giáng Sinh năm 1958, ngài rời Vatican đến Bệnh viện Nhi đồng Bambino Gesù ở Rôma, cúi xuống ôm hôn từng em bé đau yếu trên giường bệnh.
Hôm sau, lễ Thánh Têphanô, ngài đến nhà tù Regina Coeli, “Nữ Vương Thiên Đàng”, trại giam lớn và khắc nghiệt nhất Rôma bên bờ sông Tiber. Từ khi Giáo hoàng mất quyền thế tục năm 1870, chưa vị Giáo hoàng nào đặt chân vào nhà tù.
Trước hàng ngàn phạm nhân cúi gục đầu, Đức Thánh Cha mỉm cười nói:
“Anh em không thể đến thăm tôi được, nên tôi tìm đến thăm anh em đây!”
Ngài kể rằng thuở xưa ở quê, ngài cũng có một người anh họ phải vào tù vì săn trộm, nên ngài hiểu nỗi đau và cô đơn của cảnh tù. Bỗng một phạm nhân giết người đang thụ án chung thân run rẩy quỳ sụp dưới chân ngài, nghẹn ngào hỏi: “Thưa Đức Thánh Cha, một kẻ tội lỗi ngập đầu như con liệu có còn xứng đáng đón nhận lời tha thứ của Chúa không?”
Không chút ngần ngại, vị Cha chung già cúi xuống ôm chặt người tù vào lòng, giữa thinh lặng xúc động của lính gác và bạn tù. Vị mục tử bình dân ấy đã sống trọn lời Chúa về ngày phán xét: “Ta ở tù, các ngươi đã đến thăm.”

Tia sáng Chúa Thánh Thần và lời mời gọi canh tân
Ngày 25 tháng Giêng năm 1959, một biến cố làm rung chuyển lịch sử Giáo hội hiện đại đã diễn ra.
Sau Thánh lễ kết thúc Tuần lễ Cầu nguyện cho sự Hiệp nhất các Kitô hữu tại Vương cung Thánh đường Thánh Phaolô Ngoại Thành, Đức Gioan XXIII đã lưu lại căn phòng khách nhỏ cùng mười bảy vị hồng y của Giáo triều Rôma. Bằng một giọng nói bình thản nhưng quả quyết, ngài tuyên bố một quyết định táo bạo: ngài sẽ triệu tập một Công đồng Chung cho toàn thể Giáo hội hoàn vũ!
Cả căn phòng rơi vào một sự im lặng tuyệt đối. Không một tiếng vỗ tay, không một lời chúc mừng nào cất lên. Trong cuốn nhật ký, Đức Gioan XXIII ghi lại rằng ngài từng mong đợi một nụ cười hay một lời khích lệ, nhưng chỉ nhận lại sự sững sờ và im lặng đầy kính cẩn.
Các vị chức sắc tại Giáo triều Rôma bấy giờ cho rằng một công đồng là hoàn toàn thừa thãi: sau Công đồng Vaticanô I năm 1870 với tín điều về quyền tối thượng và ơn bất khả ngộ của Giáo hoàng, Tòa Thánh có thể tự mình giải quyết mọi vấn đề mà không cần tốn kém triệu tập hàng ngàn giám mục. Một số quan chức thậm chí còn ngấm ngầm tìm cách kéo dài thời gian chuẩn bị các bản dự thảo khô khan, hy vọng vị Giáo hoàng già tám mươi tuổi sẽ qua đời trước khi công đồng kịp nhóm họp.

Thế nhưng, Đức Gioan XXIII xác tín rằng quyết định ấy không phải là một toan tính nhân loại, mà là một ơn soi sáng bất ngờ của Chúa Thánh Thần, tựa như một tia chớp rực sáng xua tan màn đêm.
Ngài dùng một chữ tiếng Ý về sau thành định mệnh: Aggiornamento, nghĩa là “làm cho hợp thời”. Ngài khẳng định: canh tân không phải là đổi chân lý đức tin muôn đời, mà là diễn tả kho tàng ấy bằng ngôn ngữ tươi mới, sống động, đi thẳng vào lòng con người hôm nay.
