Chương 23
Khoảng năm 28–100 · Galilê, Giêrusalem, Êphêsô, Patmô
Giáo phụ Clêmentê thành Alêxanđria, viết vào khoảng năm 200, có kể lại một câu chuyện cảm động về Thánh Tông đồ Gioan. Ngài nói đó “không phải chuyện thêu dệt, mà là chuyện có thật về Tông đồ Gioan”, và về sau sử gia Êusêbiô cũng chép lại trong bộ Lịch sử Hội Thánh.
Hồi ấy Thánh Gioan đã tuổi cao sức yếu, sống tại Êphêsô và thường đi thăm mục vụ các giáo đoàn quanh vùng. Đến một thành phố nọ, ngài để mắt thương mến một chàng thanh niên khôi ngô, khỏe mạnh và sáng dạ, bèn gửi gắm cậu cho vị giám mục địa phương với lời dặn dò hết sức trang trọng: “Tôi xin ký thác người thanh niên này cho hiền huynh trước mặt Hội Thánh và có Đức Kitô làm chứng”. Vị giám mục đón cậu về nuôi dạy, chuẩn bị chu đáo rồi rửa tội cho cậu; nhưng thấy cậu đã lãnh bí tích, ông đâm ra chủ quan, lơi việc kèm cặp. Chàng trai trẻ bắt đầu bị đám bạn xấu lôi kéo, trượt dài từ những cuộc rượu chè sang trộm cắp, rồi bỏ trốn lên rừng núi và trở thành tướng cướp khét tiếng hung bạo.
Ít lâu sau, Thánh Gioan quay lại thăm giáo đoàn và nói với vị giám mục: “Nào, xin hiền huynh trao trả lại cho chúng tôi kho tàng mà tôi và Chúa Kitô đã ký thác nơi huynh!” Vị giám mục giật mình, tưởng vị Tông đồ đòi một khoản tiền nào đó; đến khi hiểu ra ngài hỏi chàng thanh niên, ông cúi đầu bật khóc: “Thưa cha, nó chết rồi! Nó đã chết về phần linh hồn trước mặt Thiên Chúa rồi, vì giờ đây nó đã bỏ đạo, lên núi làm đầu đảng một băng cướp!” Nghe vậy, vị Tông đồ già tự xé áo mình mà than lớn: “Trời đất ơi, thế ra ta đã giao phó linh hồn người anh em mình cho một người canh giữ tồi tệ sao!” Ngài đòi ngay một con ngựa và một người dẫn đường, rồi bất chấp tuổi già, thúc ngựa lên thẳng sào huyệt trên núi.
Đám đàn em của băng cướp bắt giữ ngài và dẫn giải đến trước mặt viên thủ lĩnh. Vừa thấy bóng vị Tông đồ già, chàng tướng cướp nhận ra ngay, mặt tối sầm vì hổ thẹn, quay lưng bỏ chạy. Quên cả tuổi già, cụ Gioan bước thấp bước cao chạy theo, vừa thở dốc vừa gọi lớn: “Con ơi! Sao con lại chạy trốn cha, người cha già yếu tay không tấc sắt của con thế này? Con ơi, xin thương cha với, đừng sợ! Con vẫn còn hy vọng được sống mà! Cha sẽ đứng ra nhận tội và trả lời trước mặt Chúa Kitô thay cho con, sẵn sàng chết thay cho con như Chúa đã chết vì chúng ta!”
Nghe tiếng gọi đứt ruột ấy, chàng trai khựng lại, buông rơi vũ khí, rồi run rẩy quỳ sụp xuống ôm lấy vị Tông đồ già mà khóc nức nở. Thánh Gioan nắm tay đưa anh về, ăn chay cầu nguyện bên anh nhiều ngày cho đến khi anh được giao hòa trọn vẹn với Hội Thánh.
Không ai kiểm chứng được từng chi tiết, nhưng việc người xưa gắn câu chuyện ấy với Thánh Gioan chứ không phải ai khác đã nói lên tất cả: cụ già chạy đuổi theo đứa con lầm lạc ấy mang đúng trái tim của vị Tông đồ Tình Yêu.
Chàng trai “Con của Sấm Sét”
Thật ra thuở ban đầu, Gioan đâu có hiền từ dịu dàng như thế.

