Bỏ qua, tới nội dung
Tháng Mười Hai năm 1531 · Đồi Tepeyac, thành Mexico City

Chương 102

Guadalupe, 1531

Tháng Mười Hai năm 1531 · Đồi Tepeyac, thành Mexico City

Giáo hoàng Clêmentê VIIHoàng đế Carôlô V

Sáng sớm tinh sương thứ Bảy, ngày 9 tháng Mười Hai năm 1531, có một người đàn ông chất phác rảo bước trên con đường mòn tiến về phía bắc kinh thành Mexico.

Năm ấy, nơi ấy

1531–2002

  1. Tepeyac
  2. thành Mêhicô
Mùa đông 1531, trên đồi Tepeyac, ngoài thành Mexico City. Năm 1810 linh mục Hidalgo giương cờ Đức Mẹ ở Dolores để đòi độc lập.
Bắt đầu đọc

Chương 102

Tháng Mười Hai năm 1531 · Đồi Tepeyac, thành Mexico City

Nơi chốn
Tepeyac, thành Mêhicô
Giáo hoàng
Clêmentê VII
Hoàng đế
Carôlô V

Sáng sớm tinh sương thứ Bảy, ngày 9 tháng Mười Hai năm 1531, có một người đàn ông chất phác rảo bước trên con đường mòn tiến về phía bắc kinh thành Mexico. Ông khoác trên mình tấm áo choàng tilma thô sơ dệt từ sợi cây long thiệt lan, thứ trang phục rẻ tiền và mộc mạc nhất của người dân nghèo. Người đàn ông ấy chừng năm mươi bảy tuổi. Trước khi đón nhận Bí tích Rửa Tội, tên bản địa của ông là Cuauhtlatoatzin, theo tiếng Nahuatl có nghĩa là “Con đại bàng cất tiếng nói”; khi trở thành người Kitô hữu, ông mang tên thánh khiêm nhường là Juan Diego. Sáng hôm ấy, trời mùa đông còn chìm trong bóng tối lạnh giá, ông đang vội vã lên đường vào thành phố để tham dự Thánh lễ và học giáo lý với các cha dòng Phanxicô.

Juan Diego trên đường
Juan Diego trên đường

Con đường vòng quanh chân một ngọn đồi đá sỏi cằn cỗi tên Tepeyac. Mười năm trước, quân Tây Ban Nha cùng các đồng minh bản địa đã san phẳng kinh đô Tenochtitlan của người Aztec, rồi dựng thành mới trên đống đổ nát. Nhưng Tepeyac từ xưa đã là đất thánh. Người Aztec thường về ngôi đền trên đồi để kính một nữ thần tên Tonantzin, nghĩa là “Người Mẹ của chúng ta”.

Juan Diego vừa đến gần chân đồi thì nghe tiếng chim hót trong trẻo đến nỗi ông sững lại. Với người Aztec, lông chim quý là báu vật, và tiếng chim là tiếng của thế giới thần linh. Bỗng tiếng chim ngưng bặt. Từ đỉnh đồi, một giọng nói ngọt ngào gọi tên ông bằng tiếng Nahuatl, âu yếm như mẹ gọi con: “Juanito, Juan Dieguito!”, nghĩa là “Hỡi Juan, Juan bé bỏng của Mẹ!”

Kể từ buổi sớm mai mùa đông ấy, đối với hàng triệu tâm hồn lầm than trên lục địa châu Mỹ, lịch sử đức tin đã vĩnh viễn rẽ sang một trang sử hoàn toàn mới.

Người nữ tuyệt mỹ trên đỉnh đồi Tepeyac

Theo lời kể xưa, Juan Diego leo lên đỉnh đồi và thấy một thiếu nữ đang đứng đợi. Y phục Bà sáng như mặt trời. Đá xám dưới chân Bà lấp lánh như ngọc, cỏ gai chung quanh xanh biếc như ngọc bích.

