Bỏ qua, tới nội dung
Năm 1378–1409 · Rôma, Avignon và Pisa

Chương 82

Đại ly giáo: một gia đình, ba người cha

Năm 1378–1409 · Rôma, Avignon và Pisa

Giáo hoàng Urbanô VI … Grêgôriô XIIHoàng đế Charles IV, Manuel II

Ngày 7 tháng Tư năm 1378, mười sáu vị hồng y gác lại mọi việc trần thế, cùng nhau bước vào một đại sảnh được khóa kín nơi dinh thự Vaticanô để bầu vị chủ chăn kế vị Đức Cố Giáo hoàng Grêgôriô XI.

Năm ấy, nơi ấy

Năm 1378–1410

  1. Rôma
  2. Anagni
  3. Fondi
  4. Avignon
  5. Paris
  6. Pisa
  7. Peñíscola
Rôma bầu Urbanô VI, các hồng y Pháp lánh ra Fondi bầu Clêmentê VII và về Avignon. Công đồng Pisa họp năm 1409.
Bắt đầu đọc

Chương 82

Năm 1378–1409 · Rôma, Avignon và Pisa

Nơi chốn
Rôma, Anagni, Fondi, Avignon, Paris, Pisa, Peñíscola
Giáo hoàng
Urbanô VI … Grêgôriô XII
Hoàng đế
Charles IV, Manuel II

Ngày 7 tháng Tư năm 1378, mười sáu vị hồng y gác lại mọi việc trần thế, cùng nhau bước vào một đại sảnh được khóa kín nơi dinh thự Vaticanô để bầu vị chủ chăn kế vị Đức Cố Giáo hoàng Grêgôriô XI. Người ta gọi cuộc họp ấy là Mật nghị Hồng y, tiếng Latinh là conclave, mang nghĩa “cửa đóng then cài bằng chìa khóa”, bởi lẽ các đấng hồng y phải ở kín bên trong cho tới khi chọn được một vị Giáo hoàng mới. Đức Grêgôriô XI chỉ vừa mới đưa Tòa Thánh rời Avignon trở về đất thánh Rôma được vỏn vẹn mười bốn tháng thì tạ thế, và trong số mười sáu vị hồng y dự mật nghị bấy giờ, có tới mười một vị là người Pháp.

Bên ngoài cánh cửa đóng kín, bà con giáo dân kinh thành Rôma đã tụ họp đông nghẹt từ mấy ngày trước. Trải qua hơn bảy mươi năm vắng bóng các Đức Thánh Cha, Rôma năm 1378 chỉ còn là một thành phố xơ xác, hoang tàn với khoảng ba mươi ngàn dân sống lay lắt giữa những đống gạch đá đổ nát. Người dân nơm nớp lo sợ rằng nếu một vị hồng y người Pháp đắc cử, ngài sẽ lại dắt triều đình trở về bên dòng sông Rhône nước Pháp, bỏ mặc kinh thành các Thánh Tông đồ chìm trong cô quạnh và đổ nát. Họ kéo nhau lên tháp chuông Đền Thờ Thánh Phêrô, gióng chuông báo động thâu đêm suốt sáng, đập cửa rầm rầm và gào thét qua các ô cửa sổ. Giữa những âm thanh hỗn loạn ấy, tiếng kêu gào bằng tiếng Ý vang lên rền rĩ át cả tiếng chuông: “Romano lo volemo, o almanco Italiano!”, nghĩa là “Chúng tôi muốn một người Rôma, hoặc ít ra phải là người nước Ý!” Có những kẻ quá khích còn chất củi khô quanh tòa nhà, lớn tiếng dọa phóng hỏa.

Rôma chờ cuộc bầu cử
Rôma chờ cuộc bầu cử

Sáng hôm sau, trong bầu khí căng thẳng tột độ, các hồng y đã bỏ phiếu chọn Đức Tổng Giám mục Bari là ngài Bartôlômêô Prignanô. Ngài là một người Ý, nhưng đã sống và làm việc cần mẫn nhiều năm tại văn phòng chưởng ấn của giáo triều ở Avignon nên được các hồng y Pháp rất mực tin tưởng. Lúc ấy, ngài chưa phải là hồng y và cũng không có mặt trong phòng họp. Giữa lúc các vị hồng y người Pháp không thể đồng lòng chọn ai trong phe mình, một nhân vật đứng ngoài mọi mối tranh chấp quyền lực bỗng trở thành lối thoát an toàn nhất.

