Chương 166
11–28 tháng Hai năm 2013 · Vaticanô và Castel Gandolfo
- Nơi chốn
- L’Aquila, Vaticanô, Castel Gandolfo
- Giáo hoàng
- Bênêđictô XVI
Bà Giovanna Chirri ngồi dán mắt vào màn hình truyền hình nội bộ trong phòng báo chí Tòa Thánh, chăm chú lắng nghe từng âm vang của những câu kinh tiếng Latinh.
Sáng thứ Hai, ngày 11 tháng Hai năm 2013, là ngày đại lễ kính Đức Mẹ Lộ Đức, cũng là Ngày Quốc tế Bệnh nhân, và là ngày nghỉ lễ kỷ niệm Hiệp ước Laterano tại Vatican. Bà Chirri là phóng viên kỳ cựu chuyên trách Tòa Thánh của hãng thông tấn ANSA của Ý. Vốn là người từng được đào tạo bài bản về tiếng Latinh cổ điển từ thời trung học, bà vẫn giữ được phản xạ nghe hiểu thứ ngôn ngữ của Mẹ Hội Thánh.
Tại Thính phòng Công nghị bên trong Dinh Tông Tòa, khoảng bảy mươi vị hồng y đang tề tựu quanh Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI trong một Công nghị Hồng y thông thường để biểu quyết ấn định ngày tuyên phong hiển thánh cho một số vị chân phước. Trong số các vị sắp được tôn phong, có tám trăm vị Thánh Tử Đạo thành Otranto, những người dân nghèo miền nam nước Ý từng anh dũng chịu chém đầu vào năm 1480 dưới tay quân xâm lược Ottoman vì kiên quyết không chối bỏ đức tin vào Chúa Kitô.
Khi nghi thức công nghị vừa kết thúc, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI bỗng không rời ngai. Ngài rút từ trong túi áo ra một tờ giấy nhỏ, chỉnh lại gọng kính rồi cất giọng đọc một bản văn viết bằng tiếng Latinh. Giọng ngài vẫn trầm ấm, nhỏ nhẹ, phát âm tròn vành rõ chữ nhưng chậm rãi, đều đều như một lời tâm sự thân tình.
Phần lớn các vị hồng y ngồi trong phòng ban đầu không kịp nhận ra điều gì đang xảy ra; vốn tiếng Latinh tích lũy từ thuở đại chủng viện sau nhiều thập niên bận rộn với công việc mục vụ đã phần nào phai nhạt, khiến các ngài ngỡ rằng Đức Thánh Cha chỉ đang đọc một lời nguyện chúc lành kết thúc.
Thế nhưng, nơi phòng báo chí, bà Giovanna Chirri bỗng thấy tim mình đập thình thịch. Từng con chữ Latinh vang lên rõ mồn một qua loa. Bàng hoàng, bà nhấc điện thoại gọi thẳng cho cha Federico Lombardi, Giám đốc Phòng Báo chí Tòa Thánh, để hỏi xem tai mình có nghe nhầm không.
Chỉ ít phút sau, lúc 11 giờ 46 phút, bà Chirri phát đi bản tin chấn động nhất trong đời ký giả của mình: Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI tuyên bố thoái vị!
Bản tuyên ngôn thoái vị và tia chớp trên đỉnh mái vòm
Bản văn Latinh ngắn gọn mà vị Giáo hoàng tám mươi lăm tuổi vừa đọc mang tên Declaratio, nghĩa là Bản Tuyên Ngôn:
“Sau khi đã nhiều lần tra vấn lương tâm mình trước tôn nhan Thiên Chúa, tôi đi đến sự xác tín chắc chắn rằng: do tuổi tác ngày một cao, sức lực thể lý và tâm trí của tôi không còn thích hợp để thi hành một cách xứng hợp sứ vụ Phêrô…
Trong thế giới ngày nay, một thế giới đang biến chuyển nhanh chóng và bị chao đảo bởi những câu hỏi sâu xa liên quan đến đời sống đức tin, muốn chèo lái con thuyền của Thánh Phêrô và loan báo Tin Mừng, người ta đòi hỏi phải có cả sức mạnh của tâm hồn lẫn thể xác. Sức lực ấy nơi tôi, trong những tháng gần đây, đã suy giảm đến mức tôi phải thành thật nhìn nhận sự bất lực của mình trong việc chu toàn tác vụ đã được trao phó.
