Bỏ qua, tới nội dung
1955–2026 · Hai châu Mỹ và Rôma

Chương 173

Lêô XIV, từ Chicago đến Chiclayo

1955–2026 · Hai châu Mỹ và Rôma

Giáo hoàng Lêô XIV

Đôi ủng cao su lội bì bõm, và bùn lầy quánh đặc ngập sâu đến tận đầu gối của người đàn ông cao gầy.

Năm ấy, nơi ấy

1955–2026

  1. Chicago
  2. Chulucanas
  3. Trujillo
  4. Rôma
  5. Chiclayo
  6. Iznik (Nicêa)
  7. Beirut
Từ Chicago sang Peru, từ Peru về Rôma, rồi đến Nicêa và Beirut: đường đi của vị giáo hoàng thứ 267.
Bắt đầu đọc

Chương 173

1955–2026 · Hai châu Mỹ và Rôma

Nơi chốn
Chicago, Chulucanas, Trujillo, Rôma, Chiclayo, Iznik (Nicêa), Beirut
Giáo hoàng
Lêô XIV

Đôi ủng cao su lội bì bõm, và bùn lầy quánh đặc ngập sâu đến tận đầu gối của người đàn ông cao gầy.

Đó là những ngày tháng Ba năm 2023, khi cơn bão mang tên Yaku trút xuống miền bắc Peru những trận mưa xối xả suốt nhiều tuần. Nước sông dâng cao tràn bờ, cuốn phăng đê điều. Những xóm nhà vách đất quanh thành phố Chiclayo chìm trong biển bùn đỏ quạch, hàng chục ngàn người lâm cảnh màn trời chiếu đất, mất sạch cơ nghiệp.

Trong những bức ảnh tư liệu thời ấy, người ta thấy một vị giám mục dong dỏng cao, tóc hoa râm, đeo kính, khoác chiếc áo mưa xanh, đang xắn quần lội bì bõm giữa dòng nước ngập cùng các bạn trẻ tình nguyện viên Caritas. Ngài tự vác từng bao gạo trên vai, xách từng can nước sạch vào tận những căn lều tạm.

Vị mục tử lội bùn ấy là Đức cha Robert Francis Prevost, một tu sĩ Dòng Thánh Augustinô người Mỹ, Giám mục giáo phận Chiclayo bên bờ Thái Bình Dương. Ngài đang nán lại dốc những giọt mồ hôi cuối cùng cho đoàn chiên nghèo, trước khi khăn gói về Rôma nhận trọng trách mới Đức Giáo hoàng Phanxicô trao.

Hai năm sau biến cố ấy, vào tối ngày 8 tháng Năm năm 2025, chính con người từng lội bùn ở Chiclayo đã bước ra ban công Đền thờ Thánh Phêrô trong phẩm phục trắng của vị Giáo hoàng thứ 267 với tông hiệu Lêô XIV.

Và trong lời đầu tiên gửi thế giới, sau lời chào bình an bằng tiếng Ý, ngài đã nghẹn ngào chuyển sang tiếng Tây Ban Nha để gửi lời tri ân đến giáo phận Chiclayo thân thương!

Tại Chiclayo xa xôi, hàng ngàn người dân nghèo đã ùa ra quảng trường nhà thờ chính tòa, vừa ôm nhau khóc nức nở vừa giật từng hồi chuông mừng rộn rã. Còn tại thành phố Chicago bên bờ hồ Michigan, nơi ngài cất tiếng khóc chào đời, bà con xóm đạo vẫn chưa dám tin vào mắt mình trước sự quan phòng lạ lùng của Thiên Chúa.

Cậu bé xứ gió Chicago
và ơn gọi Dòng Thánh Augustinô

Thành phố Chicago vào giữa thế kỷ XX là một trong những trung tâm Công giáo lớn nhất nước Mỹ.

Được thành lập từ năm 1843 khi Chicago còn là một thị trấn hoang sơ bên bờ hồ Michigan, giáo phận này lớn lên nhờ từng làn sóng di dân nghèo vượt biển: người Ireland, người Đức, người Ba Lan, người Ý, và sau này là người Mexico. Họ chung tay dựng nên hàng trăm ngôi thánh đường gạch đỏ, mở trường học Công giáo và bệnh viện từ thiện; tại Chicago thuở ấy, khi hỏi một gia đình sinh sống ở đâu, người ta không trả lời bằng tên phố, mà xưng tên giáo xứ của mình: xứ Thánh Giacôbê, xứ Đức Mẹ Lên Trời hay xứ Thánh Catarina.