Thời trai trẻ, ngài cùng người anh ruột là Giacôbê làm nghề chài lưới trên Biển Hồ Galilê với cha là ông Dêbêđê. Hôm nghe Chúa Giêsu gọi khi đang ngồi vá lưới trên thuyền, hai anh em liền để cha ở lại với đám thợ làm công mà theo Người. Biết tính bộc trực, nóng như lửa của hai anh em, Chúa Giêsu đặt cho họ biệt hiệu Bôanêghê, nghĩa là “Con của Sấm Sét”. Cái tên chẳng oan chút nào: có lần đi qua một làng Samari, thấy dân làng không chịu đón Chúa vì biết Người đang lên Giêrusalem, hai anh em nóng mặt hỏi: “Thưa Thầy, Thầy có muốn chúng con gọi lửa từ trời xuống thiêu rụi chúng nó như ngôn sứ Êlia đã làm xưa không?”, khiến Chúa Giêsu phải quay lại nghiêm nghị quở trách.

Một lần khác, hai anh em còn xin được ngồi bên hữu và bên tả Chúa trong Nước vinh hiển của Người. Chúa Giêsu điềm tĩnh hỏi: “Các con có uống nổi chén đắng mà Thầy sắp uống không?” Hai anh em hăng hái thưa: “Thưa uống nổi!” Như chương trước đã kể, người anh Giacôbê đã uống chén ấy trước tiên, dưới lưỡi gươm vua Hêrôđê Agrippa.
Cùng với Phêrô và Giacôbê, Gioan thuộc nhóm ba môn đệ thân tín nhất luôn được Chúa Giêsu cho đi theo trong những thời khắc đặc biệt: khi Người vào phòng cho con gái ông Giairô sống lại, khi Người biến hình sáng láng trên núi, và khi Người quỳ gối hấp hối đổ mồ hôi máu trong vườn Cây Dầu.
Trong Tin Mừng thứ tư, tác giả không bao giờ xưng tên mình là Gioan, mà chỉ khiêm tốn gọi mình là “người môn đệ Đức Giêsu thương mến”. Trong bữa Tiệc Ly, người môn đệ trẻ ấy ngồi sát cạnh Thầy, ngả đầu vào ngực Chúa; và khi ông Phêrô ra hiệu bảo hỏi xem ai sắp nộp Thầy, ông nghiêng đầu vào lòng Chúa mà hỏi nhỏ: “Thưa Thầy, ai vậy?”

Đứng dưới chân thập giá
Chiều thứ Sáu Tuần Thánh trên đồi Canvê, khi các môn đệ khác đã hoảng sợ chạy tán loạn, dưới chân thập giá chỉ còn mấy người phụ nữ và một nam môn đệ duy nhất: người môn đệ Chúa yêu.
Từ trên thập giá, nhìn xuống thấy Đức Mẹ và người môn đệ yêu dấu đứng cạnh nhau, Chúa Giêsu trối lại với Mẹ: “Thưa Bà, đây là con của Bà”, rồi Người quay sang nói với người môn đệ: “Đây là Mẹ của anh”; và Tin Mừng ghi tiếp một câu thật ấm áp: “Kể từ giờ đó, người môn đệ rước Bà về nhà mình”.

