Bỏ qua, tới nội dung
Khoảng năm 34 · Giêrusalem

Chương 9

Thầy Têphanô ngã xuống: vị tử đạo tiên khởi và những đốm than hồng truyền giáo

Khoảng năm 34 · Giêrusalem

Giáo hoàng PhêrôHoàng đế Tibêriô

Thầy Têphanô vốn được cộng đoàn tuyển chọn để trông coi việc phân phát lương thực bên bàn ăn cho các bà góa nghèo.

Năm ấy, nơi ấy

Khoảng năm 34

  1. Các hội đường
  2. tòa Thượng Hội Đồng
  3. ngoài cổng thành Giêrusalem
Hai truyền thống đặt nơi ném đá Têphanô: ở phía đông (từ thời Thập tự chinh) và ở phía bắc (từ thế kỷ V). Viền đậm là tường thành cổ ngày nay.
Bắt đầu đọc

Chương 9

Khoảng năm 34 · Giêrusalem

Thầy Têphanô vốn được cộng đoàn tuyển chọn để trông coi việc phân phát lương thực bên bàn ăn cho các bà góa nghèo.

Thánh sử Luca khắc họa chân dung ông là một con người “đầy lòng tin và đầy Chúa Thánh Thần”, “đầy ân sủng và quyền năng”, thường “làm nhiều điềm thiêng dấu lạ lớn lao trong dân”. Tên gọi của ông trong tiếng Hy Lạp là Stephanos, có nghĩa là “triều thiên” hay “vòng hoa chiến thắng”. Buổi sáng, ông tất tả khiêng từng thúng bánh đi chia cho các bà góa neo đơn; đến buổi chiều, ông lại bước ra đứng giữa phố chợ đông đúc, say sưa rao giảng về Chúa Giêsu.

Thầy Têphanô thuộc nhóm những người Do Thái nói tiếng Hy Lạp, từng có nhiều năm sinh sống ở hải ngoại trước khi trở về định cư tại Đất Thánh. Có lẽ nhờ từng đi xa và mở rộng tầm mắt nhìn ra thế giới bao la bên ngoài, ông sớm nhận ra một chân lý mà phần đông người đương thời chưa kịp thấu hiểu: Thiên Chúa của vũ trụ không thể bị đóng khung trong ranh giới của một thành phố hay bị giam giữ trong bất kỳ ngôi đền bằng đá nào.

Và chính cái nhìn vượt thời đại ấy sẽ dẫn ông tới cái chết anh dũng.

Cuộc tranh luận trong các hội đường

Thời bấy giờ, khắp thành Giêrusalem có rất nhiều hội đường, nơi người Do Thái tụ họp mỗi ngày Sabát để đọc Kinh Thánh, học Lề Luật và dâng lời cầu nguyện. Có những hội đường được xây dựng riêng cho bà con kiều bào từ các miền xa trở về sinh sống hoặc hành hương. Thánh Luca điểm tên một vài hội đường như thế: hội đường của nhóm “những người được trả tự do”, tức con cháu các cựu nô lệ Do Thái được phóng thích, hội đường của kiều bào đến từ Kyrênê ở Bắc Phi, từ Alêxanđria bên Ai Cập, và từ hai miền Kilikia cùng Tiểu Á, nay thuộc lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ.

Dấu tích khảo cổ về những hội đường như vậy vẫn còn lưu lại cho đến tận ngày nay. Năm 1913, khi khai quật trên ngọn đồi ngay phía nam khu vực Đền Thờ, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một tấm bia đá khắc chữ Hy Lạp có niên đại từ trước khi Đền Thờ bị phá hủy năm 70. Tấm bia nhắc đến ông Theôđôtô, một vị tư tế kiêm trưởng hội đường, người đã đứng ra xây dựng ngôi hội đường ấy để đọc Lề Luật, giảng dạy các giới răn, đồng thời xây kèm cả khu nhà trọ cho khách hành hương phương xa có chỗ dừng chân nghỉ ngơi.

Thầy Têphanô thường tìm đến chính những hội đường của giới trí thức hải ngoại ấy để giảng giải về Chúa Giêsu. Đáng chú ý là trong danh sách đó có hội đường của người miền Kilikia, mà thành Tácxô, quê hương của chàng thanh niên Saolô, lại nằm ngay tại miền Kilikia này. Bởi thế, nhiều học giả Kinh Thánh tự hỏi: phải chăng chính Saolô cũng đã có mặt trong đám người đứng tranh luận nảy lửa với Têphanô những ngày ấy? Sách Công vụ không nói rõ, nhưng khả năng đó rất dễ xảy ra.