Bên trong mật nghị
Bên trong mật nghị

Thế nhưng, kết quả vừa bỏ phiếu xong chưa kịp công bố ra ngoài thì đám đông dân chúng đã hung hãn phá toang cửa xông vào. Trong cơn hoảng loạn, sợ bị dân chúng hãm hại, các hồng y vội vã lấy áo choàng Giáo hoàng khoác tạm lên vai một vị hồng y già cả người Rôma là cụ Francesco Tebaldeschi, rồi vội vàng đẩy cụ ngồi lên ngai tòa để dân chúng tưởng cụ là tân Giáo hoàng, đoạn ai nấy tìm đường tháo chạy. Cụ già tội nghiệp vừa run rẩy khóc vừa tha thiết phân trần với đám đông rằng mình không phải là người đắc cử.

Hôm sau, khi làn sóng phẫn nộ đã lắng dịu, các hồng y mới an tâm trở lại. Ngày 18 tháng Tư năm ấy, đúng vào Chúa Nhật Phục Sinh, các ngài đã long trọng đội triều thiên Giáo hoàng cho Đức Bartôlômêô Prignanô, lấy tông hiệu là Urbanô VI. Suốt ba tháng ròng rã sau ngày đăng quang, mọi hồng y, kể cả các vị người Pháp, đều hết lòng cung kính vâng phục ngài như Đấng kế vị Thánh Phêrô hợp pháp. Họ dâng lời chúc mừng, xin ngài ban ơn và chính tay viết thư báo tin vui cho các bậc vua chúa khắp cõi Âu châu.

Thế rồi, giông bão bỗng chốc nổi lên khi các vị hồng y bất ngờ đổi ý.

Toàn bộ tấn bi kịch ly giáo sau này đều bắt nguồn từ một câu hỏi hóc búa: liệu cuộc bầu cử vào tháng Tư năm 1378 ấy, các vị hồng y có thực sự được tự do hành động theo sự soi sáng của Chúa Thánh Thần, hay đã đưa ra quyết định dưới áp lực sợ hãi của đám đông? Ngay từ năm đầu tiên, cả hai phe đều thu thập lời tuyên thệ của từng người có mặt trong phòng họp hôm ấy. Tập hồ sơ dở khóc dở cười mang tên Libri de schismate, nghĩa là “Những tập sách về cuộc ly giáo”, hiện vẫn còn nằm trong Văn khố Vatican, cho thấy mỗi nhân chứng nhớ về cơn sợ hãi hôm ấy một cách rất khác nhau, bởi ai cũng có lý do để nói quá lên hoặc làm giảm bớt nỗi sợ nhằm bênh vực cho lập trường của mình.

Một người cha nhiệt thành nhưng thiếu sự dịu dàng

Về mặt đời sống cá nhân, Đức Giáo hoàng Urbanô VI là một con người đạo đức, nếp sống thanh bần, rất ghét thói buôn thần bán thánh và tha thiết muốn canh tân lại lối sống của giáo triều. Ngài chỉ mắc một thiếu sót đau lòng: thiếu sự khôn ngoan và lòng nhân từ dịu ngọt của một người mục tử.

Vừa mới lên ngai tòa, ngài đã không ngần ngại quở trách gay gắt các vị hồng y ngay trước mắt mọi người: ngài chê bai lối sống xa hoa đài các của họ, chỉ trích việc họ nhận quà cáp của các vua chúa trần gian, và gay gắt việc nhiều vị bỏ bê giáo phận của mình không thèm về coi sóc. Có lần, ngài nóng nảy mắng thẳng một vị hồng y là kẻ dối trá, và theo lời kể của nhân chứng, ngài đã suýt chút nữa vung tay tát một vị khác giữa phiên họp. Để triệt hạ ảnh hưởng của nhóm người Pháp, ngài công khai tuyên bố sẽ sớm tấn phong một loạt hồng y mới là người Ý.