Từ giây phút ấy, Thánh Gioan phụng dưỡng Đức Maria như con ruột với mẹ hiền. Và Hội Thánh muôn đời hiểu rằng người môn đệ đứng dưới chân thập giá hôm ấy là hình ảnh mỗi người tín hữu chúng ta, để Đức Maria trở thành Mẹ của Hội Thánh. Đức Giáo hoàng Phaolô VI long trọng tuyên xưng tước hiệu ấy năm 1964, trong thời Công đồng Vaticanô II, và từ năm 2018, Đức Giáo hoàng Phanxicô lập lễ nhớ buộc Đức Maria Mẹ Hội Thánh vào thứ Hai sau lễ Hiện Xuống.
Về nơi Đức Mẹ sống những năm cuối đời, có hai truyền thống. Một truyền thống gắn với Giêrusalem, nơi khách hành hương ngày nay vẫn viếng Mộ Đức Trinh Nữ ở thung lũng Kiđrôn. Truyền thống kia cho rằng khi sang Tiểu Á, Thánh Gioan đã rước Đức Mẹ theo mình tới Êphêsô. Trên một ngọn đồi yên tĩnh gần phế tích Êphêsô có một ngôi nhà đá nhỏ, tìm thấy năm 1891 theo những điều tả trong thị kiến của nữ tu người Đức, chân phước Anne Catherine Emmerick. Tín hữu khắp nơi vẫn đến hành hương nơi ấy, gọi là “Nhà Đức Mẹ”, tiếng Thổ là Meryemana. Tòa Thánh không phán quyết gì về mặt lịch sử, nhưng các Đức Giáo hoàng Phaolô VI năm 1967, Gioan Phaolô II năm 1979 và Bênêđictô XVI năm 2006 đều đã đến ngôi nhà đá ấy cầu nguyện.
Tiếng reo “Chúa đó!” bên bờ Biển Hồ
Sáng sớm Chúa Nhật Phục Sinh, vừa nghe bà Maria Mácđala chạy về báo tin ngôi mộ đã trống không, ông Phêrô và người môn đệ Chúa yêu liền tức tốc chạy ra mộ. Trẻ hơn, Gioan chạy nhanh hơn và tới trước; nhưng vì kính trọng người anh cả, ông dừng ngoài cửa mộ chờ Phêrô vào trước. Rồi khi chính ông bước vào, thấy những băng vải nằm đó và tấm khăn che đầu Chúa cuốn lại để riêng một nơi, Tin Mừng ghi vỏn vẹn mấy chữ: “Ông đã thấy và đã tin”.

Ít ngày sau, trên Biển Hồ Galilê, bảy anh em môn đệ thức trắng đêm quăng lưới mà chẳng được con cá nào. Trời vừa tảng sáng, có một Người đứng trên bờ gọi hỏi, và bảo các ông thả lưới bên phải mạn thuyền. Các ông làm theo, và mẻ lưới đầy một trăm năm mươi ba con cá lớn, nặng đến nỗi kéo không xuể mà lưới vẫn không rách. Giữa sương sớm, người đầu tiên nhận ra Đấng đứng trên bờ là người môn đệ Chúa yêu. Ông quay sang nói với Phêrô một câu ngắn mà tràn ngập niềm vui: “Chúa đó!” Phêrô liền khoác vội áo rồi nhảy ào xuống biển bơi vào gặp Thầy.

Suốt những chương đầu sách Công vụ Tông đồ, hai người bạn một già một trẻ ấy, Phêrô và Gioan, luôn đi bên nhau như hình với bóng: cùng đi lên Đền Thờ, cùng chữa lành người què ở Cửa Đẹp, cùng bị tống giam và hiên ngang đứng trước Thượng Hội Đồng, rồi cùng đặt tay ban Chúa Thánh Thần cho các tín hữu vùng Samari.
Vị Tông đồ già tại thành Êphêsô
Rồi sách Công vụ không nhắc đến ông nữa. Nhưng theo một truyền thống rất vững của Hội Thánh buổi đầu, những thập niên cuối đời, Thánh Gioan đến sống ở Êphêsô, thủ phủ sầm uất nhất tỉnh Tiểu Á, nơi có đền thờ nữ thần Artêmis, một trong Bảy Kỳ quan thế giới cổ, và nơi Thánh Phaolô từng giảng suốt ba năm. Ngài sống ở đó cho tới đầu triều hoàng đế Trajanô, khoảng năm 100.
Thánh Irênê, Giám mục Lyon, từng bồi hồi nhớ lại thuở nhỏ được ngồi nghe Thánh Pôlycarpô, Giám mục Smyrna, kể chuyện Thánh Gioan: cụ Pôlycarpô thường thuật lại những cuộc trò chuyện trực tiếp của cụ với Tông đồ Gioan và những chứng nhân đã tận mắt thấy Chúa Giêsu. Thế là có một sợi dây sống nối liền không đứt: từ Chúa Giêsu đến Gioan, từ Gioan đến Pôlycarpô, từ Pôlycarpô đến Irênê.
Thập niên 90 của thế kỷ I, khi các Tông đồ khác và thế hệ chứng nhân đầu tiên đã lần lượt qua đời, Thánh Gioan là cây đại thụ cuối cùng trên mặt đất từng nghe giọng nói, nhìn khuôn mặt và tựa đầu vào ngực Chúa Giêsu. Như mỗi giáo xứ lâu năm thường có một cụ cố sống qua bao biến động, được con cháu quây quần nghe kể chuyện ngày xưa, các tín hữu trẻ vùng Tiểu Á thời ấy cũng hay đến vây quanh vị Tông đồ già ở Êphêsô nghe ngài kể về Thầy mình.