Cậu bé Robert Francis Prevost sinh ngày 14 tháng Chín năm 1955 tại Chicago, và lớn lên tại thị trấn ngoại ô Dolton phía nam thành phố, là con út trong một gia đình đạo đức có ba anh em trai.

  • Thân phụ ngài, ông Louis Prevost, mang hai dòng máu Pháp và Ý, từng là lính hải quân trong Đệ nhị Thế chiến, giải ngũ rồi làm quản lý giáo dục trong các trường học.
  • Thân mẫu ngài, bà Mildred Martínez, mang dòng máu Tây Ban Nha pha trộn với nét văn hóa Creole vùng New Orleans (Louisiana), làm thủ thư tại thư viện và hằng tuần hát trong ca đoàn giáo xứ Đức Mẹ Lên Trời.

Cả gia đình sống gắn bó keo sơn bên ngôi thánh đường giáo xứ Đức Mẹ Lên Trời. Người anh trai sau này kể lại rằng, ngay từ thuở mới lên bảy, lên tám tuổi, cậu bé Robert đã say mê chơi trò “làm lễ” ở góc phòng khách: cậu lấy chiếc khăn bàn trắng của mẹ làm khăn thánh, dùng những chiếc bánh quy giòn bẻ ra làm bánh lễ để phân phát cho các anh em, khiến những người hàng xóm lớn tuổi thường tấm tắc nói đùa rằng đứa bé này lớn lên thể nào cũng làm Giáo hoàng!

Năm mười lăm tuổi, Robert bước vào tiểu chủng viện của Dòng Thánh Augustinô tại Holland, bang Michigan. Sau đó, ngài theo học chuyên ngành toán học và nhân văn tại Đại học Villanova của Dòng ở bang Pennsylvania, tốt nghiệp cử nhân năm 1977.

Cùng năm ấy, ngài vào Tập viện Dòng Thánh Augustinô. Sau những năm tháng tu học thần học tại Chicago, ngày 19 tháng Sáu năm 1982, ngài được thụ phong linh mục tại Rôma. Ngài học tiếp Giáo luật tại Học viện Giáo hoàng Angelicum của Dòng Đa Minh, bảo vệ luận án Tiến sĩ năm 1987 với đề tài về vai trò của bề trên địa phương trong đời sống dòng tu.

Trong bộ tu phục đen của Dòng, cha Robert Prevost thấm nhuần tinh thần của Thánh Augustinô thành Hippo, người viết bản Tu luật từ thế kỷ thứ IV. Tu luật ấy mở đầu bằng lời mời gọi:

“Trước hết, anh em hãy sống hòa thuận dưới một mái nhà, một lòng một ý hướng về Thiên Chúa!”

Luật Thánh Augustinô, Anima una et cor unum in Deum

Dòng tu ấy cũng lắm thăng trầm: từng được Đức Giáo hoàng Alexanđê IV hợp nhất các nhóm ẩn sĩ lại vào năm 1256, biến cố gọi là Đại Hợp Nhất; từng là nơi xuất thân của chàng tu sĩ trẻ Martin Luther thế kỷ XVI; và là dòng tu tiên phong mang Tin Mừng đến gieo mầm tại quần đảo Philippines và vùng đất Nam Mỹ.

Hai mươi năm trên dãy Andes:
Chulucanas, Trujillo và vết thương Con Đường Sáng

Đất nước Peru đón nhận ánh sáng đức tin từ thập niên 1530 theo bước chân của các nhà truyền giáo Tây Ban Nha, và là nơi đã sinh ra vị thánh đầu tiên của châu Mỹ: Thánh Nữ Rôsa thành Lima, cùng Thánh Tu huynh Martinô de Porres hiền lành.

Năm 1985, khi mới ba mươi tuổi, linh mục trẻ Robert Prevost đã tình nguyện rời nước Mỹ sang giáo phận truyền giáo Chulucanas, một vùng bán sa mạc nghèo khó ở miền bắc Peru, nơi tỉnh dòng Augustinô Chicago đã cắm chốt truyền giáo từ nhiều thập niên.