Bà nói với ông bằng tiếng Nahuatl dịu dàng. Bà là Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ của Thiên Chúa thật, Đấng ban sự sống và tạo dựng muôn loài. Bà muốn người ta xây cho Bà một nguyện đường nhỏ trên đồi này. Ở đó, Bà sẽ trao tình mẹ, lòng thương xót, sự ủi an và che chở cho mọi người trên đất này, và cho tất cả ai chạy đến cậy trông Bà. Rồi Bà sai ông vào thành gặp Đức Giám mục để thưa lại.

Trên đồi Tepeyac
Trên đồi Tepeyac

Từng lời nói của Đức Mẹ được ghi lại mang một ý nghĩa mục vụ sâu sắc khôn lường. Khi giới thiệu về Thiên Chúa, Bà không hề dùng những thuật ngữ triết học xa lạ của phương Tây, mà dùng chính những danh xưng tôn kính nhất trong ngôn ngữ Nahuatl mà tổ tiên người Aztec từng dùng để tôn vinh Đấng Tối Cao: Ipalnemohuani, nghĩa là “Đấng mà nhờ Người chúng ta được sống”, và Tloque Nahuaque, nghĩa là “Chúa của những gì ở gần và sát bên lòng chúng ta”.

Tin Mừng, qua môi miệng Người Mẹ, được nói bằng chính ngôn ngữ và tâm tình của những người bản địa nghèo khổ.

Vị giám mục dè dặt và thân phận người nghèo khó

Vị chủ chăn coi sóc giáo phận Mexico City lúc bấy giờ là Đức cha Juan de Zumárraga, một tu sĩ dòng Phanxicô đạo đức gốc xứ Basque. Ngài nhậm chức từ năm 1528 và là một vị mục tử từng nhiều lần can đảm đứng ra che chở người bản xứ trước sự bóc lột dã man của các quan chức thực dân, đến mức ngài từng bị đe dọa ám sát và thư từ khiếu nại của ngài bị chặn lại. Ngài từng phải bí mật niêm phong một bức thư gửi nhà vua vào trong một khối sáp ong rồi lén gửi theo thuyền buôn. Ít năm sau, chính ngài là người có công mang chiếc máy in đầu tiên sang lục địa châu Mỹ.

Thế nhưng, khi một người nông dân nghèo khó, ăn mặc rách rưới đến gõ cửa tòa giám mục, kể rằng Đức Mẹ vừa hiện ra trên đồi và muốn xây một ngôi nhà thờ, Đức cha Zumárraga không khỏi hoài nghi. Ngài kiên nhẫn lắng nghe Juan Diego qua người thông ngôn, tiếp đãi ông tử tế bằng một bữa ăn, rồi ôn tồn bảo ông hãy về nghỉ ngơi và hẹn một dịp khác sẽ xem xét lại.

Juan Diego ủ rũ lủi thủi quay trở lại ngọn đồi Tepeyac. Gặp lại Đức Mẹ, ông đau buồn quỳ xuống xin Mẹ hãy chọn lựa một nhân vật quyền thế, có học thức và có uy tín trong xã hội để sai đi, bởi vì thân phận ông chỉ là một kẻ cùng đinh nghèo hèn: “Con chỉ là một sợi dây thừng nhỏ, một chiếc thang gỗ mục, một cái đuôi hèn kém, một chiếc lá khô vô danh tiểu tốt”.

Đức Mẹ đáp: Mẹ có nhiều sứ giả để sai, nhưng Mẹ muốn chính ông làm việc này.

Hôm sau, Chúa Nhật 10 tháng Mười Hai, sau lễ, Juan Diego lại đến tòa giám mục. Lần này ông quỳ dưới chân Đức cha, rưng rưng nài nỉ. Thấy ông kiên định lạ thường, Đức Giám mục hỏi kỹ hơn, rồi bảo: nếu thật là Đức Mẹ, xin Bà cho một dấu lạ làm bằng.

Trước giám mục Zumárraga
Trước giám mục Zumárraga

Đóa hoa hồng giữa mùa đông và lời vỗ về của người Mẹ

Thứ Hai, Juan Diego không lên đồi được như đã hẹn. Người chú là cụ Juan Bernardino, người nuôi ông từ thuở mồ côi, sốt nặng vì dịch, thoi thóp. Ông ở nhà suốt ngày chăm chú.