Nhưng cụ già Êphêsô không chỉ ngồi ôn chuyện cũ; ngài còn phải bảo vệ đức tin trước một lạc giáo đang nhen nhóm: thuyết Ảo thân, từ chữ Hy Lạp dokein, nghĩa là “có vẻ”. Chịu ảnh hưởng triết lý coi khinh vật chất, những người theo thuyết này rêu rao rằng Thiên Chúa cao cả không thể mang xác thịt thật; Chúa Giêsu chỉ “có vẻ” mang thân xác người và “có vẻ” chịu đóng đinh thôi, chứ thật ra Người không hề đau đớn hay chết thật!
Trước lời xuyên tạc làm rỗng mầu nhiệm Nhập Thể và Cứu Chuộc ấy, người chứng từng đứng dưới chân thập giá nhìn máu và nước chảy ra từ cạnh sườn Chúa đã phản bác quyết liệt trong thư của mình: “Căn cứ vào điều này mà anh em nhận ra thần khí của Thiên Chúa: phàm thần khí nào tuyên xưng Đức Giêsu Kitô đã đến trong xác phàm, thì thần khí ấy xuất phát từ Thiên Chúa… Bởi đã có nhiều kẻ mê hoặc xuất hiện trong thế gian, là những kẻ không chịu tuyên xưng Đức Giêsu Kitô đã đến trong xác phàm”.
Thánh Irênê còn kể một giai thoại do chính Thánh Pôlycarpô truyền lại. Một hôm Thánh Gioan vào nhà tắm công cộng ở Êphêsô. Vừa bước vào, thấy Kêrintô cũng ở đó, vị Tông đồ già liền quay ra ngay mà không tắm. Kêrintô là kẻ chủ trương Đấng Kitô trên trời chỉ tạm nhập vào ông Giêsu lúc chịu phép rửa, rồi bay đi mất trước khi ông Giêsu chịu đóng đinh. Thánh Gioan vừa đi vừa nói lớn với các môn đệ: “Chúng ta mau chạy ra khỏi đây thôi, kẻo cái nhà tắm này sập xuống bây giờ, vì tên Kêrintô kẻ thù của chân lý đang ở bên trong đó!” Hóa ra trong lồng ngực cụ già hiền từ vẫn còn nguyên ngọn lửa của người “Con của Sấm Sét”!

Người tù khổ sai trên đảo đá Patmô
Truyền thống cổ của Hội Thánh, được Thánh Giustinô Tử đạo, Thánh Irênê và Êusêbiô cùng ghi, cho biết những năm cuối triều Đômitianô, Thánh Gioan bị đày ra Patmô, một hòn đảo đá khô cằn rộng chừng ba mươi ba cây số vuông, nằm chơ vơ giữa biển Êgiê ngoài khơi Tiểu Á.