Người đời thời bấy giờ cho rằng gánh nặng của quyền bính và trách nhiệm quá lớn đã khiến tâm trí vị Giáo hoàng già có phần bấn loạn. Dẫu vậy, các chuyên gia giáo luật đương thời đều nhận định rằng: cho dù sau khi đắc cử ngài có trở nên gắt gỏng bất thường, thì điều đó cũng không thể làm mất đi tính thành sự của một cuộc bầu cử đã diễn ra hợp lệ trước đó.

Thánh Nữ Catarina thành Siena, người luôn kiên trì đứng về phía Đức Urbanô VI, đã liên tục viết những bức tâm thư tha thiết nài xin ngài hãy mặc lấy sự dịu hiền của Chúa Cứu Thế. Nhân danh Chúa Giêsu chịu đóng đinh trên Thánh Giá, ngài xin Đức Thánh Cha hãy cố gắng kiềm chế những cơn giận dữ bộc phát. Mùa thu năm 1378, nghe lời mời gọi của Đức Giáo hoàng, Thánh Nữ Catarina đã lặn lội đến tận kinh thành Rôma. Nơi ấy, người nữ tu bé nhỏ đã dâng trọn những giọt nước mắt, lời kinh nguyện đêm ngày và cả chút sức tàn hao mòn vì bệnh tật để cầu nguyện cho sự hiệp nhất của Hội Thánh, cho đến khi trút hơi thở cuối cùng vào tháng Tư năm 1380 ở tuổi ba mươi ba. Thi hài ngài ngày nay vẫn an nghỉ thanh thản dưới bàn thờ chính của vương cung thánh đường Santa Maria sopra Minerva, chỉ cách đền Pantheon vài bước chân.

Mùa hè năm 1378, viện cớ thời tiết Rôma quá oi bức khó chịu, các vị hồng y người Pháp lần lượt rời bỏ kinh thành. Họ kéo về Anagni, thị trấn miền núi nơi các giáo hoàng xưa nay vẫn lui tới nghỉ ngơi, rồi chuyển sang thị trấn Fondi nằm dưới sự bảo bọc của Nữ hoàng Joanna I xứ Napôli. Ngày 2 tháng Tám, các hồng y này bất ngờ đưa ra tuyên bố: cuộc bầu cử hồi tháng Tư hoàn toàn vô hiệu vì họ đã bỏ phiếu trong tâm trạng hoảng loạn vì bị đe dọa mạng sống, và do đó ngai tòa Thánh Phêrô thực chất vẫn đang bỏ trống!

Con đường đến Fondi
Con đường đến Fondi

Ngày 20 tháng Chín năm 1378, tại Fondi, nhóm hồng y ly khai họp nhau bầu ra một vị Giáo hoàng khác: đó là Rôbertô xứ Genève, ba mươi sáu tuổi, em họ của vua nước Pháp, lấy tông hiệu là Clêmentê VII. Người dân nước Ý bấy giờ nghe đến tên Rôbertô đều rùng mình, bởi họ nhớ đến biệt danh khủng khiếp của ông: “tên đồ tể xứ Cesena”. Vào tháng Hai năm 1377, khi thị trấn Cesena nổi dậy chống lại quyền bính Tòa Thánh, chính Rôbertô đã chỉ huy đạo quân lính đánh thuê tàn sát không gớm tay hai đến ba ngàn thường dân vô tội, bao gồm cả đàn bà và trẻ thơ.

Không thể dùng vũ lực chiếm được kinh thành Rôma, một năm sau, Clêmentê VII cùng đoàn tùy tùng rút về lại cung điện bằng đá kiên cố ở Avignon.

Kể từ thời điểm định mệnh ấy, Thân Thể Mầu Nhiệm của Hội Thánh phương Tây bị xé làm đôi. Cả hai vị Giáo hoàng đều do chính một Hồng y đoàn ấy bầu ra! Cả hai vị đều tự nhận mình là Đấng kế vị đích thực duy nhất của Thánh Phêrô, đều ban bố vạ tuyệt thông cho đối phương cùng tất cả những ai tin theo người kia, tự phong hồng y, tự bổ nhiệm giám mục và tự thu thuế thập phân nơi các xứ đạo. Người đời sau dùng từ phản giáo hoàng để gọi bên bất hợp pháp, nhưng vào năm 1378, ngay cả những bậc thức giả uyên bác nhất cũng không thể nào phân định nổi ai đúng ai sai. Để nuôi sống hai bộ máy giáo triều kềnh càng, các giáo xứ ở khắp mọi nơi đều phải gánh chịu gấp đôi những khoản thuế khóa nặng nề.