Ý thức sâu sắc tính chất nghiêm trọng của hành vi này, với sự tự do hoàn toàn, tôi tuyên bố từ bỏ sứ vụ Giám mục Rôma, Đấng Kế vị Thánh Phêrô… Kể từ ngày 28 tháng Hai năm 2013, lúc 20 giờ 00, Tòa Rôma, Tòa Thánh Phêrô sẽ trống ngôi, và Mật nghị bầu Giáo hoàng mới sẽ được triệu tập bởi những ai có thẩm quyền…”
Cuối bản tuyên ngôn, vị chủ chăn nhân hiền nghẹn ngào ngỏ lời:
“Anh em thân mến, tôi hết lòng cảm ơn anh em vì tất cả tình yêu thương và sự cộng tác mà anh em đã dành cho tôi để cùng vác gánh nặng của sứ vụ này; và tôi thành tâm xin anh em tha thứ cho tất cả những thiếu sót và bất toàn của tôi!”
Căn phòng Công nghị rơi vào một sự chết lặng bàng hoàng. Vị Niên trưởng Hồng y đoàn, Đức Hồng y Angelo Sodano, run rẩy bước lên đáp từ, thốt lên rằng tin tức này giáng xuống đầu các ngài tựa như “một tia sét giữa bầu trời quang đãng”!

Và như một sự trùng hợp lạ lùng: chiều tối hôm ấy, một cơn dông ập xuống Rôma. Giữa màn mưa đen kịt, một tia sét đánh trúng đỉnh mái vòm Đền thờ Thánh Phêrô. Nhiếp ảnh gia Alessandro Di Meo của ANSA và Alessandra Tarantino của AP kịp bấm máy. Bức ảnh lan khắp thế giới, thành hình ảnh của cú sốc ngày hôm ấy.
Về phương diện Giáo luật, hành vi của Đức Bênêđictô XVI hoàn toàn hợp pháp và đã được dự liệu rõ ràng trong Điều 332, khoản 2 của Bộ Giáo luật 1983:
“Nếu xảy ra trường hợp Đức Giáo Hoàng từ chức, thì điều kiện hiệu lực đòi hỏi là việc từ chức phải được thực hiện cách tự do và được bày tỏ cách công khai, nhưng không đòi hỏi phải có ai chấp thuận.”
Thế nhưng, trên thực tế lịch sử, đã suốt gần sáu trăm năm qua, Giáo hội chưa từng chứng kiến một vị Giáo hoàng nào rời khỏi ngai tòa khi còn đang sống!
Một quyết định chín muồi trong cầu nguyện
Ngay sau tuyên bố thoái vị, muôn vàn câu hỏi và thuyết âm mưu bủa vây dư luận thế giới: Liệu Đức Giáo hoàng có đang mắc phải một căn bệnh nan y hiểm nghèo nào không? Liệu ngài có bị các thế lực ngầm trong Vatican ép buộc phải từ chức hay không? Quyết định này có liên quan gì đến vụ bê bối rò rỉ tài liệu mật Vatileaks và những bất ổn tài chính vừa xảy ra hay không?
Sau này, trong cuốn sách phỏng vấn hồi ký Những cuộc trò chuyện cuối cùng, xuất bản năm 2016, cùng ký giả Peter Seewald, chính Đức Giáo hoàng danh dự đã giãi bày tường tận mọi sự thật:
Ngài hoàn toàn minh mẫn và không mắc bệnh nan y nào. Nhưng tuổi tám mươi lăm đã vắt kiệt sức ngài: mắt trái gần như mù, chứng mất ngủ hành hạ thâu đêm, và ngài phải dùng máy điều hòa nhịp tim.