Một giai thoại nổi tiếng kể rằng khi một hồng y e ngại hỏi mục đích thật của công đồng là gì, Đức Thánh Cha lặng lẽ bước tới cửa sổ, đẩy toang hai cánh cho gió bên ngoài lùa vào, rồi mỉm cười bảo: “Để mở toang những cánh cửa sổ của Hội Thánh, cho làn gió tươi mát trong lành của Chúa Thánh Thần tràn ngập vào bên trong!”

Việc chuẩn bị được tiến hành ráo riết và cởi mở khắp thế giới. Ngài lập Văn phòng Cổ võ Hiệp nhất các Kitô hữu, giao cho Đức Hồng y Augustin Bea, một học giả Kinh Thánh Dòng Tên tài ba. Lần đầu tiên sau nhiều thế kỷ, đại diện các Giáo hội Chính thống, Anh giáo và Tin Lành được mời dự công đồng làm quan sát viên.
Tháng Sáu năm 1960, ngài tiếp ông Jules Isaac, sử gia Do Thái có vợ và con gái đã chết ở Auschwitz. Cuộc gặp chân tình ấy đặt nền cho Tuyên ngôn Nostra Aetate về người Do Thái sau này. Trước đó, chính Đức Gioan XXIII đã xóa chữ gây tổn thương perfidis, nghĩa là “bất trung”, trong lời nguyện cho người Do Thái ngày Thứ Sáu Tuần Thánh.
Khủng hoảng hạt nhân Cuba và Thông điệp “Bình an dưới thế”
Tháng Mười năm 1962, chỉ một tuần lễ sau khi Công đồng Vaticanô II khai mạc, nhân loại đứng trước bờ vực của một cuộc chiến tranh hủy diệt bằng bom nguyên tử: cuộc Khủng hoảng Tên lửa Cuba.
Liên Xô bí mật đặt tên lửa hạt nhân ở Cuba, sát cửa ngõ nước Mỹ. Tổng thống John F. Kennedy lập tức cho tàu chiến phong tỏa hòn đảo, đặt quân đội vào tình trạng báo động cao nhất. Cả thế giới nín thở từng giờ.
Trước hiểm họa diệt vong, ngày 25 tháng Mười năm 1962, Đức Gioan XXIII lên tiếng khẩn thiết trên Đài Phát thanh Vatican, van nài các nhà lãnh đạo:
“Chúng tôi khẩn khoản nài xin các nhà cầm quyền đừng bịt tai trước tiếng kêu than đau đớn của nhân loại! Hãy làm tất cả những gì có thể để cứu vãn hòa bình. Lịch sử sẽ mãi tôn vinh những ai can đảm biết lùi lại một bước vì đại nghĩa chung!”
Ngay hôm sau, tờ Pravda của Đảng Cộng sản Liên Xô đăng lại lời kêu gọi ấy trên trang nhất. Lời của vị Giáo hoàng mở ra một lối lui trong danh dự, giúp Nikita Khrushchev quyết định rút tên lửa về ngày 28 tháng Mười, đẩy lùi bóng ma chiến tranh hạt nhân trong gang tấc.
Sáu tháng sau, vào ngày Thứ Năm Tuần Thánh, 11 tháng Tư năm 1963, Đức Gioan XXIII đã ký ban hành bản Thông điệp bất hủ mang tên Pacem in Terris, “Bình an dưới thế”.
Đây là thông điệp đầu tiên không chỉ gửi cho tín hữu Công giáo, mà gửi tới “mọi người thiện chí”. Thông điệp đặt hòa bình trên bốn cột trụ: chân lý, công lý, tình yêu và tự do. Ngài khẳng định phẩm giá bất khả xâm phạm của con người, cổ võ nhân quyền, tự do tôn giáo, bình đẳng của phụ nữ và quyền tự quyết của các dân tộc Á, Phi vừa thoát ách thực dân. Trong thời đại hạt nhân, ngài đanh thép nói: thật phi lý khi còn nghĩ chiến tranh có thể giải quyết được bất công.
Đức Thánh Cha cũng phân biệt rõ sai lầm với người lầm lạc: người Kitô hữu dứt khoát bác bỏ ý thức hệ sai trái, nhưng không được khước từ người anh em lầm đường, trái lại sẵn sàng cộng tác với mọi người thiện chí vì thiện ích chung.