Từ năm 1988, ngài được chuyển về thành phố duyên hải Trujillo và gắn bó tại đây suốt gần mười năm:

  • Ngài làm Giám đốc Học viện Đào tạo, huấn luyện các thế hệ tu sĩ trẻ bản địa người Peru;
  • Giảng dạy môn Giáo luật tại Đại Chủng viện San Carlos và San Marcelo, đồng thời làm Thẩm phán Tòa án Hôn phối Giáo phận;
  • Nhưng điều làm ngài hạnh phúc nhất là vào mỗi dịp cuối tuần, ngài lại ra vùng ngoại ô, làm cha sở một giáo xứ nghèo mới lập mang tên Đức Mẹ Mẹ Giáo Hội tại khu phố lao động Miramar.

Đó là nơi ở của hàng vạn người thổ dân nghèo từ núi cao Andes xuống trốn chiến loạn, sống chen chúc trong những căn chòi dựng tạm bằng lau sậy và vách đất sét, không có điện thắp sáng và không có nước máy.

Đó cũng là những năm đẫm máu nhất trong lịch sử hiện đại của Peru: phong trào du kích khủng bố cánh tả mang tên Con Đường Sáng do Abimael Guzmán cầm đầu gây nên cuộc chiến tàn bạo. Các tay súng gài bom giết dân thường, chặt đầu các già làng nông dân, sát hại các linh mục và nữ tu ngoại quốc dám dấn thân phục vụ người nghèo, như hai chân phước tử đạo Dòng Phanxicô người Ba Lan Zbigniew Strzałkowski và Michał Tomaszek bị sát hại năm 1991. Ủy ban Sự thật và Hòa giải của Peru sau này đúc kết rằng cuộc nội chiến ấy đã cướp đi sinh mạng của gần bảy mươi ngàn người.

Giữa cảnh chết chóc rình rập ngày đêm, cha Prevost vẫn ở lại bên đoàn chiên. Những người từng cộng tác với ngài thời bấy giờ nhớ về một vị linh mục trầm tĩnh, nói năng nhỏ nhẹ, luôn chăm chú lắng nghe nhiều hơn nói, làm việc ngăn nắp, hiếm khi nổi nóng, và không quyết định việc gì lớn nếu chưa hỏi ý cộng đoàn.

Cộng đoàn Trujillo
Cộng đoàn Trujillo

Vị bề trên toàn cầu và
người mục tử sa mạc Chiclayo

Năm 2001, Tổng Tu Nghị Dòng Thánh Augustinô tại Rôma đã bầu ngài làm Bề trên Tổng quyền của toàn dòng, lãnh đạo gần ba ngàn tu sĩ hiện diện tại năm mươi quốc gia trên khắp thế giới.

Ngài được bầu lại năm 2007, làm trọn hai nhiệm kỳ mười hai năm, từ 2001 đến 2013. Suốt những năm tháng ấy, chiếc vali hành lý của ngài không bao giờ đóng lại: ngài lặn lội đến thăm từng tu viện nhỏ bé ở Nigeria, Kenya, qua các họ đạo ở Ấn Độ, Philippines, Indonesia, cho đến các cộng đoàn tại Brazil và châu Âu. Ngài biết Giáo hội hoàn vũ muôn màu ra sao, và hiểu nỗi nhọc nhằn của người thừa sai nơi tuyến đầu.

Phục vụ Dòng Augustinô
Phục vụ Dòng Augustinô

Sau khi mãn nhiệm kỳ bề trên tổng quyền năm 2013, ngài về Chicago, định sống âm thầm. Thế nhưng, vào tháng Mười Một năm 2014, Đức Thánh Cha Phanxicô đã bất ngờ bổ nhiệm ngài làm Giám quản Tông tòa, rồi Giám mục Chính tòa Giáo phận Chiclayo tại Peru. Ngài được tấn phong Giám mục ngày 12 tháng Mười Hai năm 2014, đúng ngày lễ Đức Mẹ Guadalupe.

Thành phố Chiclayo nằm giữa vùng sa mạc duyên hải phía bắc Peru, đất của nền văn minh cổ Moche, nơi các nhà khảo cổ từng khai quật lăng mộ dát vàng của Lãnh chúa Sipán vào năm 1987.

Nhận đoàn chiên mới, ngài làm một cử chỉ gắn bó máu thịt với đất này: năm 2015, ngài xin nhập quốc tịch Peru.