Giọt nước tràn ly là chuyến tông du Mexico và Cuba tháng Ba năm 2012. Chuyến đi khiến ngài kiệt sức. Bác sĩ riêng cảnh báo ngài không thể bay xuyên lục địa được nữa. Trong khi đó, Đại hội Giới trẻ Thế giới tại Rio de Janeiro, Brazil, đã được ấn định vào tháng Bảy năm 2013, đòi hỏi sự hiện diện của một vị Giáo hoàng tráng kiện có thể đồng hành cùng hàng triệu bạn trẻ.
Sứ vụ Phêrô thời nay không thể chỉ điều hành bằng giấy tờ nơi bàn viết. Ngài nhận ra giờ của mình đã điểm.
Đức Bênêđictô XVI nhấn mạnh rằng: ngài đã âm thầm đưa ra quyết định này từ mùa hè năm 2012 sau nhiều tháng quỳ gối cầu nguyện trước Thánh Thể, và chỉ tâm sự với vài người thân tín nhất, trong đó có thư ký riêng của ngài là Đức Tổng Giám mục Georg Gänswein.

Ngài cũng giữ một nguyên tắc: người mục tử không được trốn chạy khi đàn sói đang vây quanh! Vì thế, ngài chờ cho vụ Vatileaks xử xong, ân xá cho người cựu quản gia Paolo Gabriele, và đợi bầu khí trong Vatican lắng lại, rồi mới công bố.
Ngài hết lòng tôn kính Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, người đã làm chứng cho Chúa khi vác thập giá bệnh tật đến hơi thở cuối cùng. Nhưng ngài cũng thấy rõ, trong những năm cuối khi vị tiền nhiệm quá yếu, nhiều việc của Giáo triều bị đình trệ hoặc rơi vào tay những người chung quanh. Mỗi vị Giáo hoàng có con đường riêng Chúa định; con đường của ngài là bước lùi khiêm hạ, để Hội Thánh được dẫn dắt bởi một người còn đủ sức.
Dấu chân Thánh Cêlestinô V và bí ẩn dải pallium
Nhìn lại lịch sử hai mươi thế kỷ của Giáo hội, quyết định thoái vị của Đức Bênêđictô XVI là một sự kiện vô cùng hy hữu.
Lần gần nhất một vị Giáo hoàng rời bỏ ngai tòa diễn ra vào năm 1415, cách đó gần sáu trăm năm: đó là Đức Giáo hoàng Grêgôriô XII tại Công đồng Constance. Thế nhưng, sự thoái vị của Đức Grêgôriô XII khi ấy là một sự nhượng bộ bất đắc dĩ nhằm chấm dứt cuộc Đại Ly Giáo Tây Phương, khi có tới ba nhân vật cùng tự xưng là giáo hoàng, để tái lập sự hiệp nhất cho Hội Thánh.
Vị Giáo hoàng duy nhất từng thoái vị hoàn toàn tự nguyện, chỉ vì thấy mình không kham nổi việc cai quản, là Thánh Cêlestinô V, tên thật là Pietro del Morrone, năm 1294. Vốn là một ẩn sĩ sống trong hang đá trên núi, ngài bất ngờ được bầu làm Giáo hoàng; chỉ sau năm tháng giữa những mưu mô chính trị ngột ngạt, ngài từ chức để trở về đời ẩn tu.

Lúc này, người ta mới nhớ lại một cử chỉ lạ lùng của Đức Bênêđictô XVI bốn năm trước.
Vào tháng Tư năm 2009, sau trận động đất kinh hoàng tàn phá thành phố L’Aquila ở miền trung nước Ý, Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI đã đến thăm viếng an ủi các nạn nhân. Ngài đã dừng chân cầu nguyện bên trong Vương cung Thánh đường Santa Maria di Collemaggio đang bị đổ sụp một phần mái, nơi lưu giữ hòm kính di cốt của Thánh Giáo hoàng Cêlestinô V.