Rạng sáng thứ Ba, 12 tháng Mười Hai, thấy chú không qua khỏi, Juan Diego vội vào thành tìm linh mục ban bí tích sau cùng. Ngang qua Tepeyac, vì ngượng đã lỡ hẹn, lại sợ Đức Mẹ giữ lại làm chậm việc rước cha, ông rẽ sang một lối mòn vòng chân đồi phía đông để tránh.

Nhưng người mẹ nào để lạc mất con! Đức Mẹ từ trên đồi bước xuống, đón ông ngay trên lối mòn ấy.

Juan Diego bối rối sụp lạy, kể về bệnh của chú. Đức Mẹ âu yếm nhìn ông và nói những lời vỗ về mà hàng triệu con cái Hội Thánh hôm nay vẫn khắc ghi:

“Này con yêu quý, con út bé bỏng của Mẹ, hãy lắng nghe và để những lời này thấm sâu vào lòng con: Chớ để điều gì làm con phải kinh sợ, chớ để nỗi buồn nào làm con phải bối rối lo âu!

Chẳng phải Mẹ đang ở đây bên cạnh con, Mẹ là Mẹ của con sao?

Chẳng phải con đang được che chở dưới bóng áo của Mẹ và trong sự bảo bọc của Mẹ sao?

Chẳng phải con đang được ấp ủ nơi nếp áo choàng và trong vòng tay đan chéo của Mẹ sao?

Con còn cần điều gì hơn nữa?”

Bà bảo ông yên tâm, người chú đã được chữa lành. Rồi Bà bảo ông lên đỉnh đồi hái hoa mang về.

Juan Diego trèo lên. Giữa tháng Mười Hai lạnh giá, trên đỉnh đồi đá vôi chỉ có gai góc và xương rồng, ông sững sờ thấy hoa hồng nở thơm ngát, thứ hồng xứ Castilla chỉ mọc bên trời Âu! Với người Nahua, hoa và tiếng hát là biểu tượng thiêng liêng nhất của chân lý.

Ông hái hoa, bọc vào vạt áo tilma rồi chạy xuống. Chính tay Đức Mẹ xếp lại từng bông trong vạt áo, dặn ông ôm chặt, mang thẳng đến Đức Giám mục, không được mở cho ai xem dọc đường.

Hoa hồng trong áo tilma
Hoa hồng trong áo tilma

Phép lạ tấm áo choàng tilma

Đến tòa giám mục, đám gia nhân bắt người nông dân nghèo phải chờ đợi chầu chực suốt nhiều giờ ngoài sân lạnh. Khi cuối cùng được dẫn vào gặp Đức cha Zumárraga cùng các quan chức, Juan Diego quỳ xuống, kể lại đầu đuôi câu chuyện và thưa rằng mình đã mang dấu lạ hoa hồng từ trên đồi về theo đúng lời ngài yêu cầu.

Dứt lời, ông buông hai đầu vạt áo choàng ra. Những đóa hoa hồng tươi thắm rơi lả tả xuống sàn đá hoa cương, tỏa hương thơm ngào ngạt khắp gian phòng.

Và ngay trong khoảnh khắc ấy, một phép lạ nhãn tiền bùng nổ trước mắt mọi người: trên nền vải thô ráp của tấm áo choàng tilma, hình ảnh Đức Trinh Nữ Maria bỗng hiển hiện rõ nét từng đường nét rực rỡ, sống động y hệt như dung nhan Người Mẹ mà Juan Diego đã chiêm ngắm trên đồi Tepeyac!

Biên niên sử xúc động ghi lại rằng Đức Giám mục Zumárraga cùng toàn thể mọi người trong phòng đã đồng loạt quỳ sụp xuống sàn nhà, rơi nước mắt nức nở cầu xin Chúa và Đức Mẹ tha thứ cho sự cứng lòng hoài nghi của mình. Vị chủ chăn cung kính tháo dải dây buộc tấm áo choàng khỏi cổ Juan Diego, rước bức ảnh thánh vào tôn kính nơi nhà nguyện riêng của tòa giám mục.