Một trời Âu bị chẻ đôi và nỗi hoang mang nơi các họ đạo

Trước cảnh “hai người cha chung”, vua chúa chọn phe theo toan tính chính trị. Pháp theo Avignon, Scotland là đồng minh của Pháp nên theo sau. Anh đang đánh Pháp nên đứng về Rôma. Đế quốc Đức, Hungary, Ba Lan, các nước vùng Bắc Âu và phần lớn các tiểu quốc trên bán đảo Ý cùng chung lòng trung thành với Rôma. Trong khi đó, vương quốc Napôli cùng các vương quốc trên bán đảo Iberia như Castilla, Aragon và Navarra dần dà ngả theo phe Avignon. Riêng nước Bồ Đào Nha thì đổi phe tới lui nhiều lần tùy theo chiều gió chính trị. Người ta gọi hai phe ấy bằng cái tên xót xa: hai “khối tùng phục”, bởi vị Giáo hoàng nào cũng đòi hỏi toàn cõi Kitô giáo phải phủ phục dưới chân mình.

Sự chia rẽ trên cao len vào từng ngõ ngách đời sống đạo. Có giáo phận cùng lúc hai giám mục, một của Rôma, một của Avignon. Có tu viện hai viện phụ cùng đòi quyền. Cả Dòng Xitô, Dòng Phanxicô, Dòng Đa Minh cũng bị chẻ đôi, mỗi nửa một Bề trên Tổng quyền. Người giáo dân chân lấm tay bùn đi lễ Chúa Nhật mà lòng hoang mang: không biết cha xứ mình hiệp thông với Giáo hoàng nào, và Bí tích mình lãnh có thành sự hay không.

Gia đình giữa những tin trái ngược
Gia đình giữa những tin trái ngược

Điều khiến lương tâm người tín hữu dằn vặt và trăn trở nhất chính là: cả hai bên chiến tuyến đều có sự hiện diện của những vị thánh lẫy lừng!

Bên ngai tòa Rôma có Thánh Nữ Catarina thành Siena kiên trung nâng đỡ cho đến hơi thở cuối cùng. Nhưng ở bên ngai tòa Avignon, người ta lại thấy bóng dáng của Thánh Vinh Sơn Ferrer, vị tu sĩ Dòng Đa Minh người Tây Ban Nha, một nhà giảng thuyết vĩ đại bậc nhất của thời đại với muôn vàn phép lạ chữa lành, từng làm cha giải tội suốt nhiều năm cho vị Giáo hoàng nơi đất Pháp. Lại có Thánh Nữ Côlêta thành Corbie, đấng có công canh tân Dòng Chị Em Thanh Bần, tức Dòng Nhì Thánh Phanxicô, cũng đặt trọn niềm tin vào ngai tòa Avignon và chính tay nhận sắc lệnh phê chuẩn việc canh tân dòng từ vị Giáo hoàng ở đó vào năm 1406.

Ngày nay, Hội Thánh mừng kính Thánh Vinh Sơn vào ngày 5 tháng Tư, kính nhớ Thánh Côlêta ngày 6 tháng Ba, và kính trọng thể Thánh Catarina ngày 29 tháng Tư. Những tâm hồn thánh thiện, suốt một đời ăn chay hãm mình tìm kiếm thánh ý Chúa, rốt cuộc cũng bị đặt vào một hoàn cảnh trớ trêu đến mức không thể nào biết chắc đâu mới thực sự là Đấng chăn chiên đích thực của lòng mình.

Ngày nay, Giáo hội nhìn nhận dòng các Giáo hoàng ngự tại Rôma là dòng kế vị tông truyền hợp pháp. Thế nhưng, Mẹ Hội Thánh chưa từng bao giờ đưa ra một phán quyết tín lý bất khả ngộ nào về tính pháp lý tuyệt đối của cuộc bầu cử đầy sóng gió năm 1378. Cuốn Niên giám Tòa Thánh chỉ ghi nhận các vị Giáo hoàng Rôma như một nhận định lịch sử chung nhất, và những vị thánh trót đứng về phía Avignon năm xưa vẫn luôn được muôn thế hệ con cái Hội Thánh sùng kính trên bàn thờ.