Tại đây, ngài đã tháo dải pallium đang đeo trên cổ mình, dải len chiên màu trắng thêu những thánh giá đỏ, biểu tượng quyền bính và ách mục tử Phêrô mà ngài đã nhận lãnh trong ngày khai mạc triều đại năm 2005, rồi kính cẩn đặt lên nắp quan tài bằng kính của Thánh Cêlestinô V! Vào thời điểm năm 2009, không một ai hiểu được ý nghĩa sâu xa của cử chỉ ấy.
Đến năm 2010, trong cuốn sách phỏng vấn Ánh Sáng Thế Gian, ngài đã công khai đưa ra nhận định: nếu một vị Giáo hoàng nhận thức rõ ràng mình không còn đủ khả năng thể lý, tâm lý và tinh thần để chu toàn trọng trách, thì ngài hoàn toàn có quyền, và trong một số hoàn cảnh, ngài có bổn phận phải từ chức! Hạt mầm của sự từ bỏ thánh thiện ấy thực ra đã được ngài gieo vãi và ấp ủ từ rất lâu trong thinh lặng.
Mười bảy ngày lạ lùng: lời từ biệt dưới chân thập giá
Khoảng thời gian mười bảy ngày, từ ngày 11 đến ngày 28 tháng Hai năm 2013, là một trong những giai đoạn kỳ lạ và xúc động nhất trong lịch sử Vatican hiện đại: một triều đại giáo hoàng khép lại mà không có tiếng chuông sầu báo tử, không có tang lễ, không có việc mặc áo xô gai để tang, và Đấng kế vị Thánh Phêrô vẫn đang hiện diện bằng xương bằng thịt để ngỏ lời từ biệt đoàn chiên!
- Thánh lễ Thứ Tư Lễ Tro, ngày 13 tháng Hai: Đức Thánh Cha chủ tế Thánh lễ cuối cùng với tư cách Giáo hoàng bên trong Đền thờ Thánh Phêrô. Khi ngài vừa dứt lời nguyện kết lễ, hàng ngàn giám mục, linh mục và giáo dân đã đồng loạt đứng dậy vỗ tay vang dội suốt hơn mười phút; nhiều vị hồng y lão thành đã rơi nước mắt rưng rưng. Trong bài giảng lễ, ngài tha thiết kêu gọi mọi thành phần Dân Chúa hãy vượt qua những thói cá nhân ích kỷ, vượt qua những ganh đua quyền lực và thói giả hình đang làm hoen ố dung mạo thánh thiện của Mẹ Hội Thánh.
- Kinh Truyền Tin Chúa nhật cuối cùng, ngày 24 tháng Hai: đứng trước hơn một trăm ngàn tín hữu lấp kín quảng trường, ngài nghẹn ngào chia sẻ rằng Thiên Chúa đang mời gọi ngài:
“Leo lên núi cầu nguyện, để hiến dâng trọn vẹn phần đời còn lại cho việc suy niệm và cầu nguyện… Thế nhưng, điều này tuyệt đối không có nghĩa là tôi bỏ rơi Hội Thánh; trái lại, nếu Chúa mời gọi tôi bước vào con đường này, chính là để tôi tiếp tục phục vụ Hội Thánh với cùng một sự tận tụy và tình yêu thương, nhưng theo một phương thế phù hợp hơn với sức lực của mình!”
- Buổi Tiếp kiến Chung cuối cùng, ngày 27 tháng Hai: hơn một trăm năm mươi ngàn người đã đổ về Quảng trường Thánh Phêrô dưới bầu trời đông trong vắt. Đức Thánh Cha đã mượn hình ảnh con thuyền của các Tông đồ trên Biển hồ Galilê để đúc kết lại tám năm triều đại mục tử của mình:
“Chúa đã ban cho chúng ta thật nhiều ngày nắng ấm chan hòa và những ngọn gió nhẹ êm đềm, những ngày mà mẻ lưới đầy ắp cá tươi… Nhưng cũng có biết bao thời khắc phong ba bão táp dữ dội, sóng to gió lớn dập dồn, tựa hồ như Chúa đang ngủ say nơi cuối thuyền! Nhưng tôi luôn luôn xác tín rằng: Chúa vẫn hằng hiện diện trên con thuyền ấy, và con thuyền Hội Thánh này tuyệt đối không thuộc về tôi, không thuộc về bất kỳ ai trong chúng ta, mà con thuyền ấy hoàn toàn thuộc về chính Người!”