Cuốn sách cuối của Kinh Thánh, sách Khải Huyền, mở đầu bằng lời tâm sự từ hòn đảo lưu đày ấy: “Tôi là Gioan, người anh em của anh em, người cùng chung phần gian truân, chung phần Nước Trời và lòng kiên nhẫn trong Đức Giêsu; tôi đã phải ra ở trên đảo gọi là Patmô vì Lời của Thiên Chúa và vì làm chứng cho Đức Giêsu”. Ngay từ thế kỷ III, Giám mục Điônysiô thành Alêxanđria, và về sau một số học giả, đã thấy tiếng Hy Lạp của sách Khải Huyền khác hẳn lời văn trau chuốt của Tin Mừng thứ tư. Vì thế có giả thuyết cho rằng sách được viết qua tay một môn đệ, hay một vị “kỳ mục Gioan” trong trường phái của ngài. Nhưng truyền thống cổ nhất vẫn gắn sách này với vị Tông đồ trên đảo Patmô.
Giữa cảnh lưu đày trên hòn đảo đá vắng lặng, ngày ngày nhìn sóng vỗ bờ mà lòng đau đáu nghĩ về bảy giáo đoàn bên đất liền, Êphêsô, Smyrna, Pécgamô, Thyatira, Sácđê, Philađenphia và Laođikia, đang chịu bách hại và bị ép thờ lạy hoàng đế, vị Tông đồ được xuất thần vào Ngày của Chúa và thấy những thị kiến lớn lao. Giữa những hình ảnh dữ dội về cuộc chiến giữa thiện và ác, khiến Khải Huyền thành cuốn sách khó hiểu nhất mà cũng đầy hy vọng nhất của Kinh Thánh, ngài thấy Con Chiên đứng đó như đã bị sát tế, nay nắm trọn quyền năng thắng mọi sự dữ. Và ở trang cuối, ngài thấy Thành Thánh Giêrusalem mới từ trời xuống, cùng lời hứa ủi an muôn đời: “Thiên Chúa sẽ lau sạch mọi giọt nước mắt nơi mắt họ; sẽ không còn sự chết, cũng chẳng còn tang tóc, kêu than hay đau đớn nữa, vì những sự cũ đã qua đi!” Ngày nay trên đảo Patmô, Hang Khải Huyền cùng Tu viện Thánh Gioan Thần Học xây năm 1101 trên đỉnh đồi đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới từ năm 1999.

“Ngôi Lời đã trở nên người phàm”
Sau khi Đômitianô bị ám sát năm 96, Thánh Gioan được thả về Êphêsô, và chính ở đây, Tin Mừng thứ tư, cuốn viết muộn nhất trong bốn sách Tin Mừng, được hoàn tất.
Ba Tin Mừng Nhất Lãm, Mátthêu, Máccô, Luca, kể chi tiết những việc Chúa Giêsu làm và những dụ ngôn Người nói. Còn Tin Mừng Gioan như cánh đại bàng bay vút lên trời cao, vì thế truyền thống lấy đại bàng làm biểu tượng cho Thánh Gioan, để chiêm ngắm xem Đấng ấy thật sự là ai. Bởi vậy, cuốn Tin Mừng này không mở đầu ở chuồng bò Bêlem hay bên sông Giođan, mà từ trước cả khi vũ trụ và thời gian có mặt: “Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời, và Ngôi Lời ở cùng Thiên Chúa, và Ngôi Lời là Thiên Chúa”.
Chữ Hy Lạp ở đây là Logos, “Ngôi Lời”. Với các triết gia Hy Lạp, Logos là lý trí tối cao giữ trật tự vũ trụ; với người Do Thái, Lời là quyền năng Thiên Chúa phán ra làm nên trời đất. Thánh Gioan đón lấy chữ quen thuộc ấy rồi công bố một điều làm chấn động cả hai thế giới: Logos không phải một khái niệm trừu tượng, mà là một Ngôi Vị Thiên Chúa đã mang lấy thân phận con người bằng xương bằng thịt: “Và Ngôi Lời đã trở nên người phàm, và cư ngụ giữa chúng ta”! Chữ “người phàm” ở đây, tiếng Hy Lạp là sarx, nghĩa đen là “xác thịt”. Câu ấy, câu người Công giáo vẫn nghe trong Thánh lễ ngày Giáng Sinh và đọc mỗi ngày ba buổi sáng, trưa, chiều trong Kinh Truyền Tin, là câu trả lời đanh thép nhất cho lạc giáo Ảo thân thời ấy.
Suốt cuốn Tin Mừng đầy chiêm niệm ấy, Chúa Giêsu tự nói về mình qua những hình ảnh bình dị mà sâu thẳm: “Tôi là Bánh Trường Sinh”, “Tôi là Ánh Sáng thế gian”, “Tôi là Mục Tử nhân lành”, “Tôi là Cây Nho thật”, “Tôi là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống”. Ở chương cuối, chương 21, có những dòng cho thấy các môn đệ trong cộng đoàn Thánh Gioan đã giúp thầy mình hoàn tất tác phẩm, đính chính lời đồn rằng Gioan sẽ không chết, và trang trọng xác nhận: “Chính người môn đệ này làm chứng về những điều đó và đã viết ra; và chúng tôi biết rằng lời chứng của người ấy là hoàn toàn xác thực”.