Một người cha gieo rắc âu lo

Tại Rôma, tâm tính của Đức Urbanô VI ngày một trở nên u uất và đa nghi. Năm 1385, ngờ sáu hồng y âm mưu lật đổ mình, ngài tống giam họ ở Nocera và cho tra tấn dã man. Dietrich xứ Nieheim, một viên chức thư ký Tòa Thánh có mặt tại hiện trường, đã ghi lại một cảnh tượng đầy ám ảnh: giữa lúc các vị hồng y quằn quại trong đau đớn dưới hầm ngục, Đức Giáo hoàng Urbanô VI cứ đi đi lại lại trên hành lang phía trên, cất cao giọng đọc các giờ Kinh Nhật Tụng thật lớn cốt để tiếng kinh nguyện át đi tiếng la hét thấu trời của những người anh em mình!

Trong số sáu vị ấy, chỉ có duy nhất Đức Hồng y Adam Easton người Anh thoát chết nhờ có sự can thiệp quyết liệt của nhà vua nước Anh. Năm vị còn lại vĩnh viễn không bao giờ thấy ánh mặt trời nữa; người đương thời đồn rằng họ đã bị khâu vào những bao tải gai rồi ném xuống đáy biển sâu, dẫu sự việc đau lòng ấy chưa một ai có thể kiểm chứng.

Tháng Mười năm 1389, Đức Urbanô VI qua đời; phe Rôma bầu Đức Bônifaxô IX. Tháng Chín năm 1394, Clêmentê VII bên Avignon cũng chết. Trước mật nghị, các hồng y Avignon đều thề làm hết sức chấm dứt ly giáo, người được bầu sẵn sàng thoái vị nếu cần cho hiệp nhất.

Nhưng người đắc cử lại là Hồng y Pedro de Luna xứ Aragon, uyên bác, khổ hạnh, mà bướng bỉnh vô cùng, chính người từng dự mật nghị năm 1378. Lấy hiệu Bênêđictô XIII, ông ngoài miệng luôn nói sẵn sàng làm mọi sự vì hòa bình, mà không nhượng một điều gì. Đến cuối đời, bị cô lập trong pháo đài trên mỏm đá Peñíscola ven biển Tây Ban Nha, ông già tóc bạc vẫn khăng khăng mình là Giáo hoàng duy nhất.

Ba ngả đường tìm về sự hiệp nhất

Thấy hai bên đều bị cái tôi trói buộc, Đại học Paris đứng ra tìm lối thoát. Năm 1394, trường đặt một hòm gỗ lớn ở tu viện Mathurin, mời mọi giáo sư, sinh viên bỏ vào sáng kiến hàn gắn Hội Thánh. Hơn mười ngàn lá phiếu được thu về. Các học giả gom lại thành ba con đường:

Paris tìm đường hòa giải
Paris tìm đường hòa giải
  • Con đường thứ nhất, via cessionis: Cả hai vị Giáo hoàng cùng khiêm tốn từ chức một lúc, để toàn bộ các vị hồng y của cả hai phe cùng nhau bước vào một mật nghị chung duy nhất để bầu ra vị Cha chung mới.
  • Con đường thứ hai, via compromissi: Hai bên cùng thỏa thuận chọn ra một hội đồng trọng tài công tâm và cam kết tuân phục phán quyết sau cùng của hội đồng ấy.
  • Con đường thứ ba, via concilii: Triệu tập một Công đồng Chung quy tụ toàn thể giám mục trên thế giới để đứng ra xét xử và phân định.

Cả hai vị Giáo hoàng nghe qua đều gật đầu tán thành con đường thứ nhất, nhưng với một điều kiện nghiệt ngã: bên kia phải từ chức trước!

Năm 1398, triều Pháp hết kiên nhẫn, rút lại sự vâng phục Bênêđictô XIII. Quân Pháp vây cung điện Avignon suốt năm năm. Nhưng ông không lùi; năm 1403, ông cải trang thường dân trốn ra, tiếp tục giáo triều của mình.

