Bỏ qua, tới nội dung
14 tháng Hai, 18 tháng Năm năm 2025 · Rôma

Chương 172

Mùa xuân năm 2025

14 tháng Hai, 18 tháng Năm năm 2025 · Rôma

Giáo hoàng Phanxicô, Lêô XIV

Cánh cửa ban công chính diện Đền thờ Thánh Phêrô trưa hôm ấy vẫn khép chặt, và hàng vạn người chật kín quảng trường bên dưới không ai dám chắc cánh cửa ấy có mở ra hay không.

Năm ấy, nơi ấy

14/2–18/5/2025

  1. Bệnh viện Gemelli
  2. Vaticanô
  3. Đền thờ Đức Bà Cả
  4. nhà nguyện Sistina
Từ bệnh viện Gemelli về Vaticanô, rồi theo đoàn xe đưa linh cữu đến Đền thờ Đức Bà Cả. Mật nghị họp trong nhà nguyện Sistina.
Bắt đầu đọc

Chương 172

14 tháng Hai, 18 tháng Năm năm 2025 · Rôma

Nơi chốn
Bệnh viện Gemelli, Vaticanô, Đền thờ Đức Bà Cả, nhà nguyện Sistina
Giáo hoàng
Phanxicô, Lêô XIV

Cánh cửa ban công chính diện Đền thờ Thánh Phêrô trưa hôm ấy vẫn khép chặt, và hàng vạn người chật kín quảng trường bên dưới không ai dám chắc cánh cửa ấy có mở ra hay không.

Đó là trưa Chúa nhật Phục Sinh, ngày 20 tháng Tư năm 2025. Bầu trời Rôma trong xanh nhưng lòng người trĩu nặng âu lo. Đức Thánh Cha Phanxicô năm ấy đã tám mươi tám tuổi, ngài vừa trải qua gần năm tuần lễ nằm viện điều trị viêm phổi thập tử nhất sinh, và các bác sĩ đã dặn ngài phải nghỉ hẳn ít nhất hai tháng, tránh xa mọi nơi đông người.

Thế rồi, cánh cửa kính từ từ hé mở. Chiếc xe lăn chầm chậm được đẩy ra bao lơn. Vị Giáo hoàng già hiện ra trong bộ áo trắng, gầy rộc sau cơn bạo bệnh, ống thở oxy gắn nơi cánh mũi suốt những tuần qua nay đã được tháo bỏ. Ngài đưa bàn tay run rẩy vẫy chào đám đông, và giọng nói cất lên chỉ nhỉnh hơn tiếng thì thầm:

“Anh chị em thân mến, chúc mừng Phục Sinh!”

Ngài không còn đủ hơi sức để tự đọc toàn bộ Sứ điệp Phục Sinh Urbi et Orbi, nên Đức Tổng Giám mục Diego Ravelli, Trưởng ban Nghi lễ Phụng vụ Giáo hoàng, đứng bên cạnh đọc thay ngài. Bức thông điệp cuối cùng ấy là lời khẩn xin hòa bình: cho dải đất đau thương Gaza, cho Ukraina, cho Sudan, Myanmar, và Cộng hòa Dân chủ Congo. Ngài nhắc rằng không thể có hòa bình nếu thiếu tự do tôn giáo, tự do tư tưởng, tự do ngôn luận và lòng tôn trọng người khác.

Ban phép lành xong, Đức Thánh Cha làm một việc khiến lực lượng an ninh và các bác sĩ phải thót tim: ngài ra hiệu muốn xuống quảng trường!

Ngài bước lên chiếc xe mui trần quen thuộc, đi một vòng chậm rãi giữa biển người đang vỡ òa. Người ta vỗ tay rầm rộ, người ta nghẹn ngào rơi lệ, các bậc cha mẹ vội vã giơ cao những đứa con thơ lên khỏi đầu để xin ngài đặt tay chúc lành.

Lần chào Phục Sinh cuối
Lần chào Phục Sinh cuối

Khi về lại căn phòng ở Nhà trọ Thánh Mácta, Đức Thánh Cha khẽ mỉm cười, nắm lấy tay người điều dưỡng Massimiliano Strappetti, người đã ngày đêm túc trực chăm sóc ngài suốt cơn bạo bệnh, và thì thầm:

“Cảm ơn anh đã đưa tôi trở lại quảng trường với đoàn chiên!”