Khảo cổ học còn cho thấy Tin Mừng thứ tư được chép và truyền đi rất nhanh, chỉ ít năm sau khi Thánh Gioan qua đời. Năm 1920, người ta tìm được trong cát Ai Cập một mảnh giấy cói nhỏ cỡ tấm thẻ ngân hàng, mang ký hiệu P52, nay giữ ở Thư viện John Rylands tại Manchester bên Anh. Hai mặt giấy chép mấy câu chương 18 Tin Mừng Gioan, đoạn Chúa Giêsu đối đáp với tổng trấn Philatô. Mảnh giấy được định niên đại vào đầu thế kỷ II, khoảng năm 125, và là mảnh bản thảo Tân Ước cổ nhất còn lại đến ngày nay.
Bên cạnh Tin Mừng và sách Khải Huyền, Thánh Gioan còn để lại ba lá thư ngắn. Thư thứ nhất mở đầu bằng lời mạnh mẽ của một chứng nhân sống: “Điều đã có từ lúc khởi đầu, điều chúng tôi đã nghe, điều chúng tôi đã tận mắt nhìn thấy, điều chúng tôi đã chiêm ngắm và đôi bàn tay chúng tôi đã chạm đến, đó là Ngôi Lời ban sự sống.” Cũng trong thư này, Thánh Gioan viết lời ngắn nhất mà đẹp nhất trong Kinh Thánh về Thiên Chúa: “Thiên Chúa là Tình Yêu.” Tiếng Latinh là Deus caritas est, cũng là tựa thông điệp đầu tiên của Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI. Ngay sau lời cao siêu ấy là một câu hỏi rất thực, không để ai sống đạo giả hình: “Nếu có ai nói: ‘Tôi yêu mến Thiên Chúa’ mà lại ghét bỏ anh em mình, thì người ấy là kẻ nói dối; bởi vì kẻ không yêu thương người anh em mà mình nhìn thấy trước mắt, thì không thể nào yêu mến Thiên Chúa là Đấng mình không nhìn thấy được!”
Lời nhắn nhủ cuối cùng của vị Tông đồ già
Thánh Giêrônimô ở thế kỷ IV ghi lại một mẩu chuyện về những ngày cuối đời của Thánh Gioan ở Êphêsô.
Lúc ấy vị Tông đồ đã già yếu lắm, chân không tự đi được nữa. Mỗi Chúa Nhật, các môn đệ phải khiêng ngài tới buổi họp phụng vụ của cộng đoàn. Ngài cũng chẳng còn hơi sức giảng dài; mỗi lần được nâng dậy nói với giáo dân, ngài chỉ thều thào lặp đi lặp lại một câu: “Hỡi các con bé nhỏ của cha, các con hãy yêu thương nhau!”