Ngài nói sẽ không trở về đời riêng tư, không đi đây đó, không dự hội thảo, mà ở lại trong “nội vi của Thánh Phêrô”, nâng đỡ Hội Thánh bằng lời cầu nguyện âm thầm như Thánh Bênêđictô.

Chiều ngày 28 tháng Hai năm 2013: cánh cổng gỗ khép lại
Sáng 28 tháng Hai, khi từ biệt các hồng y tại Phòng Clementina, ngài nói rằng trong số các ngài đang ngồi đây có vị Giáo hoàng tương lai, và ngài hứa trước với vị ấy:
“Lòng kính trọng và vâng phục vô điều kiện đối với Đức tân Giáo hoàng!”
Khoảng 17 giờ chiều hôm ấy, chiếc trực thăng màu trắng của Không quân Ý mang phù hiệu Tòa Thánh đã cất cánh từ sân bay trực thăng trong khu vườn Vatican.
Chiếc trực thăng lượn một vòng quanh mái vòm Đền thờ Thánh Phêrô, bay qua sông Tiber và kinh thành Rôma. Chuông các nhà thờ khắp Rôma đổ dồn tiễn đưa vị chủ chăn. Trực thăng đáp xuống thị trấn đồi Castel Gandolfo bên hồ Albano, nơi nghỉ hè của các giáo hoàng.

Tại đây, lúc 17 giờ 30 phút, ngài bước ra ban công Dinh Tông Tòa Castel Gandolfo lần cuối cùng để vẫy chào bà con giáo dân địa phương đang đứng chờ dưới quảng trường. Bằng những lời ứng khẩu mộc mạc cuối cùng với tư cách Giáo hoàng, ngài nhắn nhủ:
“Kể từ 8 giờ tối nay, tôi không còn là Giáo hoàng của Hội Thánh Công giáo nữa… Tôi chỉ đơn giản là một người lữ hành đang bắt đầu chặng cuối cùng của cuộc hành hương trần thế này… Xin chúc tất cả anh chị em ngủ ngon!”
Đúng 20 giờ 00 phút tối ngày 28 tháng Hai năm 2013, giờ khắc lịch sử đã điểm:
Hai người lính Vệ binh Thụy Sĩ gác trước cổng chính dinh Castel Gandolfo chào lần cuối, rồi bước lui vào trong. Hai cánh cổng gỗ đồ sộ từ từ khép lại. Vệ binh Thụy Sĩ chỉ canh giữ vị Giáo hoàng đương nhiệm, nên từ giây phút ấy, việc bảo vệ ngài được trao cho Hiến binh Vatican.
Ngai tòa Thánh Phêrô chính thức bước vào thời kỳ Tòa Trống. Chiếc Nhẫn Ngư Phủ bằng vàng và con dấu chì của Đức Bênêđictô XVI về sau đã được Đức Hồng y Thị thần Tarcisio Bertone làm biến dạng theo đúng Giáo luật để không một ai có thể dùng lại được nữa.
Đan viện Mater Ecclesiae và mười năm làm “người ông trong nhà”
Sau khi thoái vị, ngài chọn tước vị chính thức là Giáo hoàng danh dự. Ngài vẫn giữ lại chiếc áo chùng trắng đơn sơ, nhưng không mang chiếc áo choàng ngắn qua vai, và đôi giày da màu nâu mộc mạc do các thợ đóng giày Mexico trao tặng.
Tháng Năm năm 2013, ngài rời Castel Gandolfo trở về Vatican, định cư tại Đan viện Mater Ecclesiae, nghĩa là “Mẹ Hội Thánh”, một ngôi đan viện bốn tầng nhỏ bé, thanh tịnh nằm ẩn mình trên đỉnh đồi trong khu vườn Vatican, vốn được Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II xây dựng năm 1994 dành cho các nữ đan sĩ chiêm niệm cầu nguyện cho Giáo hội.