Đức cha Robert Prevost đã sống đúng tinh thần “mục tử mang mùi chiên” của Đức Phanxicô:

  • Ngài tự lái chiếc xe bán tải cũ vượt đụn cát sa mạc và đèo cheo leo trên rặng Andes để đến các giáo xứ xa xôi nhất;
  • Đến nơi, ngài từ chối khách sạn, xin ngủ lại trên chiếc giường bạt đơn sơ trong nhà của các gia đình giáo dân nghèo, vui vẻ ăn khoai ngô đạm bạc của bản làng;
  • Năm 2020, khi đại dịch COVID-19 tàn phá Peru, quốc gia có tỷ lệ tử vong do COVID-19 tính theo đầu người cao nhất thế giới, và bệnh nhân chết vì thiếu dưỡng khí, Đức cha Prevost đã phát động chiến dịch quyên góp mang tên “Ôxy của Hy vọng”, kêu gọi Dân Chúa góp tiền dựng hai nhà máy oxy y tế, cấp miễn phí cho bệnh viện công, cứu sống biết bao người.

Tháng Giêng năm 2023, Đức Thánh Cha Phanxicô đã gọi ngài về Rôma, trao cho ngài một trong những việc nặng nhất của Giáo triều: Bộ trưởng Bộ Giám mục, cơ quan thẩm tra, tuyển chọn và đệ trình các ứng viên giám mục trên toàn thế giới cho Giáo hoàng phê chuẩn, kiêm Chủ tịch Ủy ban Giáo hoàng về châu Mỹ Latinh. Tháng Chín năm 2023, ngài được phong Hồng y.

Và chỉ hai năm sau đó, vào ngày 8 tháng Năm năm 2025, cánh cửa Nhà nguyện Sistina đã mở ra để trao cho vị tu sĩ Dòng Thánh Augustinô chiếc gậy mục tử của toàn thể Hội Thánh hoàn vũ! Ngài trở thành vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử mang quốc tịch Hoa Kỳ, và là tu sĩ Dòng Thánh Augustinô đầu tiên bước lên ngai tòa Thánh Phêrô!

Tại sao lại chọn tông hiệu Lêô XIV?
Tiếng kêu trước kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Hai ngày sau ngày đắc cử, gặp Hồng y đoàn tại Vatican, Đức tân Giáo hoàng giải thích vì sao ngài chọn tông hiệu Lêô XIV:

Ngài nhắc các đức hồng y về Đức Giáo hoàng Lêô XIII, trị vì từ năm 1878 đến 1903, người đã giúp Hội Thánh đưa ra câu trả lời Tin Mừng cho những biến động của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ nhất qua Thông điệp Rerum Novarum năm 1891, đặt nền móng cho Học thuyết Xã hội Công giáo hiện đại.

Đức Lêô XIV nói rằng hôm nay nhân loại đang bước vào một cuộc cách mạng công nghiệp khác: cuộc cách mạng của trí tuệ nhân tạo!

Cuộc cách mạng này đặt ra những thách đố mới cho việc bảo vệ phẩm giá con người, công lý và lao động. Hội Thánh không thể đứng ngoài; Hội Thánh phải lên tiếng để công nghệ phục vụ con người, chứ không biến con người thành công cụ hay gạt bỏ phẩm giá mà Thiên Chúa đã khắc ghi nơi mỗi người!

Tên gọi và di sản xã hội
Tên gọi và di sản xã hội

Người ta sớm thấy vị tân Giáo hoàng có cách làm rất riêng:

  • Nếu như Đức Phanxicô nổi tiếng với những lời nói ứng khẩu đầy cảm xúc, những cuộc phỏng vấn ngẫu hứng trên máy bay, thì Đức Lêô XIV lại thâm trầm, nói năng mực thước, cân từng chữ, và thường đọc những bài đã soạn kỹ.
  • Ngài dọn về cư ngụ tại Căn hộ Giáo hoàng trên tầng ba Dinh Tông Tòa, nơi đã bỏ trống suốt mười hai năm dưới thời Đức Phanxicô, dùng lại chiếc áo choàng đỏ ngắn trong các nghi lễ ngoại giao, và nối lại các kỳ nghỉ hè tại Dinh Castel Gandolfo bên hồ Albano.

Một số người vội coi đó là bước lùi về lối cũ. Thế nhưng ngay trong những bài giảng đầu tiên, Đức Lêô XIV đã nói rõ: ngài sẽ tiếp nối di sản của Công đồng Vaticanô II, bước tiếp con đường hiệp hành mà Đức Phanxicô đã mở ra, và không bao giờ rời xa sự lựa chọn ưu tiên cho người nghèo và người di cư!