Tuần nào, buổi họp nào cũng chỉ bấy nhiêu chữ. Cuối cùng các môn đệ sốt ruột hỏi ngài: “Thưa Thầy, sao lúc nào Thầy cũng chỉ nói mãi có một câu ấy thế ạ?” Cụ già mỉm cười hiền hậu đáp: “Bởi vì đó là giới răn của Chúa truyền dạy; và chỉ cần các con thực hành trọn vẹn được một điều ấy thôi, là đã đủ cả rồi!”
Câu ấy là lời trối trăn ngài đã nghe tận tai từ miệng Chúa Giêsu hơn bảy mươi năm trước, trong đêm Tiệc Ly: “Thầy ban cho anh em một điều răn mới, là anh em hãy yêu thương nhau”.
Chàng thanh niên nông nổi ngày nào từng đòi gọi lửa từ trời xuống thiêu hủy cả một ngôi làng Samari, sau bảy thập niên đi theo Chúa, giờ đây ở cuối đường đời chỉ còn đọng lại duy nhất một chữ Yêu.
Tertullianô, khoảng năm 200, có kể rằng trước khi bị đày ra Patmô, Gioan từng bị bỏ vào vạc dầu sôi ở Rôma mà vẫn bước ra bình an vô sự. Nhưng theo truyền thống Hội Thánh, Thánh Gioan an nghỉ tuổi già bình an ở Êphêsô khoảng năm 100, vị Tông đồ duy nhất trong Nhóm Mười Hai không phải đổ máu tử đạo. Hội Thánh mừng lễ ngài ngày 27 tháng 12. Thế kỷ VI, hoàng đế Giustinianô cho xây một vương cung thánh đường nguy nga trên mộ ngài ở Êphêsô. Ngày nay, trên ngọn đồi thị trấn Selçuk bên Thổ Nhĩ Kỳ, vẫn còn những hàng cột cẩm thạch cổ vươn lên, đánh dấu nơi yên nghỉ của người môn đệ cuối cùng từng chạm vào Ngôi Lời nhập thể.

Ngày nay, trên ngọn đồi thị trấn Selçuk bên Thổ Nhĩ Kỳ, vẫn còn những hàng cột cẩm thạch cổ vươn lên, đánh dấu nơi yên nghỉ của người môn đệ cuối cùng từng chạm vào Ngôi Lời nhập thể.
Chương 23 / 177
Gấp chương lại
Dấu mốc
“Hỡi các con bé nhỏ của cha, các con hãy yêu thương nhau!”
Những người trong chương
- Gioan · Hội Thánh mừng lễ ngài ngày 27 tháng Mười Hai. Thánh đường Giustinianô xây trên chỗ người ta tin là mộ ngài nay là phế tích, toàn hàng cột đổ, trên đồi gần Selçuk.
- Clêmentê thành Alêxanđria · Bài giảng kể chuyện Gioan và chàng trai lạc đường chỉ dài hai trang; bản tiếng Anh đọc miễn phí trên newadvent.org.
Nơi ấy hôm nay
- Patmô là đảo nhỏ của Hy Lạp. Hang Khải Huyền và Tu viện Thánh Gioan Thần Học (từ năm 1101) là di sản UNESCO từ 1999.
- Nhà Đức Mẹ trên đồi Bülbül gần Êphêsô, được xác định năm 1891. Các Đức Giáo hoàng Phaolô VI (1967), Gioan Phaolô II (1979) và Bênêđictô XVI (2006) đều đã đến cầu nguyện. Vị trí là truyền thống.
- Thư viện John Rylands ở Manchester giữ mảnh giấy cói cỡ chiếc thẻ tín dụng, chép vài dòng Tin Mừng Gioan, một trong những mảnh Tân Ước xưa nhất.
Muốn đọc thêm
Ga 13-21 · 1 Ga 1-5 · Kh 1,9-20 · Irênê, Chống lạc giáo 3,3,4
Trong bách khoa
Bạn vừa gặp
- Gioan
- Giacôbê
- Dêbêđê
- Đức Maria
- Pôlycarpô
- Irênê
- Kêrintô
- Clêmentê thành Alêxanđria
- Điônysiô thành Alêxanđria
- Giustinô Tử Đạo
- Giêrônimô
- Đômitianô
- Trajanô
- Giustinianô
Những nơi đã đi qua
Chương liên quan
Hình ảnh trong chương

Chương sau · Chương 24
Khi những chứng nhân cuối cùng ra đi
Người cuối cùng từng thấy Chúa qua đời rồi, Hội Thánh còn chờ được mặc khải gì mới nữa không?
Khoảng 14 phút đọc