Trong các cuộc đối đáp công khai, những người chống đối hoàn toàn lép vế trước vị phó tế trẻ tuổi. Thánh Luca ghi thẳng: “Họ không sao địch nổi sự khôn ngoan và Thần Khí đã thúc đẩy ông nói”.

Cuộc tranh luận trong hội đường: họ không địch nổi sự khôn ngoan của ông
Cuộc tranh luận trong hội đường: họ không địch nổi sự khôn ngoan của ông

Đấu lý không lại giữa ban ngày, họ quay sang dùng thủ đoạn ngầm. Họ xúi giục một số kẻ đi phao tin đồn nhảm: “Chúng tôi đã nghe tên này nói những lời phạm thượng đến ông Môsê và đến cả Thiên Chúa!” Rồi họ kích động dân chúng, lôi kéo các bậc kỳ lão và các kinh sư cùng đứng lên hưởng ứng. Một đám đông hung hăng ập tới bắt giữ thầy Têphanô và lôi thẳng ra trước Thượng Hội Đồng, chính tòa án tối cao từng tra khảo ông Phêrô và ông Gioan dạo trước.

Đụng chạm đến hai điều thiêng liêng nhất

Tại phiên tòa, những kẻ làm chứng gian lần lượt đứng lên kết tội ông. Họ tố cáo rằng: “Tên này không ngừng nói những lời xúc phạm đến Nơi Thánh này và đến Lề Luật. Chúng tôi từng nghe hắn bảo rằng ông Giêsu người Nadarét kia sẽ phá hủy Nơi Thánh này và thay đổi các tục lệ mà ông Môsê đã truyền lại cho chúng ta”. Nghe qua cũng thấy lời buộc tội này giống hệt như những lời vu khống từng dùng để kết án Chúa Giêsu không lâu trước đó.

Lời tố cáo ấy đánh trúng vào hai biểu tượng thiêng liêng nhất trong tâm thức người Do Thái: Đền Thờ và Lề Luật. Đền Thờ Giêrusalem là nơi duy nhất trên mặt đất Thiên Chúa chọn để ngự trị giữa dân Ngài, là nơi duy nhất được phép dâng của lễ tế tự. Còn Luật Môsê là lời của chính Thiên Chúa, là bản giao ước làm nên căn tính của toàn dân tộc.

Để dễ hình dung, cứ thử tưởng tượng ở một làng quê Việt Nam xưa, bỗng có một người nói giọng lạ đến đứng ngay trước sân đình mà tuyên bố rằng ngôi đình làng này rồi sẽ bị san phẳng, phong tục thờ cúng tổ tiên từ nay cũng chẳng cần giữ nữa. Chắc chắn cả làng sẽ nổi giận đùng đùng. Dù lời giảng của thầy Têphanô đã bị bọn chứng gian bóp méo, nhưng khi rót vào tai các vị chức sắc trong Thượng Hội Đồng hôm ấy, nó vẫn gây ra một cơn phẫn nộ y hệt như thế.

Giữa bầu khí căng thẳng sặc mùi sát khí, khi mọi cặp mắt trong phòng xử án đều đổ dồn về phía người tù trẻ tuổi, Thánh Luca ghi lại một chi tiết thật kỳ lạ: “Tất cả những người ngồi trong Thượng Hội Đồng đều nhìn chằm chằm vào ông Têphanô, và họ thấy gương mặt ông rạng rỡ như mặt một thiên thần”. Bất cứ ai thông thuộc Kinh Thánh Cựu Ước hẳn đều liên tưởng ngay đến gương mặt sáng chói của ông Môsê khi từ núi Sinai đi xuống sau cuộc trò chuyện với Thiên Chúa.

Trước Thượng Hội Đồng, mặt Têphanô giống như mặt thiên thần
Trước Thượng Hội Đồng, mặt Têphanô giống như mặt thiên thần

Bài giảng cuối cùng

Vị thượng tế cất tiếng hỏi bị cáo: “Những điều người ta tố cáo anh đó, có đúng sự thật không?”