Đó là lần cuối cùng ngài xuất hiện trước công chúng.

Những ngày trên xe lăn và
chặng Đàng thập giá cuối cùng

Suốt những năm tháng cuối đời, bệnh khớp gối đã buộc Đức Phanxicô phải ngồi xe lăn. Thế nhưng đôi chân yếu không dập tắt được lửa truyền giáo trong tim ngài.

Tháng Chín năm 2024, ở tuổi tám mươi bảy, ngài thực hiện chuyến tông du dài nhất của triều đại: mười hai ngày vượt hàng chục ngàn cây số qua bốn quốc gia châu Á, Thái Bình Dương: Indonesia, Papua New Guinea, Timor-Leste và Singapore.

Những tháng ngày trên xe lăn
Những tháng ngày trên xe lăn

Đến ngày 14 tháng Hai năm 2025, ngài phải khẩn cấp nhập viện Đa khoa Agostino Gemelli tại Rôma vì một cơn viêm phế quản cấp tính. Bệnh viện Gemelli nằm trên đồi Monte Mario, nơi từng gắn liền với những năm tháng đau bệnh của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II hai mươi năm về trước.

Căn bệnh viêm phế quản nhanh chóng biến chứng thành viêm phổi nặng cả hai bên. Có những đêm ngài suy hô hấp nguy kịch, phải thở máy áp lực cao, và các bác sĩ điều trị sau này thú nhận rằng họ từng nghĩ ngài khó lòng qua khỏi.

Khắp năm châu, hàng triệu tín hữu hiệp thông cầu nguyện. Mỗi tối dưới trời Rôma se lạnh, một vị hồng y lại dẫn đầu đoàn rước lần chuỗi Mân Côi cầu nguyện cho vị Cha chung ngay trên Quảng trường Thánh Phêrô.

Ngày 6 tháng Ba năm 2025, một đoạn băng ghi âm ngắn bằng tiếng Tây Ban Nha được phát đi từ phòng bệnh viện: giọng ngài thở dốc, ngắt quãng từng câu, cảm ơn Dân Chúa đã nâng đỡ ngài bằng lời cầu nguyện.

Ngày 23 tháng Ba năm 2025, sau ba mươi tám ngày, ngài được xuất viện. Xuất hiện bên khung cửa sổ bệnh viện, ngài mỉm cười giơ ngón tay cái chào đón đám đông đang reo hò. Trở về Vatican, bất chấp lời khuyên nghỉ ngơi của y bác sĩ, ngài vẫn lặng lẽ nhờ người đẩy xe đến cầu nguyện trong Đền thờ Thánh Phêrô và trước bức linh ảnh Đức Mẹ Salus Populi Romani nơi Đền thờ Đức Bà Cả.

Chiều Thứ Năm Tuần Thánh năm ấy, ngài không thể cử hành Thánh lễ Tiệc Ly. Ngài chọn đến thăm Trại giam Regina Coeli (“Nữ Vương Thiên Đàng”), nhà tù cổ bên bờ sông Tiber.

Mười hai năm trước, vào Thứ Năm Tuần Thánh đầu tiên của triều đại năm 2013, ngài đã làm cả thế giới sững sờ khi đến một trại giam thiếu niên quỳ xuống rửa chân cho mười hai tù nhân trẻ. Lần này, thân xác kiệt quệ không còn cho ngài cúi xuống rửa chân cho ai được nữa. Ngài chỉ ngồi lặng lẽ trên xe lăn, nắm chặt tay các tù nhân suốt ba mươi phút.

Lúc rời cổng trại giam, ngài nhắc lại với các phóng viên câu hỏi ngài vẫn tự hỏi mỗi lần bước vào nhà tù:

“Tại sao lại là họ đang ở trong tù, mà không phải là tôi?”

Sáng thứ hai Bát nhật Phục Sinh:
cuộc trở về Nhà Cha

Sáng thứ Hai, ngày 21 tháng Tư năm 2025, ngày thứ hai của tuần Bát nhật Phục Sinh, trời vừa sáng trên đồi Vatican.

Trong căn phòng số 201 tại Nhà trọ Thánh Mácta, Đức Thánh Cha thức dậy sớm như thường lệ để chuẩn bị cầu nguyện. Khoảng 5 giờ 30 phút sáng, một cơn đột quỵ bất ngờ ập đến khiến ngài hôn mê sâu. Theo lời người điều dưỡng túc trực bên cạnh, ngay trước khi mất ý thức, ngài đã khẽ mỉm cười, giơ bàn tay lên làm dấu chào từ biệt anh.