“Mẹ Hội Thánh hân hoan” và lời giã từ bình thản
Trong bài diễn văn khai mạc Công đồng mang tên Gaudet Mater Ecclesia, “Mẹ Hội Thánh hân hoan”, vào ngày 11 tháng Mười năm 1962, Đức Gioan XXIII đã định hướng toàn bộ tinh thần cho thời đại mới.
Ngài thẳng thắn gạt cái nhìn bi quan của những người ngài gọi là “những ngôn sứ mang điềm gở, lúc nào cũng chỉ nhìn thấy tai họa và sự suy đồi nơi thời hiện đại”. Ngài nói:
“Trong thời đại hôm nay, Hiền thê của Đức Kitô muốn sử dụng phương dược của lòng lân tuất và thương xót hơn là thứ khí giới của sự trừng phạt nghiêm khắc.”
Ngài vạch ra một nguyên tắc vàng: kho tàng đức tin tông truyền là một chuyện, còn cách trình bày đức tin ấy cho hợp với văn hóa thời đại là chuyện khác. Hội Thánh bước vào thế giới không như một pháo đài cố thủ với những lời kết án, mà như người mẹ hiền giang rộng vòng tay đối thoại và yêu thương.

Thế nhưng, giữa những tràng pháo tay khai mạc Công đồng, ít ai biết vị Giáo hoàng khả ái đang mang bệnh ung thư dạ dày. Bác sĩ đã báo cho ngài từ tháng Chín năm 1962, nhưng ngài giấu kín nỗi đau, làm việc đến hơi thở cuối cùng.
Mùa xuân năm 1963, bệnh trở nặng. Nằm trên giường, ngài mỉm cười nói với những người thân cận: “Hành lý của tôi đã chuẩn bị sẵn sàng rồi, tôi có thể lên đường về Nhà Cha bất cứ lúc nào!” Những ngày ngài hấp hối, hàng chục ngàn người không phân biệt tôn giáo, từ tín hữu sốt sắng đến người vô thần, thức thâu đêm ở Quảng trường Thánh Phêrô cầu nguyện cho ngài.
Chiều tối 3 tháng Sáu năm 1963, thứ Hai sau lễ Hiện Xuống, giữa lúc một Thánh lễ đang dâng dưới quảng trường cầu cho vị Cha chung, khi chủ tế vừa nói lời giải tán: “Lễ đã xong, chúc anh chị em đi bình an”, thì trong căn phòng nhỏ thanh bạch, Đức Gioan XXIII thanh thản trút hơi thở cuối cùng.
Triều đại của ngài chỉ vỏn vẹn bốn năm bảy tháng. Người đời toan tính chọn ngài làm một vị “giáo hoàng chuyển tiếp”, nhưng ngài đã chuyển tiếp một cách ngoạn mục: chuyển tiếp cả một Hội Thánh bước sang một kỷ nguyên mùa xuân mới!
Năm 2000, Đức Gioan Phaolô II tôn phong ngài Chân phước. Ngày 27 tháng Tư năm 2014, Đức Phanxicô tôn phong Đức Gioan XXIII Hiển thánh, cùng ngày với Thánh Gioan Phaolô II. Lễ nhớ ngài là ngày 11 tháng Mười, ngày khai mạc Công đồng Vaticanô II. Thi hài ngài nằm trong hòm kính dưới bàn thờ Thánh Giêrônimô trong Đền thờ Thánh Phêrô, ngày ngày đón muôn lời kinh thì thầm của khách hành hương.
Mối ân tình sâu nặng với Giáo hội Việt Nam
Đối với cộng đoàn Dân Chúa tại Việt Nam, Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII giữ một vị trí thiêng liêng vô cùng đặc biệt qua ba hồng ân lịch sử:
- Thiết lập Hàng Giáo phẩm Việt Nam năm 1960: Qua Tông hiến Venerabilium Nostrorum ngày 24 tháng Mười Một năm 1960, chính ngài nâng mọi hạt Đại diện Tông tòa ở Việt Nam thành Giáo phận Chính tòa, lập ba Giáo tỉnh Hà Nội, Huế, Sài Gòn với ba Tổng Giám mục người Việt đầu tiên, khép lại ba thế kỷ Giáo hội nước nhà là xứ truyền giáo.