Thầy Têphanô đứng dậy, nhưng ông không hề nói một lời nào để thanh minh hay xin xỏ cho bản thân. Thay vào đó, ông chậm rãi điểm lại toàn bộ lịch sử cứu độ của dân tộc mình từ thuở các tổ phụ. Đây là bài diễn từ dài nhất trong sách Công vụ Tông đồ, trải dài suốt gần trọn chương thứ bảy.

Ông bắt đầu từ tổ phụ Ápraham: “Thiên Chúa vinh hiển đã hiện ra với tổ phụ chúng ta là ông Ápraham khi người còn ở vùng Lưỡng Hà”, tức Mêsôpôtamia, vùng đất nằm giữa hai con sông lớn thuộc nước Irắc ngày nay. Ngay từ điểm khởi đầu, tiếng gọi của Thiên Chúa đã vang lên ở một nơi rất xa bên ngoài biên giới Đất Hứa.

Têphanô không tự bào chữa, ông kể lại lịch sử dân tộc từ đầu, rồi quay thẳng về phía hội đồng
Têphanô không tự bào chữa, ông kể lại lịch sử dân tộc từ đầu, rồi quay thẳng về phía hội đồng

Tiếp đến là câu chuyện ông Giuse, con trai tổ phụ Giacóp. Vì lòng đố kỵ, các anh ruột đã nhẫn tâm bán ông sang làm nô lệ bên xứ Ai Cập xa xôi. Nhưng chính tại mảnh đất ngoại bang ấy, “Thiên Chúa vẫn ở cùng ông”, giải thoát ông khỏi mọi cơn gian truân và dùng chính ông để cứu sống cả gia đình khỏi nạn đói.

Rồi ông nhắc đến ông Môsê. Khi phải trốn chạy sang đất Mađian, ông Môsê đã được Thiên Chúa hiện ra trong bụi gai bốc cháy giữa sa mạc núi Sinai hoang vu và phán bảo: “Hãy cởi dép ở chân ngươi ra, vì nơi ngươi đang đứng là đất thánh”. Hóa ra “đất thánh” có thể nằm ngay giữa bãi cát sa mạc bên ngoài lãnh thổ Ítraen, chẳng cần đến tường cao vách đá của một ngôi đền nào cả. Thầy Têphanô cũng không quên nhắc lại sự thật đau lòng: chính ông Môsê, người từng bị đồng bào mình hắt hủi bằng câu hỏi thách thức “Ai đã đặt anh làm người cai trị và xét xử chúng tôi?”, lại được Thiên Chúa sai đến làm người lãnh đạo và giải thoát họ. Thế mà khi đã ra tới sa mạc, cha ông họ vẫn một mực cứng lòng, tâm trí cứ đòi quay về Ai Cập, thậm chí còn đúc tượng con bò vàng mà nhảy múa thờ lạy công trình do tay mình làm ra.

Cuối cùng, thầy Têphanô nói thẳng về Đền Thờ. Đúng là vua Salômôn đã xây cất cho Thiên Chúa một ngôi đền nguy nga, “nhưng Đấng Tối Cao đâu có ngự trong những ngôi nhà do tay người phàm xây dựng”! Để chứng minh, ông trích dẫn lời ngôn sứ Isaia: “Trời là ngai của Ta, đất là bệ dưới chân Ta. Các ngươi sẽ xây cho Ta ngôi nhà nào, và nơi nào sẽ là chốn Ta nghỉ ngơi?” Thực ra, ngay trong ngày đại lễ khánh thành Đền Thờ năm xưa, chính vua Salômôn cũng từng thốt lên lời kinh tương tự: “Lẽ nào Thiên Chúa lại thực sự ngự trên mặt đất sao? Kìa, ngay cả bầu trời và các tầng trời cao thẳm còn chẳng chứa nổi Ngài, huống hồ là ngôi nhà do tay con xây dựng!”

Tất cả những câu chuyện lịch sử ấy, các vị học giả ngồi trong hội đồng đều thuộc làu từng chữ. Nhưng khi thầy Têphanô xâu chuỗi chúng lại bên nhau, một bức tranh toàn cảnh hiện lên rõ mồn một khiến họ không sao chối cãi được. Từ ngàn xưa, Thiên Chúa chưa bao giờ tự trói buộc mình vào một mảnh đất hay một tòa nhà cố định nào. Và trớ trêu thay, bất cứ lần nào Thiên Chúa sai một vị cứu tinh đến với dân, thì lần ấy cha ông họ đều ra sức khước từ và bách hại trước tiên.