Giờ cuối của người lữ khách
Giờ cuối của người lữ khách

Vào lúc 7 giờ 35 phút sáng ngày 21 tháng Tư năm 2025, Đức Thánh Cha Phanxicô qua đời, khép lại tám mươi tám năm cuộc đời và hơn mười hai năm triều đại của lòng thương xót.

Đến gần 10 giờ trưa, Đức Hồng y Nhiếp chính Kevin Farrell nghẹn ngào đọc thông cáo của Tòa Thánh:

“Đấng kế vị Thánh Phêrô, Giám mục Rôma, Đức Giáo hoàng Phanxicô, đã an nghỉ trong Chúa và trở về Nhà Cha. Ngài đã hiến dâng trọn vẹn từng ngày của cuộc đời mình để phụng sự Thiên Chúa và phục vụ Mẹ Hội Thánh…”

Tiếng chuông sầu từ gác chuông Đền thờ Thánh Phêrô đổ hồi, lan khắp thành Rôma. Từ Buenos Aires nơi quê hương Argentina, qua Manila, Kinshasa, Paris, Washington, cho đến các thánh đường tại Sài Gòn, Hà Nội, Huế… chuông các nhà thờ khắp thế giới cùng vang lên. Hàng triệu tín hữu kéo về nhà thờ cầu nguyện cho người cha của những phận người bé mọn.

Một tang lễ đơn sơ:
những đóa hồng trắng nơi Đền thờ Đức Bà Cả

Trước khi qua đời, Đức Thánh Cha Phanxicô đã để lại một bản di chúc với những ước nguyện làm thế giới xúc động.

Ngài không muốn được an táng trong các hầm mộ dưới chân Đền thờ Thánh Phêrô, nơi an nghỉ của phần lớn các vị tiền nhiệm. Ngài chọn an nghỉ tại Vương cung Thánh đường Đức Bà Cả, ngôi thánh đường cổ kính bậc nhất Tây phương dâng kính Mẹ Thiên Chúa từ thế kỷ V sau Công đồng Êphêsô.

Đó là nơi lưu giữ bức linh ảnh Mẹ Salus Populi Romani mà ngài đã đến quỳ cầu nguyện hơn một trăm mười lần trong suốt triều đại. Ngài xin một ngôi mộ dưới nền đất, không chạm trổ, không trang trí, bên trên chỉ khắc một chữ Latinh: Franciscus.

Vào năm 2024, chính ngài đã duyệt bản Nghi thức An táng Giáo hoàng mới, do Văn phòng Nghi lễ Phụng vụ Giáo hoàng soạn: bãi bỏ tục lệ dùng bộ ba lớp quan tài lồng vào nhau bằng gỗ bách, chì và gỗ sồi, bỏ các nghi thức cầu kỳ, để một vị Giáo hoàng khi qua đời cũng được an táng đơn sơ như bất cứ giám mục nào.

Suốt ba ngày quàn thi hài tại Đền thờ Thánh Phêrô, chiếc quan tài gỗ mộc mở nắp đã đón nhận hơn hai trăm năm mươi ngàn lượt người kiên nhẫn xếp hàng xuyên đêm để vào kính viếng ngài lần cuối.

Đoàn người từ biệt
Đoàn người từ biệt

Sáng thứ Bảy, ngày 26 tháng Tư năm 2025, Thánh lễ an táng diễn ra trên Quảng trường Thánh Phêrô. Biển người lấp kín quảng trường và tràn ngập suốt đại lộ Via della Conciliazione hướng ra sông Tiber. Khoảng một trăm ba mươi phái đoàn quốc tế, gồm vua chúa, tổng thống, thủ tướng của cả những nước đang thù nghịch nhau, đã cùng đến tiễn biệt.

Đức Hồng y Niên trưởng Hồng y đoàn Giovanni Battista Re, năm ấy chín mươi mốt tuổi, đã chủ sự Thánh lễ. Trong bài giảng, ngài nhắc lại từng dấu chân của Đức Phanxicô: chuyến đi Lampedusa khóc cho người di cư, chuyến đi Iraq ôm lấy hòa bình, những nỗ lực bảo vệ người nghèo và ngôi nhà chung trái đất. Mỗi lần một kỷ niệm được xướng lên, khắp quảng trường lại vang lên những tràng pháo tay không dứt.