Hôm sau, Đức cha đích thân cùng Juan Diego lên đồi Tepeyac để xác định vị trí xây dựng nguyện đường. Khi Juan Diego trở về túp lều quê nhà, ông thấy người chú Juan Bernardino đã hoàn toàn khỏe mạnh, tươi cười đón cháu. Người chú thuật lại rằng vào đúng giờ phút ấy, chính Đức Mẹ rực rỡ đã hiện ra bên giường bệnh, chữa lành cho ông và âu yếm bày tỏ danh xưng của Người: “Đức Trinh Nữ trọn lành, Thánh Maria Guadalupe”.

Tấm áo mở ra
Tấm áo mở ra

Giữa chứng tích lịch sử và chiều sâu đức tin

Toàn bộ câu chuyện cảm động trên được lưu giữ nguyên vẹn trong bản văn cổ tiếng Nahuatl mang tên Nican Mopohua, nghĩa là “Nơi đây xin thuật lại”. Văn bản này được in ấn lần đầu tiên vào năm 1649 bởi linh mục Luis Laso de la Vega. Các học giả lịch sử hiện đại xác định rằng bản văn Nahuatl tuyệt mỹ ấy thực chất do chính học giả bản địa Antonio Valeriano chấp bút vào khoảng giữa thế kỷ XVI, một người con ưu tú xuất thân từ trường Cao đẳng Tlatelolco, người từng đảm nhận chức thống đốc bản xứ của kinh thành.

Dưới lăng kính nghiên cứu lịch sử thuần túy, các học giả từng ghi nhận những nốt trầm dè dặt: trong các văn thư hành chính còn lưu lại của Đức cha Zumárraga, người ta không tìm thấy dòng nào nhắc trực tiếp đến biến cố này. Năm 1556, vị Bề trên dòng Phanxicô là Cha Francisco de Bustamante từng lên tiếng phê phán việc đám đông giáo dân bản địa đổ xô về đồi Tepeyac tôn kính một bức ảnh mà ngài ngờ rằng do một họa sĩ bản xứ vẽ. Học giả Bernardino de Sahagún cũng từng bày tỏ nỗi lo ngại rằng việc bà con kéo về Tepeyac có thể là sự pha trộn tín ngưỡng cũ nhằm tôn kính nữ thần mẹ Tonantzin thuở trước.

Thế nhưng, Đức Tổng Giám mục Alonso de Montúfar dòng Đa Minh kế nhiệm đã kiên quyết đứng ra bảo vệ lòng sùng kính thánh thiện này. Đến năm 1666, một cuộc điều tra tư pháp nghiêm ngặt đã thu thập lời khai hữu thệ của các bô lão trong làng của Juan Diego, những người đã truyền đời lắng nghe câu chuyện có thật từ chính cha ông mình.

Giáo lý Hội Thánh Công giáo luôn dạy rằng các mạc khải tư nhân không thuộc về kho tàng đức tin tông truyền bắt buộc, và người tín hữu được hoàn toàn tự do đón nhận theo sự soi sáng của lương tâm. Thế nhưng, có một sự thật lịch sử không ai có thể phủ nhận: một ngôi nguyện đường đã mọc lên trên đồi Tepeyac từ thập niên 1530, tấm áo choàng mang hình Mẹ đã hiện diện ở đó, và ngọn lửa đức tin bùng cháy từ nơi này đã cứu vãn linh hồn của cả một dân tộc đang đứng bên bờ vực diệt vong.

Bức họa không vẽ bằng cọ trần gian

Báu vật ấy nay ở trong Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Guadalupe tại Mexico City. Bức ảnh nằm trên tấm vải thô sợi long thiệt lan, thứ vải thường chỉ bền hai, ba mươi năm là mục. Vậy mà tấm áo đã qua gần năm thế kỷ vẫn dai bền, màu vẫn tươi!