Đi đến đỉnh điểm của bài giảng, vị phó tế trẻ nhìn thẳng vào các quan tòa mà cất lời cảnh tỉnh nghiêm khắc:

“Hỡi những người cứng đầu cứng cổ, lòng và tai chưa chịu cắt bì! Các ông lúc nào cũng chống lại Chúa Thánh Thần; cha ông các ông thế nào thì các ông cũng y như vậy! Có vị ngôn sứ nào mà cha ông các ông đã không bắt bớ? Họ đã giết chết những người tiên báo việc Đấng Công Chính sẽ đến; và giờ đây, chính Đấng Công Chính ấy, các ông lại trở thành kẻ phản bội và sát hại Người!”

Những lời lẽ nghe thật nặng nề, nhưng hoàn toàn là ngôn từ của Cựu Ước. Trong sách Xuất Hành và Đệ Nhị Luật, chính Thiên Chúa nhiều lần gọi dân Ítraen là “một dân cứng đầu cứng cổ”, và ông Môsê từng kêu gọi họ phải “cắt bì trái tim của mình”. Phép cắt bì nơi thân xác là dấu chỉ bề ngoài cho thấy một người thuộc về dân Chúa; còn “lòng và tai không cắt bì” có nghĩa là mang danh nghĩa dân Chúa nhưng tâm hồn và đôi tai lại đóng chặt trước tiếng gọi của Ngài. Thật nghịch lý: những kẻ vừa dựng chuyện vu cáo Têphanô tội nói phạm đến ông Môsê, thì nay lại phải nghe chính những lời quở trách của ông Môsê vang lên qua miệng chàng thanh niên ấy.

Bầu trời rộng mở

Thánh Luca mô tả phản ứng của Thượng Hội Đồng bằng những từ ngữ dữ dội: nghe những lời ấy, lòng họ “tức tối như đứt từng khúc ruột, và họ nghiến răng căm giận ông”.

Nhưng thầy Têphanô không còn nhìn xuống những gương mặt đang hầm hầm sát khí ấy nữa. Được “tràn đầy ơn Chúa Thánh Thần”, ông đăm đăm ngước mắt nhìn lên trời, thấy vinh quang Thiên Chúa và thấy Chúa Giêsu đang đứng bên hữu Thiên Chúa. Ông reo lên: “Kìa, tôi thấy các tầng trời mở ra, và Con Người đang đứng bên hữu Thiên Chúa!”

“Kìa, tôi thấy trời mở ra”; họ bịt tai, xông vào ông
“Kìa, tôi thấy trời mở ra”; họ bịt tai, xông vào ông

Trải qua bao thế hệ, người đọc Kinh Thánh vẫn luôn dừng lại suy niệm thật lâu ở chữ “đứng” này. Ở hầu hết các đoạn Kinh Thánh khác, từ Thánh Vịnh cho đến lời tuyên bố của chính Chúa Giêsu trước Thượng Hội Đồng, Đấng Mêsia luôn được mô tả là đang “ngồi” bên hữu Thiên Chúa uy quyền. Vậy mà trong giây phút sinh tử của thầy Têphanô, Chúa Giêsu lại đứng dậy.

Các giáo phụ xưa giải thích hình ảnh ấy bằng một niềm cảm mến sâu sắc: vị Vua trên trời không thể ngồi yên trên ngai khi thấy người môn đệ của mình đang chiến đấu dưới trần. Người đứng dậy để cổ vũ và dang tay đón người chứng nhân đầu tiên của mình bước vào vinh quang. Lại có cách hiểu khác cho rằng: trong khi tòa án trần gian đang ngồi ghế kết tội Têphanô, thì trên tòa án thiên quốc, Chúa Giêsu đang đứng lên như một vị trạng sư để làm chứng và tuyên bố Têphanô trắng án.

Nghe câu nói ấy của ông, cả hội đồng cho là lời phạm thượng tột cùng. Họ đồng loạt la hét lớn tiếng, lấy hai tay bịt chặt tai lại, rồi nhất tề xông vào bắt ông. Chẳng cần tuyên đọc một bản án chính thức nào, họ lôi xềnh xệch ông ra bên ngoài cổng thành để ném đá cho đến chết.