Kết thúc thánh lễ, cỗ quan tài gỗ đơn sơ được đặt lên chiếc xe tang mui trần, chầm chậm đi qua phố cổ Rôma, ngang qua Đấu trường Colosseo, về Đền thờ Đức Bà Cả.

Và ngay trên các bậc thềm đá của Đền thờ Đức Bà Cả, đứng đón linh cữu ngài không phải các chức sắc, mà là khoảng bốn mươi người nghèo khổ, người vô gia cư, người tị nạn di dân và những người chuyển giới, những người từng được Đức Phanxicô mời cơm, rửa chân và nâng đỡ trong suốt những năm tháng ngài ở Vatican. Mỗi người lặng lẽ cầm trên tay một đóa hoa hồng trắng, nghẹn ngào đặt lên nắp quan tài tiễn đưa người cha hiền!

Thi hài ngài được an táng trong một hốc tường nhỏ giữa Nhà nguyện Phaolô và Nhà nguyện Sforza bên trong đền thờ. Ngài trở thành vị Giáo hoàng đầu tiên được an táng bên ngoài Vatican kể từ sau Đức Lêô XIII năm 1903, và là vị đầu tiên an nghỉ nơi Đền thờ Đức Bà Cả kể từ sau Đức Clêmentê IX năm 1669.

Những ngày chờ đợi và
Hồng y đoàn của muôn dân

Từ ngày Đức Phanxicô qua đời, Tòa Thánh bước vào thời kỳ trống tòa. Theo Giáo luật, Mật nghị bầu Giáo hoàng, tiếng Latinh gọi là conclave, nghĩa là “có chìa khóa khóa kín”, phải được khai mạc từ mười lăm đến hai mươi ngày sau ngày vị Giáo hoàng qua đời.

Định chế mật nghị này vốn có từ năm 1274 dưới thời Đức Grêgôriô X, bắt nguồn từ chuyện ở thành phố Viterbo (1268–1271) khi các hồng y tranh cãi suốt gần ba năm không bầu được giáo hoàng, dân chúng tức giận nhốt kín các ngài lại và dỡ cả mái nhà để thúc đẩy việc bỏ phiếu.

Mỗi ngày, các hồng y từ khắp nơi trên thế giới, kể cả các vị trên tám mươi tuổi không có quyền bầu cử, họp trong các phiên Tổng hội Hồng y để bàn về tình hình và những nhu cầu cấp bách của Giáo hội.

Mật nghị mở ra với một trăm ba mươi ba vị Hồng y cử tri dưới tám mươi tuổi, đông nhất và đến từ nhiều nước nhất xưa nay, khoảng bảy mươi quốc gia. Phần lớn các vị hồng y cử tri này do chính Đức Phanxicô bổ nhiệm, nhiều vị đến từ các vùng ngoại vi nghèo khó ở châu Á, châu Phi, châu Mỹ Latinh và châu Đại Dương, nhiều vị thậm chí chưa từng gặp mặt nhau ngoài đời. Để đắc cử, ứng viên phải đạt được túc số hai phần ba phiếu thuận, tức 89 phiếu.

Trong mật nghị này không có hồng y cử tri Việt Nam nào, bởi vị hồng y duy nhất của Giáo hội Việt Nam còn sống là Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, sinh năm 1934, bấy giờ đã quá tuổi bầu.

Chiều ngày 8 tháng Năm năm 2025:
làn khói trắng từ Nhà nguyện Sistina

Chiều ngày 7 tháng Năm năm 2025, đoàn rước các hồng y trong phẩm phục đỏ, màu của sự sẵn sàng đổ máu làm chứng cho đức tin, tiến vào Nhà nguyện Sistina, vừa đi vừa hát Kinh Cầu Các Thánh.

Dưới bức bích họa Cuộc Phán Xét Cuối Cùng của danh họa Michelangelo, từng vị hồng y đặt tay lên cuốn Sách Tin Mừng tuyên thệ giữ bí mật. Tiếng hô bằng tiếng Latinh của vị Trưởng ban Nghi lễ vang lên: “Extra omnes!”, tất cả những ai không phận sự, xin ra ngoài! Cánh cửa gỗ nặng nề của nhà nguyện khép chặt lại.