Hơn một trăm năm đầu, bức ảnh treo trần giữa khói nến, hàng triệu bàn tay chai sần chạm vào, hôn kính, áp tràng chuỗi lên, mà không hư hại, mãi đến năm 1647 mới được lồng kính.

Hình Ảnh Mầu Nhiệm Trên Áo Tilma, Kiệt Tác Hội Nhập Văn Hóa
Hình Ảnh Mầu Nhiệm Trên Áo Tilma, Kiệt Tác Hội Nhập Văn Hóa

Năm 1979, hai nhà khoa học Philip Callahan và Jody Smith đã tiến hành chụp ảnh và phân tích tấm vải bằng tia hồng ngoại. Công trình khoa học ghi nhận một hiện tượng lạ thường: trong khi một số chi tiết trang trí viền vàng bên ngoài có dấu hiệu được người đời vẽ thêm vào sau này, thì toàn bộ khuôn mặt, đôi bàn tay và tà áo của Đức Mẹ hoàn toàn không hề có lớp sơn lót, không có bất kỳ nét phác thảo bằng bút chì nào bên dưới, và không hề tìm thấy vệt cọ vẽ theo kỹ thuật hội họa thông thường của con người! Màu sắc dường như thẩm thấu tự nhiên vào từng sợi vải một cách huyền nhiệm.

Ngày 14 tháng Mười Một năm 1921, giữa thời kỳ bách hại tôn giáo, một kẻ khủng bố đã lén đặt một quả bom giấu trong bình hoa lớn ngay dưới chân bức ảnh. Quả bom phát nổ làm rung chuyển thánh đường, sức công phá xé toang các bậc thềm cẩm thạch, thổi bay các cửa kính xung quanh và bẻ cong queo cây Thánh Giá lớn bằng đồng thau trên bàn thờ. Thế nhưng, tấm ảnh thánh và lớp kính bảo vệ mỏng manh bên trên hoàn toàn nguyên vẹn, không hề suy suyển dù chỉ một vết trầy xước! Cây Thánh Giá đồng bị bẻ cong lịch sử ấy ngày nay vẫn được trưng bày trang trọng bên trong đền thánh như một chứng tích về sự gìn giữ của trời cao.

Ngôi Vương cung Thánh đường tròn khổng lồ xây dựng năm 1976 có sức chứa mười ngàn người, với hệ thống băng chuyền tự động phía dưới bàn thờ giúp dòng người hành hương nối nhau không dứt đều có thể chiêm ngắm tấm áo choàng ở cự ly gần trong trật tự trang nghiêm.

Bức tâm thư viết bằng biểu tượng của người Mẹ

Đối với con mắt của một người châu Âu, bức tranh Đức Mẹ Guadalupe có thể chỉ là một tác phẩm nghệ thuật tôn giáo trang nhã. Nhưng đối với một người Aztec bản địa thời bấy giờ, những con người vốn có truyền thống đọc chữ tượng hình qua các biểu tượng thị giác, bức tranh chính là một bức thông điệp Tin Mừng vĩ đại được viết bằng chính văn hóa của họ:

  • Gương mặt người thiếu nữ lai: Người Nữ không mang nét mặt quý tộc Tây Ban Nha, mà da ngăm, nét thanh tú, hòa cả hai dòng máu bản địa và châu Âu, như những đứa con lai sẽ lớn lên trên đất này.
  • Đứng trước mặt trời: tia nắng tỏa ra từ sau lưng Người; với người Aztec, nghĩa là Bà lớn hơn thần mặt trời Huitzilopochtli mà họ từng run sợ dâng máu người.
  • Đạp trên vầng trăng khuyết: Vầng trăng đen dưới chân Người Mẹ tượng trưng cho thần đêm tối và thần rắn Quetzalcoatl đã bị khuất phục hoàn toàn.
  • Tà áo choàng màu xanh ngọc bích: Sắc màu thiêng liêng rải đầy những vì sao lấp lánh vốn là màu sắc vương giả chỉ dành riêng cho các bậc hoàng đế và thần thánh tối cao trong văn hóa Aztec.
  • Đôi tay chắp và mắt nhìn xuống: dù rực rỡ vinh quang, Người Nữ cúi đầu, chắp tay cầu nguyện, nghĩa là Bà không phải nữ thần, chỉ là thụ tạo đang cầu nguyện với Thiên Chúa thật duy nhất.
  • Dải thắt lưng màu đen quanh eo: Trong trang phục truyền thống của phụ nữ Aztec, dải thắt lưng thắt cao trên bụng là dấu chỉ loan báo người phụ nữ đang mang thai.
  • Bông hoa bốn cánh trên bụng: Ngay tại vị trí dạ con của Người Mẹ, nơi Đấng Cứu Thế đang ngự trị, có thêu hình một bông hoa nhỏ bốn cánh, biểu tượng tối thượng của người Aztec về trung tâm vũ trụ, sự sống mới và khởi nguyên của vạn vật.
Hình Ảnh Mầu Nhiệm Trên Áo Tilma, Kiệt Tác Hội Nhập Văn Hóa
Hình Ảnh Mầu Nhiệm Trên Áo Tilma, Kiệt Tác Hội Nhập Văn Hóa

Hình ảnh ấy đồng thời hòa quyện tuyệt vời với thị kiến của Thánh Gioan Tông Đồ trong chương 12 của sách Khải Huyền: “Một người Phụ Nữ mình khoác mặt trời, chân đạp mặt trăng, và đầu đội triều thiên mười hai ngôi sao”, khuôn mẫu thần học mà các nhà truyền giáo phương Tây luôn thuộc nằm lòng.

Đứng trước bức tranh thiêng liêng ấy, người dân bản địa Aztec đã vỡ òa nhận ra một chân lý giải thoát: Thiên Chúa của những người da trắng không phải là một vị thần xa lạ đến để tiêu diệt họ! Người Mẹ của Đấng Cứu Thế nói chính thứ tiếng mẹ đẻ của họ, mặc màu áo của họ, mang gương mặt thân thương của con cái họ. Mẹ không hiện ra nơi cung điện hoa lệ của quan toàn quyền hay dinh thự của đức giám mục, mà Mẹ đã tìm đến với một người nông dân nghèo khổ nhất trong số họ, và Mẹ bảo đấng chăn chiên hãy lắng nghe tiếng nói của người nghèo hèn!

Mùa gặt của đức tin và ngọn cờ của tự do

Hệ quả thiêng liêng sau biến cố Guadalupe là một cuộc phục hưng đức tin kỳ diệu chưa từng thấy trong lịch sử truyền giáo.

Trong những thập niên tiếp theo, hàng triệu người dân bản địa đã tự nguyện rủ nhau kéo đến các thánh đường xin lãnh nhận Bí tích Rửa Tội. Cha thừa sai Toribio de Benavente Motolinía dòng Phanxicô ghi lại cảnh tượng xúc động: có những ngày các linh mục đứng rửa tội cho hàng ngàn người liên tục cho đến khi hai cánh tay mỏi nhừ không còn nhấc lên nổi. Một dân tộc vừa bị gãy đổ mọi niềm tin vì chiến tranh xâm lược bỗng tìm thấy sự tái sinh và phẩm giá làm con Thiên Chúa trong vòng tay từ mẫu của Đức Mẹ.

Người tôi tớ trung kiên Juan Diego đã dành trọn phần đời còn lại sống đơn sơ trong một túp lều tranh nhỏ bên cạnh ngôi nguyện đường trên đồi Tepeyac. Ngày ngày, ngài quét dọn đền thờ, đón tiếp các đoàn khách hành hương và nhẫn nại kể lại cho họ nghe về tình yêu thương của Mẹ. Ngài thanh thản an nghỉ trong Chúa vào năm 1548.