Chết giống hệt Thầy mình

Theo Luật Môsê, kẻ phạm tội lộng ngôn phải bị điệu ra khỏi trại và chịu hình phạt ném đá; đặc biệt, chính những người đứng ra làm chứng tố cáo phải là những người cầm những hòn đá đầu tiên ném vào tử tội. Để vung tay ném đá cho khỏi vướng víu, các nhân chứng cởi áo choàng ngoài của mình ra. Tại đây, Thánh Luca ghi chép thêm một câu ngắn tưởng chừng như tình cờ: “Các nhân chứng cởi áo ngoài đặt dưới chân một người thanh niên tên là Saolô”.

Các nhân chứng để áo mình dưới chân một thanh niên tên là Saolô
Các nhân chứng để áo mình dưới chân một thanh niên tên là Saolô

Trước đó không lâu, giới lãnh đạo Do Thái từng nói với tổng trấn Philatô rằng dưới luật lệ đô hộ của Rôma, họ không có quyền tự ý xử tử bất kỳ ai. Việc sát hại thầy Têphanô hôm ấy là một hành động vượt quyền của Thượng Hội Đồng hay là cơn cuồng nộ tự phát của đám đông quá khích, sách Công vụ không giải thích thêm.

Chỉ biết rằng mưa đá bắt đầu trút xuống tới tấp trên thân xác người phó tế trẻ. Giữa làn đá tàn bạo ấy, “ông Têphanô cất tiếng cầu nguyện rằng: ‘Lạy Chúa Giêsu, xin đón nhận linh hồn con!’ Rồi ông gắng gượng quỳ gối xuống, kêu lớn tiếng: ‘Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này!’ Nói vừa dứt lời, ông an giấc ngàn thu”.

Cái chết của người môn đệ diễn ra giống hệt cái chết của Thầy mình trên đồi Canvê. Xưa trên thập giá, Chúa Giêsu cầu nguyện: “Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha”. Nay dưới làn đá dữ, Têphanô thưa: “Lạy Chúa Giêsu, xin đón nhận linh hồn con”. Xưa Chúa Giêsu xin cho những kẻ đóng đinh mình: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm”. Nay Têphanô cũng quỳ xuống van nài: “Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này”. Và thay vì dùng chữ “tắt thở” hay “chết”, Thánh Luca dùng một từ êm dịu: ông “ngủ yên”, an giấc trong Chúa.

Têphanô quỳ xuống: “Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này”
Têphanô quỳ xuống: “Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội này”

Sau cuộc hành quyết, “có mấy người đạo đức đến đem thi hài ông Têphanô đi chôn cất và than khóc ông thảm thiết”.

Những người đạo đức đem chôn Têphanô và khóc thương ông rất nhiều
Những người đạo đức đem chôn Têphanô và khóc thương ông rất nhiều

Thánh Têphanô trở thành người đầu tiên đổ máu đào vì danh Chúa Kitô, và Hội Thánh muôn đời tôn kính ngài là vị Tử đạo tiên khởi. Danh hiệu “tử đạo” dịch từ chữ Hy Lạp martys, có nghĩa gốc là “người làm chứng”, người lấy chính mạng sống và máu đào của mình để chứng thực cho chân lý mình tin. Hằng năm, Hội Thánh mừng kính lễ Thánh Têphanô vào ngày 26 tháng 12, ngay sát sau đại lễ Giáng Sinh, như muốn nhắc rằng Con Thiên Chúa xuống thế làm người trong hang đá Bêlem cũng chính là để bước tới hiến lễ thập giá. Tên của ngài cũng luôn được xướng lên trang trọng trong Kinh Nguyện Thánh Thể I của Thánh lễ.

Từ tấm gương của Thánh Têphanô, lời cầu nguyện tha thứ cho kẻ giết mình đã trở thành truyền thống của các thánh tử đạo qua mọi thời đại. Năm 177, trong bức thư kể về cuộc bách hại đẫm máu tại hai giáo đoàn Lyon và Vienne bên nước Pháp ngày nay, được sử gia Êusêbiô lưu giữ lại, các tín hữu cho biết những vị tử đạo tại đó cũng đã cầu nguyện cho chính những kẻ hành hình mình giống hệt như “ông Têphanô, người chứng nhân hoàn hảo”.