Bước vào nhà nguyện Sistina
Bước vào nhà nguyện Sistina
Lời thề của các hồng y
Lời thề của các hồng y

Tối ngày 7 tháng Năm: khói đen. Trưa ngày 8 tháng Năm: tiếp tục khói đen.

Sau mỗi vòng bỏ phiếu không thành, các lá phiếu được đưa vào chiếc lò gang đốt cùng với chất phụ gia tạo khói đen bay lên ống khói báo hiệu cho thế giới.

Thế rồi, vào lúc 18 giờ 07 phút chiều ngày 8 tháng Năm năm 2025, sau vòng bỏ phiếu thứ tư, một dải khói trắng cuồn cuộn bốc lên từ ống khói trên mái Sistina! Chuông lớn Đền thờ Thánh Phêrô lập tức đổ hồi dồn dập. Hàng vạn người từ khắp các ngả đường kinh thành Rôma ùa về phía quảng trường.

Chờ người kế vị
Chờ người kế vị

Hơn một giờ sau, cánh cửa ban công danh dự mở toang. Đức Hồng y Trưởng đẳng Phó tế bước ra, cất giọng Latinh đọc công thức cổ truyền:

“Tôi xin loan báo cho anh chị em một niềm vui lớn lao: chúng ta đã có Giáo hoàng!”

Ngài xướng danh vị tân Giáo hoàng: Đức Hồng y Robert Francis Prevost, và ngài đã chọn tông hiệu là Lêô XIV!

“Bình an cho tất cả anh chị em!”:
vị tân chủ chăn Lêô XIV

Cả quảng trường ngỡ ngàng trước một cái tên vừa quen vừa lạ. Người bước ra ban công Đền thờ Thánh Phêrô năm ấy sáu mươi chín tuổi, mái tóc bạc, đeo kính, vai khoác chiếc áo choàng đỏ ngắn cổ truyền. Đôi mắt ngài rưng rưng khi nhìn xuống biển người đang reo mừng bên dưới.

Những lời đầu tiên mà vị tân Giáo hoàng cất lên bằng tiếng Ý là lời chào của Đấng Phục Sinh khi hiện ra giữa các môn đệ nơi căn phòng Tiệc Ly:

“Bình an cho tất cả anh chị em!”

Ngài nói ngài như vẫn còn nghe văng vẳng giọng nói yếu ớt mà can đảm của Đức Giáo hoàng Phanxicô khi ban phép lành Phục Sinh cho Rôma và thế giới chỉ ít ngày trước đó. Ngài nói Giáo hội phải tiếp tục là một Hội Thánh biết bắc cầu đối thoại, mở rộng vòng tay với mọi phận người đau khổ.

Rồi vị tân Giáo hoàng bỗng dừng lại, chuyển sang tiếng Tây Ban Nha để chào đoàn chiên nghèo của Giáo phận Chiclayo bên đất nước Peru, nơi ngài từng gắn bó mục vụ suốt nhiều năm.

Thế giới ngạc nhiên: ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử mang quốc tịch Hoa Kỳ, sinh ra tại Chicago; thế nhưng phần lớn đời ngài lại là đời một nhà truyền giáo lăn lộn nơi các bản làng hẻo lánh vùng núi Andes ở Nam Mỹ!

Ngài xuất thân từ Dòng Thánh Augustinô, từng làm Bề trên Tổng quyền của dòng, từng làm Giám mục giáo phận Chiclayo bên Peru, trước khi được Đức Phanxicô gọi về Vatican vào năm 2023 làm Bộ trưởng Bộ Giám mục kiêm Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về Châu Mỹ Latinh.

Đức Lêô XIV mượn lời Thánh Augustinô thành Hippo để nói về mình:

“Vì anh chị em, tôi là giám mục; nhưng cùng với anh chị em, tôi là một người Kitô hữu! Chức vị giám mục là một gánh nặng của trách nhiệm, nhưng danh phận Kitô hữu là một hồng ân cứu độ!”

Thánh Augustinô, Vobis enim sum episcopus, vobiscum sum christianus

Ngày 18 tháng Năm năm 2025, Thánh lễ Khởi đầu Sứ vụ Mục tử của Đức Giáo hoàng Lêô XIV diễn ra tại Quảng trường Thánh Phêrô. Nhận Dây Pallium len chiên và chiếc Nhẫn Ngư Phủ, ngài nói trong bài giảng: ngài được chọn không phải vì công trạng gì của mình, và ngài chỉ xin được trọn đời làm “người phục vụ khiêm hạ cho đức tin và niềm vui của toàn thể anh chị em”!