Hình ảnh Đức Mẹ Guadalupe đã thấm sâu vào huyết quản và lịch sử của dân tộc Mexico:

  • Ngày 16 tháng Chín năm 1810, khi linh mục Miguel Hidalgo rung chuông nhà thờ giáo xứ Dolores kêu gọi toàn dân đứng lên giành độc lập thoát khỏi ách thống trị thực dân, ngọn cờ thiêng liêng mà ngài giương cao trước đoàn quân khởi nghĩa chính là bức hình Đức Mẹ Guadalupe.
  • Trong những năm tháng đen tối của cuộc bách hại tôn giáo thập niên 1920, hàng ngàn chiến sĩ đức tin và linh mục tử đạo của phong trào Cristeros đã can đảm bước ra pháp trường, hiên ngang hô vang lời tuyên xưng sau cùng trước họng súng: “Vạn tuế Đức Kitô Vua! Vạn tuế Thánh Maria Guadalupe!”
  • Năm 1945, Đức Giáo hoàng Piô XII đã long trọng tuyên xưng Đức Mẹ Guadalupe là Nữ Vương của đất nước Mexico và là Đấng Bảo Trợ của toàn cõi châu Mỹ.
  • Ngày 31 tháng Bảy năm 2002, dẫu tuổi cao sức yếu và hai bàn tay run rẩy, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đích thân hành hương đến Mexico City để long trọng tôn phong Juan Diego lên bậc Hiển Thánh, vị thánh bản địa tiên khởi của châu Mỹ. Hội Thánh mừng kính Thánh Juan Diego vào ngày 9 tháng Mười Hai, và kính trọng thể Lễ Đức Mẹ Guadalupe vào ngày 12 tháng Mười Hai hằng năm.

Đền thánh Guadalupe ngày nay là trung tâm hành hương Công giáo đón nhận lượng khách đông đảo nhất thế giới. Cứ mỗi độ ngày 12 tháng Mười Hai về, có tới hơn mười triệu lượt người từ khắp nơi đổ về quỳ bên chân Mẹ; nhiều người đi bộ ròng rã hàng trăm cây số, quỳ lết trên đầu gối băng qua quảng trường rộng lớn. Khi đồng hồ điểm nửa đêm, muôn triệu con tim lại đồng thanh cất cao bài hát mừng sinh nhật truyền thống Las Mañanitas dâng lên Người Mẹ hiền ái của trần gian.

Những bước chân hành hương
Những bước chân hành hương

Tiếng vọng đồng điệu bên rừng thiêng La Vang

Lắng nghe câu chuyện huyền nhiệm trên đồi Tepeyac, người Công giáo Việt Nam chúng ta cảm nhận được một mối dây liên kết thiêng liêng vô cùng sâu sắc.

Bởi vì gần ba trăm năm sau ngày Đức Mẹ hiện ra tại Mexico, trên mảnh đất quê hương Việt Nam chúng ta, một cuộc viếng thăm đầy tình mẫu tử tương tự cũng đã diễn ra giữa chốn rừng sâu nước độc!

Vào khoảng năm 1798, dưới triều đại vua Cảnh Thịnh thời Tây Sơn, một sắc chỉ cấm đạo ngặt nghèo được ban hành. Bà con giáo dân vùng Cổ Vưu ở Quảng Trị vì trung kiên gìn giữ đức tin đã phải dắt díu nhau trốn chạy vào chốn rừng thiêng nước độc hoang vu mang tên La Vang. Giữa cảnh màn trời chiếu đất, thiếu thốn trăm bề, bệnh tật sốt rét rừng hoành hành và thú dữ rình rập, đoàn con cái nghèo khổ chỉ biết đêm đêm quây quần bên gốc cây đa cổ thụ, lần chuỗi Mân Côi và cất lời van nài Mẹ Chúa Trời xót thương gìn giữ.