Năm 1407, sau biết bao nỗ lực trung gian, hai vị Giáo hoàng hứa danh dự sẽ gặp mặt trực tiếp tại thành phố biển Savona nước Ý để cùng nhau giải quyết mối bất hòa. Đức Bênêđictô XIII giữ lời đi thuyền tới điểm hẹn Savona. Thế nhưng, vị Giáo hoàng phe Rôma bấy giờ là Đức Grêgôriô XII, một cụ già gần tám mươi tuổi, khi đi đến thị trấn Lucca cách đó vài ngày đường thì bỗng dưng đổi ý, ngập ngừng không chịu tiến thêm một bước chân nào nữa. Cuộc gặp gỡ lịch sử vỡ tan tành. Một viên chức thư ký giáo triều bùi ngùi ví von một cách cay đắng: hai vị mục tử tối cao của Hội Thánh bấy giờ giống như hai con vật thuộc hai thế giới khác biệt: một vị như loài thủy quái dưới nước sợ hãi không dám bước lên cạn, còn vị kia như muông thú trên rừng kinh hãi chẳng dám lội xuống nước!

Công đồng Pisa: từ hai hóa ba

Thất vọng, các hồng y cả hai phe quyết tự cứu lấy mình. Họ bỏ chính người cha mình đã bầu, cùng triệu tập một công đồng ở Pisa nước Ý tháng Ba năm 1409.

Khoảng năm trăm đại biểu về dự: hồng y, giám mục, viện phụ, giáo sư thần học, sứ thần các vua. Cả hai Giáo hoàng đều được mời, nhưng không ai đến.

Đại biểu đến Pisa
Đại biểu đến Pisa

Ngày 5 tháng Sáu năm 1409, trong một phiên họp long trọng, công đồng Pisa đã tuyên bố truất phế thẳng thừng cả Đức Grêgôriô XII lẫn Đức Bênêđictô XIII, gọi hai ngài là những kẻ ly giáo ngoan cố, lạc giáo và bội thệ. Ngay sau đó, các hồng y cùng nhau bầu lên một vị Giáo hoàng mới: đó là Đức Tổng Giám mục Milanô, một tu sĩ dòng Phanxicô đạo đức sinh trưởng tại đảo Kríti, lấy tông hiệu là Alexanđê V.

Người ta ngỡ hiệp nhất đã đến, ngờ đâu thành trò cười cay đắng: cả hai Giáo hoàng cũ đều không nhận bản án truất phế! Grêgôriô XII vẫn được Napôli, một phần Đức và Ý theo. Bênêđictô XIII vẫn giữ Tây Ban Nha và Scotland.

Thế là, thay vì trở về con số một nguyên tuyền, Giáo hội bấy giờ lại có tới… ba vị Giáo hoàng cùng lúc! Một gia đình đức tin nhưng lại có tới ba người cha cùng nhận mình là tiếng nói duy nhất của Chúa Kitô.

Đức Alexanđê V qua đời đột ngột chỉ sau một năm tại vị, vào tháng Năm năm 1410. Các hồng y phe Pisa liền bầu chọn Hồng y Baldassare Cossa lên thay thế, lấy tông hiệu là Gioan XXIII. Ông là nhà quản trị sắc sảo, xuất thân quân ngũ, và đối thủ vẫn thêu dệt rằng thời trẻ ông từng làm cướp biển.

Hội Thánh Công giáo sau này không bao giờ công nhận Công đồng Pisa là một công đồng chung chính thức, và luôn coi các vị Giáo hoàng xuất thân từ Pisa chỉ là những vị ngụy giáo hoàng. Thế nhưng, sự kiện dở khóc dở cười này đã để lại một vết sẹo sâu sắc trong lòng người tín hữu suốt nhiều thế hệ. Năm 1492, khi Hồng y Rodrigo Borgia đắc cử Giáo hoàng, ngài đã chọn tông hiệu là Alexanđê VI, nghĩa là trong tâm thức ngài lúc bấy giờ, vị Alexanđê V của phe Pisa vẫn được ngầm tính như một vị Giáo hoàng hợp lệ.

Năm thế kỷ sau, mùa thu năm 1958, Hồng y Angelo Roncalli nhân hậu được bầu, chọn tên Gioan và tuyên bố rõ mình là Gioan XXIII, khép lại vết thương về người mang tên ấy năm xưa ở Pisa.

Vết thương lòng nơi đức tin người giáo dân

Bốn mươi năm ly giáo giáng một đòn nặng vào lòng tin của Kitô hữu Tây phương, một vết thương không kẻ thù ngoại bang nào gây nổi.