Hơn mười sáu thế kỷ sau, trên mảnh đất Việt Nam thân yêu của chúng ta, một người thanh niên mười chín tuổi cũng đã bước đi trọn vẹn trên con đường ấy. Đó là thầy giảng Anrê Phú Yên, vị tử đạo tiên khởi của Hội Thánh Việt Nam, được tuyên phong Chân phước năm 2000. Ngày 26 tháng 7 năm 1644, trên pháp trường Gò Xử tại dinh trấn Thanh Chiêm, xứ Quảng Nam, trước mũi lao và lưỡi đao của lý hình, người thanh niên đất Việt ấy cũng hiên ngang quỳ xuống, mắt ngước nhìn trời, miệng kêu tên cực trọng Chúa Giêsu đến hơi thở cuối cùng. Thầy Anrê để lại lời nhắn nhủ cho muôn thế hệ tín hữu Việt Nam: “Hãy lấy tình yêu đáp lại tình yêu, lấy sự sống đáp lại sự sống”.

Người thanh niên đứng giữ áo

Trở lại bãi đất ngoài cổng thành Giêrusalem chiều hôm ấy, vẫn còn một nhân vật nữa đang đứng lặng nhìn toàn bộ sự việc: chàng thanh niên giữ áo tên là Saolô.

Về nhân vật này, Thánh Luca chỉ hạ một câu ngắn gọn nhưng đầy sức nặng: “Saolô hoàn toàn tán thành việc giết ông Têphanô”.

Theo lời kể của sách Công vụ, Saolô không trực tiếp ném một hòn đá nào. Nhưng anh đứng đó, chứng kiến từ đầu đến cuối, và chắc chắn đôi tai anh đã nghe rõ mồn một lời người tử đạo hấp hối cầu xin Chúa tha tội cho chính những kẻ đang ném đá mình. Lúc bấy giờ, Saolô là một trí thức trẻ nhiệt thành và sùng đạo bậc nhất. Từng thụ giáo dưới chân đại sư Gamaliên, anh sẵn sàng trả bất cứ giá nào để bảo vệ Lề Luật của cha ông, và anh đinh ninh rằng việc tiêu diệt nhóm “tà đạo” này là đang phụng sự Thiên Chúa.

Saolô không ném đá, nhưng đứng nhìn từ đầu đến cuối và tán thành
Saolô không ném đá, nhưng đứng nhìn từ đầu đến cuối và tán thành

Nhiều năm về sau, khi đã trở thành Tông đồ Phaolô, chính ngài vẫn còn nghẹn ngào nhắc lại ký ức ám ảnh của buổi chiều hôm ấy trước đám đông tại Giêrusalem: “Khi máu của Têphanô, chứng nhân của Chúa, đổ ra, thì chính con cũng đứng ở đó, đồng tình với những kẻ sát nhân và trông coi áo choàng cho họ”.

Suy niệm về mối dây liên hệ nhiệm mầu giữa hai con người ấy, Thánh Augustinô đã viết một câu nổi tiếng: “Nếu Têphanô không quỳ xuống cầu nguyện ngày hôm ấy, thì Hội Thánh đã chẳng có được một Phaolô!” Lời cầu nguyện tha thứ vang lên giữa làn mưa đá đã âm thầm gieo hạt giống ân sủng vào lòng chàng thanh niên giữ áo ra sao, chỉ một mình Thiên Chúa thấu tỏ.

Những đốm than hồng bay theo gió

Ngay trong ngày thầy Têphanô ngã xuống, một cơn bách hại dữ dội và có hệ thống bắt đầu bùng lên nhắm vào Hội Thánh tại Giêrusalem. Và người đi đầu hung hãn nhất trong chiến dịch truy lùng ấy không ai khác chính là Saolô. Sách Công vụ kể rằng anh “ra sức tàn phá Hội Thánh: anh xông vào từng nhà, lôi cả đàn ông lẫn đàn bà ra mà tống vào ngục”.

Saolô đi từng nhà, lôi cả đàn ông lẫn đàn bà ra mà tống ngục
Saolô đi từng nhà, lôi cả đàn ông lẫn đàn bà ra mà tống ngục

Giữa cơn bão táp ấy, các vị Tông đồ vẫn kiên cường bám trụ lại trong thành Giêrusalem để giữ vững đầu mối, còn đông đảo bà con giáo hữu, nhất là nhóm các tín hữu nói tiếng Hy Lạp, buộc phải bỏ nhà bỏ cửa, chạy tản mác khắp các vùng quê xứ Giuđê và miền Samari để lánh nạn.

Những kẻ bách hại đạo cứ ngỡ làm như thế là sẽ dập tắt được ngọn lửa đức tin ngay từ trong trứng nước. Họ đâu ngờ rằng hành động thô bạo của họ chẳng khác nào một cú đá tung vào bếp than đang cháy rực: những đốm than hồng bắn văng ra bốn phương tám hướng, rơi xuống đâu là bén lửa bùng cháy lên ở đó!