Và chính giữa đêm đen thử thách ấy, Đức Mẹ Maria đã hiện đến! Mẹ không mang phẩm phục hoàng hậu xa lạ của Tây phương; Mẹ bồng Chúa Hài Đồng, mặc tấm áo dài truyền thống thướt tha của người phụ nữ Việt Nam hiền thục. Mẹ ân cần dạy bà con hái những chiếc lá vằng quanh rừng đem nấu nước uống để chữa lành chứng bệnh nóng sốt, và Mẹ cất lời hứa ủi an chan chứa tình thương:

“Các con hãy vui lòng chịu khốn khó, hãy giữ vững lòng tin cậy nơi Chúa; từ nay về sau, hễ ai chạy đến cầu xin Mẹ nơi chốn này, Mẹ sẽ ban ơn phù hộ và nhận lời các con kêu xin.”

Năm 1961, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII đã long trọng nâng Đền thờ La Vang lên hàng Tiểu Vương cung Thánh đường. Cứ mỗi độ hè về quanh dịp Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời ngày 15 tháng Tám, hàng vạn bước chân người con đất Việt từ khắp ba miền đất nước và hải ngoại lại nô nức hành hương về bên linh đài Mẹ La Vang.

Cũng như nơi đồi Tepeyac năm xưa, Mẹ Thiên Chúa chưa bao giờ tìm đến với những bậc vương giả kiêu sa; Mẹ luôn cúi mình xuống bên những phận người nghèo khổ nhất, những con người bị trần gian lãng quên và vùi dập trong đau thương. Dù là người nông dân Nahua Juan Diego trên cao nguyên Mexico hay những giáo dân đói rách giữa rừng sâu Quảng Trị, tất cả đều được nép mình trong cùng một nếp áo yêu thương và cùng được sưởi ấm bởi một lời thì thầm muôn thuở của Người Mẹ Thiên Đàng: “Chẳng phải Mẹ đang ở đây, là Mẹ của con sao?”

Dù là người nông dân Nahua Juan Diego trên cao nguyên Mexico hay những giáo dân đói rách giữa rừng sâu Quảng Trị, tất cả đều được nép mình trong cùng một nếp áo yêu thương và cùng được sưởi ấm bởi một lời thì thầm muôn thuở của Người Mẹ Thiên Đàng: “Chẳng phải Mẹ đang ở đây, là Mẹ của con sao?”

Chương 102 / 177

Tư liệu

Gấp chương lại

Dấu mốc

“Chẳng phải Mẹ đang ở đây bên cạnh con, Mẹ là Mẹ của con sao?”

Đức Mẹ nói với Juan Diego, theo bản văn Nican Mopohua
Mùa đông 1531, trên đồi Tepeyac, ngoài thành Mexico City. Năm 1810 linh mục Hidalgo giương cờ Đức Mẹ ở Dolores để đòi độc lập.

Những người trong chương

  • Juan Diego · Vị thánh bản xứ đầu tiên của châu Mỹ, tuyên thánh năm 2002. Lễ kính ngài là ngày 9 tháng Mười Hai.
  • Juan de Zumárraga · Giám mục Mexico City, tu sĩ Phanxicô người Basque, người đưa máy in đầu tiên sang châu Mỹ.
  • Miguel Hidalgo · Linh mục rung chuông Dolores ngày 16 tháng Chín năm 1810, giương cờ Đức Mẹ Guadalupe.

Nơi ấy hôm nay

  • Đền thờ Guadalupe ở Mexico City là nơi hành hương Công giáo được viếng nhiều nhất. Mỗi 12 tháng Mười Hai, mười triệu người đổ về, và băng chuyền đưa khách đi dưới tấm tilma.
  • La Vang ở Quảng Trị lên Tiểu Vương cung Thánh đường năm 1961. Mùa hè quanh lễ Đức Mẹ Lên Trời, người hành hương đổ về đầy khuôn viên.

Muốn đọc thêm

Nican Mopohua · Kh 12,1 · Stafford Poole, Our Lady of Guadalupe · newadvent.org

Trong bách khoa

Bạn vừa gặp

Những nơi đã đi qua

Chương liên quan

Hình ảnh trong chương

Gửi cảm tưởng về chương này

Chương sau · Chương 103

Dưới đáy những con tàu nô lệ

Ai tự nhận mình là nô lệ của những người nô lệ ở hải cảng Cartagena?

Khoảng 20 phút đọc