Tại đây, ngài sống đời ẩn dật cùng với Đức Tổng Giám mục thư ký Georg Gänswein và bốn phụ nữ giáo dân thánh hiến thuộc tu hội Memores Domini lo việc cơm nước giặt giũ. Hằng ngày, ngài thức dậy dâng Thánh lễ, lần chuỗi Mân Côi khi đi dạo trước bản sao Hang đá Lộ Đức trong vườn, đọc sách, viết thư từ và chiều chiều lại dạo lên những khúc nhạc êm đềm trên phím đàn dương cầm.

Ngày 23 tháng Ba năm 2013, chỉ mười ngày sau khi đắc cử, Đức Giáo hoàng Phanxicô đáp trực thăng đến Castel Gandolfo thăm Đức Bênêđictô XVI.
Trong nhà nguyện nhỏ, Đức Bênêđictô mời Đức Phanxicô quỳ vào chỗ danh dự dành cho Giáo hoàng. Đức Phanxicô nắm tay ngài, mỉm cười từ chối: “Chúng ta là hai anh em!”, rồi hai vị Giáo hoàng áo trắng cùng quỳ bên nhau trên một chiếc ghế quỳ dài!
Suốt gần mười năm, hai vị Giáo hoàng sống bên nhau trong tường thành Vatican, điều chưa từng có trong lịch sử Giáo hội. Dù có người tìm cách dùng tên ngài để dựng phe chống Đức Phanxicô, Đức Bênêđictô XVI vẫn giữ trọn lời hứa vâng phục, nhiều lần nói dứt khoát: “Chỉ có một Đức Giáo hoàng duy nhất, và đó là Đức Phanxicô!”
Đức Phanxicô thì luôn kính trọng và yêu mến vị tiền nhiệm. Ngài hay ghé thăm đan viện trước các chuyến tông du hay vào dịp lễ trọng, và ví von:
“Có Đức Bênêđictô ở bên cạnh cũng giống như có một người ông khôn ngoan, nhân hậu hằng ở trong nhà vậy!”
“Lạy Chúa, con yêu mến Chúa!”: lời giã biệt thanh thản
Những ngày cuối năm 2022, sức khỏe vị Giáo hoàng danh dự chín mươi lăm tuổi suy sụp.
Khoảng 3 giờ sáng ngày 31 tháng Mười Hai năm 2022, ngày cuối cùng của năm, người y tá túc trực bên giường nghe ngài thì thào bằng tiếng Ý, yếu ớt nhưng rõ ràng:
“Signore, ti amo!” Nghĩa là: “Lạy Chúa, con yêu mến Chúa!”
Đó là lời tổng kết tuyệt mỹ cho toàn bộ cuộc đời chín mươi lăm năm của người môn đệ Đức Kitô: một cuộc đời khởi đầu bằng tình yêu và kết thúc trọn vẹn trong tình yêu! Vào lúc 9 giờ 34 phút sáng hôm ấy, ngài đã thanh thản trút hơi thở cuối cùng về Nhà Cha.
Sáng ngày 5 tháng Giêng năm 2023, giữa làn sương mù mờ ảo bao phủ Quảng trường Thánh Phêrô, một thánh lễ an táng lịch sử đã được cử hành: lần đầu tiên sau hơn hai thế kỷ, một vị Giáo hoàng đương nhiệm, Đức Phanxicô, đã thân hành chủ sự thánh lễ an táng cho vị tiền nhiệm của mình!
Chiếc quan tài bằng gỗ bách đơn sơ được đặt giữa quảng trường, bên trên đặt mở cuốn Sách Tin Mừng. Kết thúc thánh lễ, Đức Thánh Cha Phanxicô đã tiến lại gần quan tài, đặt bàn tay run rẩy lên nắp gỗ, cúi đầu cầu nguyện trong thinh lặng nghẹn ngào để từ biệt người anh em. Thi hài của ngài được an táng trong căn hầm mộ dưới lòng Đền thờ Thánh Phêrô, đúng ngay vị trí từng đặt thi hài của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II trước ngày phong chân phước.