- Nâng Đền Mẹ La Vang lên hàng Vương cung Thánh đường năm 1961: Ngày 22 tháng Tám năm 1961, Đức Gioan XXIII đã ban Sắc chỉ tôn phong Nhà thờ Đức Mẹ La Vang ở Quảng Trị, linh địa thiêng liêng nơi Đức Mẹ từng hiện ra an ủi con cái trong thời kỳ bách hại khốc liệt năm 1798, lên bậc Vương cung Thánh đường Tiểu tòa, khẳng định tình mẫu tử chở che của Mẹ trên quê hương đất Việt.
- Ân huệ Phụng vụ bằng tiếng mẹ đẻ: Nhờ công đồng ngài can đảm mở ra, Hiến chế Phụng vụ Thánh Sacrosanctum Concilium cho phép cử hành Thánh lễ và các bí tích bằng tiếng Việt. Từ đây, giáo dân Việt Nam không còn ngồi lần chuỗi nghe kinh Latinh xa lạ, mà được nghe Lời Chúa, hiểu từng lời kinh và tham dự bàn tiệc Thánh Thể bằng chính tiếng ru của quê hương.
Cánh cửa sổ mà vị Giáo hoàng nhân hiền đã mở toang vào mùa thu năm 1962 ấy đã thực sự đem làn gió ấm áp của Chúa Thánh Thần tràn ngập khắp nơi, làm nở hoa đức tin trên toàn thế giới và sưởi ấm tâm hồn bao thế hệ người tín hữu Công giáo Việt Nam.
Cánh cửa sổ mà vị Giáo hoàng nhân hiền đã mở toang vào mùa thu năm 1962 ấy đã thực sự đem làn gió ấm áp của Chúa Thánh Thần tràn ngập khắp nơi, làm nở hoa đức tin trên toàn thế giới và sưởi ấm tâm hồn bao thế hệ người tín hữu Công giáo Việt Nam.
Chương 146 / 177
Gấp chương lại
Dấu mốc
“Anh em không thể đến thăm tôi được, nên tôi tìm đến thăm anh em đây!”
Những người trong chương
- Gioan XXIII · Thi hài ngài nằm trong hòm kính dưới bàn thờ Thánh Giêrônimô, Đại thánh đường Thánh Phêrô. Lễ kính ngài là ngày 11 tháng Mười.
- Henri de Lubac và Yves Congar · Hai nhà thần học từng bị cấm, rồi làm cố vấn công đồng và đều thành hồng y.
- Jules Isaac · Sử gia Do Thái mất vợ và con gái ở Auschwitz. Cuộc gặp năm 1960 là gốc của Nostra Aetate.
Nơi ấy hôm nay
- Regina Coeli, nhà tù chính của Rôma bên sông Tiber, nơi ngài thăm các tù nhân hôm lễ thánh Têphanô 1958.
- Sotto il Monte, làng nhỏ trên đồi gần Bergamo, nơi ngài sinh năm 1881. Khách hành hương vẫn tìm về.
- Quảng trường Thánh Phêrô, nơi người ta ngước nhìn khung cửa sổ căn hộ giáo hoàng mỗi Chúa nhật.
Muốn đọc thêm
Thông điệp Pacem in Terris (1963), vatican.va · Bản ghi âm “bài nói dưới ánh trăng” · Nhật ký một tâm hồn (Journal of a Soul) · Mt 25,36
Trong bách khoa
Bạn vừa gặp
- Gioan XXIII
- Piô XII
- Lêô XIII
- Phanxicô
- Gioan Phaolô II
- Henri de Lubac
- Yves Congar
- Giacomo Radini-Tedeschi
- Augustin Bea
- Jules Isaac
- Nikita Khrushchev
- Loris Capovilla
Những nơi đã đi qua
Chương liên quan
Hình ảnh trong chương

Chương sau · Chương 147
Bốn mùa thu ở Vaticanô
Vì sao phiên làm việc đầu tiên của Công đồng Vaticanô II chỉ kéo dài mười lăm phút?
Khoảng 26 phút đọc