Năm Thánh Hy vọng 2025:
những vị thánh trẻ và hơn ba mươi ba triệu khách hành hương

Đức Giáo hoàng Lêô XIV bước lên ngai tòa Phêrô ngay giữa một Năm Toàn Xá: Năm Thánh 2025, “Những người lữ hành của hy vọng”.

Định chế Năm Thánh vốn có nguồn gốc từ năm 1300 dưới triều Đức Giáo hoàng Bônifaxô VIII, ban đầu dự định cử hành cứ mỗi một trăm năm một lần, sau đó rút xuống năm mươi năm, và từ năm 1470 dưới thời Đức Phaolô II được ấn định cứ hai mươi lăm năm một lần, để thế hệ nào cũng được dự một Năm Thánh. Đức Giáo hoàng Phanxicô đã mở Cánh Cửa Thánh Đền thờ Thánh Phêrô vào đêm Vọng Giáng Sinh năm 2024, và ngài đã về với Chúa khi Năm Thánh mới đi được chưa đầy bốn tháng.

Đức Lêô XIV gánh tiếp Năm Thánh ấy với sức làm việc rất bền:

  • Ngài chủ sự các buổi tiếp kiến chung và thánh lễ Năm Thánh, có những ngày cuối tuần đón tiếp từ hàng chục ngàn đến hàng trăm ngàn khách hành hương từ khắp các châu lục;
  • Đại hội Giới trẻ Năm Thánh, tháng Tám năm 2025: hơn một triệu bạn trẻ từ khắp nơi trên thế giới đã về cánh đồng Tor Vergata ở ngoại ô Rôma để cùng ngài chầu Thánh Thể suốt đêm Canh thức và dâng thánh lễ bế mạc. Biển người rực rỡ cờ hoa ấy gợi lại Ngày Giới trẻ Thế giới Năm Thánh 2000 dưới thời Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II tròn hai mươi lăm năm trước;
  • Tôn phong các thánh trẻ, tháng Chín năm 2025: ngài tuyên phong hiển thánh cho hai chứng nhân trẻ: Chân phước Carlo Acutis, chàng thiếu niên mê lập trình máy tính người Ý, mất năm 2006, và Chân phước Pier Giorgio Frassati, chàng sinh viên thể thao bác ái thành Turin, mất năm 1925, hai tấm gương nên thánh giữa đời thường cho người trẻ.
Người hành hương Năm Thánh
Người hành hương Năm Thánh

Ngày 6 tháng Giêng năm 2026, đúng ngày lễ Chúa Hiển Linh, Đức Thánh Cha Lêô XIV đóng Cánh Cửa Thánh của Đền thờ Thánh Phêrô, khép lại Năm Thánh 2025.

Theo Tòa Thánh, hơn ba mươi ba triệu lượt khách hành hương từ khắp năm châu đã về Rôma trong năm hồng ân này!

Tông huấn Dilexi Te:
trái tim Chúa nơi những phận đời cùng khổ

Tháng Mười năm 2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV ký văn kiện lớn đầu tiên của triều đại: Tông huấn mang tên Dilexi Te, “Ta đã yêu mến con”, về tình yêu thương dành cho người nghèo.

Tựa đề văn kiện được trích từ sách Khải Huyền của Thánh Gioan Tông đồ, nơi Đấng Phục Sinh nhắn giáo đoàn nhỏ mà trung kiên tại Philadelphia ở Tiểu Á: “Họ sẽ phải nhận biết rằng Ta đã yêu mến ngươi!”

Đức Lêô XIV kể: chính Đức Phanxicô đã bắt đầu soạn văn kiện này trong những tháng cuối đời; vị tiền nhiệm qua đời, ngài nhận tập bản thảo dang dở ấy, bổ sung và làm cho xong, như người con tiếp nối việc của cha.

Bản tông huấn nói thẳng:

Nơi những người nghèo khổ, bệnh tật và bị bỏ rơi bên lề xã hội, chúng ta không chỉ làm một việc từ thiện trần thế, mà đang chạm vào chính thân thể đau khổ của Đức Kitô! Không một ai có thể tự xưng mình là người môn đệ yêu mến Thiên Chúa nếu trong đời sống thực tế họ dám quay lưng lại với tiếng kêu than của những người nghèo khó!