Thấy ba Giáo hoàng cùng xưng đại diện Chúa Kitô và vạ tuyệt thông nhau, người tín hữu bình dân bàng hoàng tự hỏi: lời một Giáo hoàng còn nặng bao nhiêu? Và khi các hồng y có thể bầu một Giáo hoàng rồi quay lưng chối bỏ, thì quyền tối cao trong Hội Thánh thuộc về ai?

Giữa cơn khủng hoảng niềm tin ấy, nhiều nhà thần học bắt đầu cổ võ cho một luồng tư tưởng mới mang tên Thuyết Công đồng: họ cho rằng quyền bính tối cao trong Giáo hội không thuộc về một cá nhân vị Giáo hoàng, mà phải thuộc về một Công đồng Chung đại diện cho toàn thể Thân Thể Mầu Nhiệm. Thậm chí, có những tiếng nói còn muốn đi xa hơn nữa: họ lập luận rằng quyền bính tối hậu không nằm ở hàng giáo sĩ hay các công đồng, mà nằm trọn vẹn nơi chính từng trang Kinh Thánh, cuốn sách Lời Chúa mà bất kỳ người tín hữu nào cũng có quyền mở ra đọc và suy ngẫm.

Ngay từ những năm tháng đầu tiên của cuộc Đại Ly Giáo đau thương này, tại trường Đại học Oxford bên nước Anh xa xôi, một vị giáo sư thần học tên là Gioan Wycliffe đã bắt đầu cất lên những lời giảng dạy như thế, nhen nhóm những tia lửa đầu tiên cho cơn bão táp cải cách tôn giáo sẽ làm rung chuyển toàn cõi phương Tây sau này…

Ngay từ những năm tháng đầu tiên của cuộc Đại Ly Giáo đau thương này, tại trường Đại học Oxford bên nước Anh xa xôi, một vị giáo sư thần học tên là Gioan Wycliffe đã bắt đầu cất lên những lời giảng dạy như thế, nhen nhóm những tia lửa đầu tiên cho cơn bão táp cải cách tôn giáo sẽ làm rung chuyển toàn cõi phương Tây sau này…

Chương 82 / 177

Tư liệu

Gấp chương lại

Dấu mốc

“Chúng tôi muốn một người Rôma, hoặc ít ra phải là người nước Ý!”

dân Rôma, năm 1378
Rôma bầu Urbanô VI, các hồng y Pháp lánh ra Fondi bầu Clêmentê VII và về Avignon. Công đồng Pisa họp năm 1409.

Những người trong chương

  • Catarina thành Siena · Mộ bà nằm dưới bàn thờ chính nhà thờ Santa Maria sopra Minerva, chỉ cách đền Pantheon một quãng đi bộ.
  • Bênêđictô XIII · Ông chết trong pháo đài trên mỏm đá Peñíscola, bên bờ biển Tây Ban Nha, vẫn tự xưng là giáo hoàng duy nhất.
  • Gioan XXIII · Năm 1958, hồng y Rôncalli chọn tông hiệu Gioan và nói rõ mình là Gioan XXIII, vì vị Gioan XXIII của Pisa không hợp pháp.

Nơi ấy hôm nay

  • Peñíscola là thị trấn trên mỏm đá bên bờ biển Tây Ban Nha. Pháo đài của Bênêđictô XIII còn đó, gọi là Lâu đài Giáo hoàng Luna.
  • Pisa là thành phố có Tháp Nghiêng. Công đồng năm 1409 họp ở đây.
  • Văn khố Vatican vẫn giữ những tập hồ sơ Libri de schismate, lời thề của các nhân chứng cuộc bầu năm 1378.

Muốn đọc thêm

Catarina thành Siena, Các lá thư gửi Đức Urbanô VI · Walter Ullmann, The Origins of the Great Schism · Joëlle Rollo-Koster, Raiding Saint Peter · newadvent.org: Great Western Schism

Trong bách khoa

Bạn vừa gặp

Những nơi đã đi qua

Chương liên quan

Hình ảnh trong chương

Gửi cảm tưởng về chương này

Chương sau · Chương 83

Wycliffe và cuốn Kinh Thánh tiếng Anh

Vì sao bốn mươi bốn năm sau khi chết, mộ một cha xứ ở Lutterworth bị đào lên?

Khoảng 21 phút đọc