Thánh Luca ghi nhận sự xoay chuyển kỳ diệu của quan phòng Thiên Chúa chỉ trong một câu: “Vậy những người bị tản mác đi khắp nơi mà loan báo Tin Mừng”. Phần lớn những người đi gieo hạt giống đức tin ấy không phải là hàng giáo phẩm hay chức sắc. Họ chỉ là những người thợ thủ công, những người buôn bán nhỏ, những người cha người mẹ bình thường. Nhưng bước chân chạy loạn đưa họ tới đâu, họ lại mang câu chuyện về Chúa Giêsu kể cho người dân ở đó nghe, khiến chẳng bao lâu sau, Tin Mừng đã vượt khỏi biên giới xứ đất Thánh để vươn tới tận vùng Phênixi, đảo Síp và thành phố lớn Antiôkhia.

Những hạt lửa bay đi: tín hữu tản mác khắp miền Giuđê và Samari
Những hạt lửa bay đi: tín hữu tản mác khắp miền Giuđê và Samari

Trong đoàn người tản cư rời bỏ Giêrusalem dạo ấy, có một người bạn đồng sự thân thiết của thầy Têphanô, cũng là một trong bảy thầy phó tế đầu tiên được đặt tay chọn gọi. Tên ông là Philípphê. Ông quyết định rảo bước tiến về một miền đất mà xưa nay người Do Thái chính thống vốn coi khinh và luôn tìm cách lánh xa.

Philípphê lên đường đi về phía vùng đất mà người Do Thái chẳng bao giờ muốn đặt chân tới
Philípphê lên đường đi về phía vùng đất mà người Do Thái chẳng bao giờ muốn đặt chân tới

Ông quyết định rảo bước tiến về một miền đất mà xưa nay người Do Thái chính thống vốn coi khinh và luôn tìm cách lánh xa.

Chương 9 / 177

Tư liệu

Gấp chương lại

Dấu mốc

“Nếu Têphanô không quỳ xuống cầu nguyện ngày hôm ấy, thì Hội Thánh đã chẳng có được một Phaolô.”

Thánh Augustinô, theo truyền thống
Hai truyền thống đặt nơi ném đá Têphanô: ở phía đông (từ thời Thập tự chinh) và ở phía bắc (từ thế kỷ V). Viền đậm là tường thành cổ ngày nay.

Những người trong chương

  • Têphanô · Tên Hy Lạp Stephanos nghĩa là “triều thiên”. Hội Thánh mừng lễ ông ngày 26 tháng Mười Hai, ngay sau lễ Giáng Sinh, và tên ông được đọc trong Kinh Tạ Ơn I của Thánh lễ.
  • Anrê Phú Yên · Năm 1644, trên một gò đất ở Quảng Nam, người thanh niên này quỳ xuống như Têphanô. Ngày 5 tháng Ba năm 2000, Hội Thánh phong ông chân phước.

Nơi ấy hôm nay

  • Cổng Sư Tử (còn gọi Cổng Thánh Têphanô) ở phía đông thành cổ Giêrusalem. Một truyền thống từ thời Thập tự chinh đặt nơi ném đá ở ngoài cổng này.
  • Nhà thờ Saint-Étienne của Trường Kinh Thánh Dòng Đa Minh, phía bắc thành cổ, đứng ở chỗ một truyền thống từ thế kỷ V đặt nơi ấy. Năm 460, hoàng hậu Eudocia cho xây một thánh đường lớn kính ngài ở phía bắc Giêrusalem.

Muốn đọc thêm

Cv 6,8–8,4 · Lc 23,34.46 · Thánh Irênê, Chống lạc giáo 3,12,10 · Êusêbiô, Giáo sử 5,2 · newadvent.org

Trong bách khoa

Bạn vừa gặp

Những nơi đã đi qua

Chương liên quan

Hình ảnh trong chương

Gửi cảm tưởng về chương này

Chương sau · Chương 10

Cánh cửa mở ra ngoài Giêrusalem: Tin Mừng vượt mọi ranh giới đến với muôn dân

Vì sao Phêrô, người Do Thái giữ luật từ nhỏ, lại bước qua ngưỡng cửa nhà một người ngoại?

Khoảng 29 phút đọc