Chăm sóc người nghèo
Chăm sóc người nghèo

Ngày 1 tháng Mười Một năm 2025, đại lễ Các Thánh, ngài tuyên bố Thánh John Henry Newman là Tiến sĩ Hội Thánh, trở thành vị tiến sĩ thứ ba mươi tám trong lịch sử hai ngàn năm của Giáo hội.

Newman là nhà thần học người Anh, từng là linh mục Anh giáo trước khi trở lại đạo Công giáo năm 1845, về sau được phong Hồng y. Những gì ngài viết về sự phát triển của tín điều, về tiếng nói lương tâm và về người giáo dân đã soi đường cho thần học hiện đại.

Nicêa 1700 năm:
thắp sáng ngọn nến hiệp nhất và nước mắt Beirut

Cuối tháng Mười Một năm 2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã thực hiện chuyến tông du quốc tế đầu tiên của triều đại, đến Thổ Nhĩ Kỳ và Liban.

Ngày 28 tháng Mười Một năm 2025, ngài đến thị trấn nhỏ İznik bên bờ hồ, nằm cách Istanbul chừng một trăm ba mươi cây số về phía đông nam. Mười bảy thế kỷ trước, vào năm 325 sau Công nguyên, nơi đây là thành Nicêa, nơi Hoàng đế Constantinô đã triệu tập Công đồng Chung đầu tiên trong lịch sử Kitô giáo với sự tham dự của ba trăm mười tám vị nghị phụ.

Tại nơi đây, các nghị phụ đã bảo vệ đức tin các Tông đồ trước lạc thuyết Ariô, tuyên tín rằng: Chúa Giêsu Kitô thật sự là Thiên Chúa, đồng bản thể với Chúa Cha; đặt nền móng cho bản Kinh Tin Kính Nicêa mà Kitô hữu Đông và Tây vẫn cùng tuyên xưng mỗi Chúa nhật suốt một ngàn bảy trăm năm qua! Cũng tại Nicêa, Công đồng Chung thứ bảy đã nhóm họp vào năm 787 để bảo vệ việc tôn kính các thánh tượng.

Bên tàn tích Vương cung Thánh đường Thánh Neophytos mà các nhà khảo cổ mới tìm thấy dưới làn nước hồ İznik, một cảnh làm nghẹn ngào biết bao người đã diễn ra:

Đức Giáo hoàng Lêô XIV đứng bên Đức Thượng phụ Đại kết Bartôlômêô thành Constantinople, cùng các vị thượng phụ và lãnh đạo của các Giáo hội Đông phương và Tin Lành.

Bên Thượng phụ Bartôlômêô
Bên Thượng phụ Bartôlômêô

Hai vị mục tử của phương Đông và phương Tây đã nắm chặt tay nhau, cùng đọc vang Kinh Tin Kính Nicêa, rồi cùng thắp lên một ngọn nến lung linh soi bóng xuống mặt hồ. Ngọn lửa ấy nói rằng: dù bao thế kỷ chia lìa, các Kitô hữu vẫn chung một cội rễ là đức tin vào Chúa Giêsu Kitô Phục Sinh!

Rời Thổ Nhĩ Kỳ, ngài sang Liban, đất nước kiệt quệ vì khủng hoảng kinh tế và chiến tranh. Tại cảng Beirut, nơi từng xảy ra vụ nổ kho hóa chất vào tháng Tám năm 2020 san phẳng cả một góc thành phố và cướp đi sinh mạng của hơn hai trăm người, Đức Thánh Cha lặng lẽ bước giữa đống đổ nát, ôm chặt lấy những người mẹ, người vợ mất người thân.

Sự hiện diện như người cha của ngài đã là nguồn an ủi lớn, tiếp thêm sức cho người Công giáo Maronite và cả dân Liban giữ vững ngọn đèn hy vọng.

Cải tổ tiếp tục và khẩu hiệu
“Trong Đấng duy nhất, chúng ta nên một”

Trở về Rôma, Đức Lêô XIV làm việc như một nhà giáo luật cẩn trọng và một mục tử kiên nhẫn.

Ngài tiếp tục thực hiện Tông hiến Praedicate Evangelium về cải tổ Giáo triều, bổ nhiệm thêm nhiều giáo dân và nữ tu có chuyên môn cao vào các vị trí lãnh đạo trong các cơ quan Tòa Thánh.