Sứ vụ chăm sóc
Sứ vụ chăm sóc

Mùa xuân năm 2025 đã khép lại một trang sử bi tráng và mở ra một chân trời hy vọng mới cho Hội Thánh.

Mùa xuân ấy đã khởi đầu bằng hình ảnh một vị Giáo hoàng già chống chọi với bệnh tật trên giường bệnh Gemelli; đi qua buổi trưa Phục Sinh nắng vàng nơi vị mục tử của lòng thương xót chào từ biệt đoàn chiên lần cuối; bước qua sáng thứ Hai Phục Sinh khi ngài thanh thản về Nhà Cha; và khép lại bằng một làn khói trắng đưa một vị tân Giáo hoàng bước ra ban công lộng gió.

Vị Giáo hoàng cả đời rao giảng Lòng Thương Xót đã ra đi đúng tuần lễ Chúa Kitô Phục Sinh.

Và con thuyền Giáo hội của Chúa Kitô, qua bao thăng trầm dâu bể của hai ngàn năm, vẫn được Thần Khí Thiên Chúa dẫn dắt, tiếp tục giương buồm ra khơi, đem bình an và hy vọng đến cho nhân loại cho đến ngày tận thế!

Và con thuyền Giáo hội của Chúa Kitô, qua bao thăng trầm dâu bể của hai ngàn năm, vẫn được Thần Khí Thiên Chúa dẫn dắt, tiếp tục giương buồm ra khơi, đem bình an và hy vọng đến cho nhân loại cho đến ngày tận thế!

Chương 172 / 177

Tư liệu

Gấp chương lại

Dấu mốc

“Cảm ơn anh đã đưa tôi trở lại quảng trường.”

Đức Phanxicô, Phục Sinh, 20 tháng Tư năm 2025
Từ bệnh viện Gemelli về Vaticanô, rồi theo đoàn xe đưa linh cữu đến Đền thờ Đức Bà Cả. Mật nghị họp trong nhà nguyện Sistina.

Những người trong chương

  • Đức Phanxicô · An nghỉ trong hốc tường gian bên Đền thờ Đức Bà Cả. Ngài là giáo hoàng đầu tiên được an táng ngoài Vaticanô từ Đức Lêô XIII năm 1903.
  • Đức Grêgôriô X · Năm 1274 định lệ khóa kín các hồng y cho đến khi chọn xong giáo hoàng. Chữ “mật nghị” trong tiếng Latinh nghĩa là “có chìa khóa”.
  • Đức Lêô XIV · Chiều ngày 8 tháng Năm năm 2025, ngài bước ra ban công đền thờ Thánh Phêrô và nói: “Bình an cho tất cả anh chị em.”

Nơi ấy hôm nay

  • Đền thờ Đức Bà Cả là một trong bốn đại thánh đường của Rôma. Bức ảnh Phần rỗi của dân Rôma vẫn ở đó, nơi Đức Phanxicô từng đến quỳ hơn một trăm mười lần.
  • Nhà nguyện Sistina có bức Cuộc Phán Xét Cuối Cùng của Michelangelo, vẽ từ năm 1536 đến 1541. Mỗi lần có mật nghị, ống khói nhỏ trên mái vẫn báo tin bằng khói đen hay khói trắng.

Muốn đọc thêm

Ga 20,19-21 · Di chúc của Đức Phanxicô, vatican.va · Tông hiến Universi Dominici Gregis (1996) về thời trống ngai và mật nghị · Bài giảng lễ an táng của Hồng y Re, ngày 26 tháng Tư năm 2025, vatican.va · Thánh Augustinô, bài giảng 340

Trong bách khoa

Bạn vừa gặp

Những nơi đã đi qua

Chương liên quan

Hình ảnh trong chương

Gửi cảm tưởng về chương này

Chương sau · Chương 173

Lêô XIV, từ Chicago đến Chiclayo

Người đàn ông lội bùn ngập gối ở miền bắc Peru năm 2023 là ai, và vì sao ngài chọn tên Lêô?

Khoảng 23 phút đọc