Sinh thời, người đời từng gắn cho Đức Bênêđictô XVI nhiều nhãn mác: người bảo thủ, người gác cổng truyền thống khắt khe. Thế nhưng, chính con người của truyền thống ấy lại là người đã làm nên một hành động canh tân cách mạng táo bạo và can đảm nhất mà suốt sáu trăm năm qua chưa một ai dám làm!
Bằng quyết định thoái vị vào mùa xuân năm 2013, ngài đã dạy cho toàn thể Giáo hội hoàn vũ một bài học thần học vô giá về sự khiêm hạ Tin Mừng: Chức vụ mục tử Phêrô là một thừa tác vụ thánh do Thiên Chúa thiết lập để phục vụ Dân Thánh, chứ tuyệt đối không phải là một vương quyền trần thế để con người bám víu hay chiếm hữu cho riêng mình. Có những thời khắc lịch sử, cách thức phụng sự Thiên Chúa trung thành, cao cả và anh hùng nhất không phải là cố nắm giữ quyền bính, mà chính là biết can đảm bước lùi lại trong thinh lặng, trao lại tay lái cho Đấng Tạo Hóa để trở thành một người thợ cầu nguyện khiêm hạ trong vườn nho của Người.
Và nơi chiếc ngai tòa mà ngài đã khiêm nhường để trống sau buổi chiều định mệnh ở Castel Gandolfo ấy, chỉ mười ba ngày sau, Chúa Thánh Thần sẽ dẫn dắt một người mục tử bước ra từ “tận cùng trái đất” đến để tiếp nối hải trình của Mẹ Hội Thánh…
Và nơi chiếc ngai tòa mà ngài đã khiêm nhường để trống sau buổi chiều định mệnh ở Castel Gandolfo ấy, chỉ mười ba ngày sau, Chúa Thánh Thần sẽ dẫn dắt một người mục tử bước ra từ “tận cùng trái đất” đến để tiếp nối hải trình của Mẹ Hội Thánh…
Chương 166 / 177
Gấp chương lại
Dấu mốc
“Lạy Chúa, con yêu mến Chúa!”
Những người trong chương
- Giovanna Chirri · Nhà báo của hãng ANSA, ngày 11 tháng Hai năm 2013 nghe hiểu tiếng La-tinh và đánh đi tin lớn nhất đời mình lúc 11 giờ 46.
- Thánh Cêlestinô V · Giáo hoàng ẩn sĩ từ chức năm 1294. Hòm kính di hài ngài ở vương cung thánh đường Collemaggio, L’Aquila.
- Bênêđictô XVI · An táng dưới hầm Đền thờ Thánh Phêrô.
Nơi ấy hôm nay
- Collemaggio, L’Aquila, nơi tháng Tư năm 2009 ngài đặt dải pallium lên hòm kính thánh Cêlestinô V.
- Castel Gandolfo, nơi nghỉ hè của các giáo hoàng. Đúng tám giờ tối ngày 28 tháng Hai năm 2013, cổng gỗ khép lại.
- Mater Ecclesiae, đan viện nhỏ trong vườn Vatican, nơi ngài sống từ năm 2013.
Muốn đọc thêm
Mc 4,35-41 · Giáo luật, điều 332 · Bài tiếp kiến chung cuối cùng, 27 tháng Hai năm 2013, trang vatican.va · Những cuộc trò chuyện cuối cùng (2016)
Trong bách khoa
Bạn vừa gặp
Những nơi đã đi qua
Chương liên quan
Hình ảnh trong chương

Chương sau · Chương 167
Phanxicô: người đến từ tận cùng trái đất
Lúc phiếu bầu vừa vượt hai phần ba, người bạn ngồi cạnh đã nói gì khiến Bergoglio chọn tên Phanxicô?
Khoảng 25 phút đọc