Vào tháng Giêng năm 2026, ngay sau khi bế mạc Năm Thánh, và tiếp đó là vào tháng Sáu năm 2026, ngài triệu tập cả Hồng y đoàn từ khắp năm châu về Rôma tham dự các Công nghị Hồng y Ngoại thường.

Suốt nhiều ngày làm việc kín, ngài ngồi lắng nghe từng vị hồng y từ các vùng ngoại vi xa xôi nói về tình hình Giáo hội, về xung đột khắp thế giới, và cùng bàn cách đưa các kết luận của Thượng Hội đồng Hiệp hành vào đời sống thực tế. Nhiều vị hồng y lớn tuổi nói rằng mấy chục năm nay, các ngài mới lại được ngồi bàn việc Hội Thánh cởi mở như thế!

Cải tổ không dừng lại
Cải tổ không dừng lại

Trước những rạn nứt giữa các nhóm bảo thủ và cấp tiến liên quan đến phụng vụ Latinh truyền thống hay cách thức áp dụng các cải cách hậu công đồng, Đức Lêô XIV khéo léo làm người hòa giải.

Ngài tránh đưa ra những sắc lệnh áp đặt biến bên này thành kẻ thắng, bên kia thành kẻ bại. Ngài chỉ mời Dân Chúa trở về với câu khẩu hiệu giám mục của ngài từ thuở ở Peru:

In Illo uno unum: “Trong Đấng duy nhất, chúng ta nên một!”

Câu ấy lấy từ lời Thánh Augustinô giải thích Thánh vịnh 127: muôn ngàn chi thể của Hội Thánh, khác màu da, khác ơn gọi, khác văn hóa, chỉ nên một khi cùng ở trong một Thân Thể là Đức Giêsu Kitô!

Truyền thống và hiện đại
Truyền thống và hiện đại

Năm 2026:
những chuyến đi xuyên lục địa và lời hẹn với quê hương Việt Nam

Năm 2026, năm trọn vẹn đầu tiên của triều đại, Đức Thánh Cha Lêô XIV đi tông du liên tiếp:

  • Tháng Tư năm 2026, ngài thực hiện chuyến tông du châu Phi qua bốn quốc gia: Algeria, nơi ngài đến Annaba, thành Hippo xưa của Thánh Augustinô, và viếng đan viện Tibhirine của các chân phước tử đạo; rồi Cameroon, Angola và Guinea Xích Đạo;
  • Tháng Sáu năm 2026, ngài viếng thăm Vương quốc Tây Ban Nha;
  • Ngày 4 tháng Bảy năm 2026: Đúng vào ngày đại lễ kỷ niệm 250 năm ngày Tuyên ngôn Độc lập của quê hương Hoa Kỳ, thay vì dự tiệc mừng ở Washington, Đức Thánh Cha đã làm một việc khiến dư luận sững sờ: ngài đã bay đến hòn đảo tiền tiêu Lampedusa, hòn đảo nơi Đức Phanxicô từng khởi đầu chuyến đi đầu tiên năm 2013! Đứng trước sóng biển Địa Trung Hải, ngài gửi một bức thư cho đồng bào và các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, xin quê hương ngài nhớ lại cội nguồn của chính mình, một quốc gia được xây dựng nên bởi những người di dân, mà mở rộng vòng tay đón tiếp, bảo vệ những người di dân nghèo đang tìm bến bờ tự do!

Trước đó, vào tháng Sáu năm 2025, tại thành phố quê hương Chicago, hơn bốn vạn người đã chật kín sân bóng chày của đội Chicago White Sox, đội bóng ngài hâm mộ từ thuở nhỏ, để dâng thánh lễ tạ ơn mừng người con của thành phố. Qua màn hình nối trực tiếp từ Vatican, Đức Thánh Cha nhắn giới trẻ quê nhà: hãy can đảm đặt cho mình câu hỏi: “Chúa muốn tôi làm gì cho cuộc đời này?”, thay vì chỉ chạy theo những hư danh trần thế.

Một năm đầu tiên
Một năm đầu tiên

Và một niềm vui đã vỡ òa với hơn bảy triệu tín hữu Công giáo Việt Nam:

Vào tháng Tư năm 2026, trong một buổi tiếp kiến tại Vatican, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhận lời mời sang thăm Việt Nam do Chủ tịch Quốc hội Việt Nam trao. Ngài vui mừng nói mong sớm được đặt chân lên dải đất hình chữ S thân yêu trong một ngày không xa.

Gặp gỡ các Đức Giám mục Việt Nam, ngài âu yếm nhắn rằng lòng ngài luôn hướng về Việt Nam, và ngài tha thiết mong ngày được gặp hơn bảy triệu tín hữu Công giáo Việt Nam, một Giáo hội rạng ngời sức sống và luôn trung kiên son sắt với Chúa Kitô!

Người đời hôm nay vẫn đang từng ngày khám phá chân dung vị Giáo hoàng thứ 267 của Hội Thánh.

Ngài không phải là một người thích phô trương hay để lộ mọi điều ngay từ những bước đầu. Những ai từng sống và làm việc bên cạnh ngài suốt nhiều thập niên qua đều nhận xét: ngài rất kiên nhẫn, lắng nghe mọi phía, suy nghĩ chín chắn trong cầu nguyện rồi mới quyết, và khi đã thấy đâu là ý Chúa thì không lùi bước!

Những bước đi tiếp theo
Những bước đi tiếp theo

Một cậu bé lớn lên nơi thị trấn gió lạnh Dolton ngoại ô Chicago; một linh mục thừa sai từng lội bùn chia từng bao gạo với người nghèo Chiclayo; một tu sĩ suốt đời sống linh đạo hiệp nhất của Thánh Augustinô… Đức Giáo hoàng Lêô XIV mang cả ba con người ấy lên ngai tòa Thánh Phêrô!

Ngài đến từ quốc gia giàu mạnh nhất hành tinh, nhưng lại học làm mục tử từ những mái chòi vách đất nghèo nhất Nam Mỹ.

Và lời đầu tiên ngài cất lên từ ban công Đền thờ Thánh Phêrô vẫn mãi là lời nguyện ước ngài gửi đến toàn thể nhân loại:

“Bình an cho tất cả anh chị em!”

“Bình an cho tất cả anh chị em!”

Chương 173 / 177

Tư liệu

Gấp chương lại

Dấu mốc

“Trong Đấng duy nhất, chúng ta nên một”

Thánh Augustinô, khẩu hiệu của Đức Lêô XIV
Từ Chicago sang Peru, từ Peru về Rôma, rồi đến Nicêa và Beirut: đường đi của vị giáo hoàng thứ 267.

Những người trong chương

  • Lêô XIV · Người Mỹ đầu tiên làm giáo hoàng, nhập quốc tịch Peru từ năm 2015. Ngày 4 tháng Bảy năm 2026, ngài đến Lampedusa.
  • Thánh Rôsa Lima · Vị thánh đầu tiên được phong của châu Mỹ, người Peru. Hội Thánh kính nhớ ngài ngày 23 tháng Tám.
  • Thánh Augustinô · Cha của Dòng Augustinô, nơi Đức Lêô sống và làm bề trên tổng quyền mười hai năm. Hài cốt ngài được giữ ở nhà thờ San Pietro in Ciel d’Oro, thành Pavia, nước Ý.

Nơi ấy hôm nay

  • Chiclayo nằm giữa sa mạc ven biển phía bắc Peru. Gần đó, năm 1987 người ta đào được mộ lãnh chúa Sipán của người Moche, chôn cùng rất nhiều vàng.
  • İznik, xưa là Nicêa, nay là thị trấn yên bình bên hồ. Dưới nước hồ còn tàn tích vương cung thánh đường cổ kính thánh Neophytos, nơi ngày 28 tháng Mười Một năm 2025 Đức Lêô cùng Thượng phụ Bartôlômêô đọc Kinh Tin Kính.

Muốn đọc thêm

Kh 3,7-9 · Thánh Augustinô, Luật dòng, và bình giải Thánh vịnh 127 · Đức Lêô XIV, tông huấn Dilexi te (Ta đã yêu mến con), vatican.va · Đức Lêô XIII, thông điệp Rerum Novarum (1891) · Lời Đức Lêô XIV nói với các hồng y ngày 10 tháng Năm năm 2025, vatican.va

Trong bách khoa

Bạn vừa gặp

Những nơi đã đi qua

Chương liên quan

Hình ảnh trong chương

Gửi cảm tưởng về chương này

Chương sau · Chương 174

Những thách thức của thời mới

Thờ ơ, mạng số, chiến tranh, chỉnh sửa gien: có thách thức nào trong số ấy thật sự mới với Hội Thánh?

Khoảng 17 phút đọc