Bỏ qua, tới nội dung
1847–1998 · Brno, Oxford, Rôma, Louvain, Bắc Kinh, Paris

Chương 140

Vườn đậu ở Brno và nguyên tử nguyên sơ: đức tin và khoa học

1847–1998 · Brno, Oxford, Rôma, Louvain, Bắc Kinh, Paris

Giáo hoàng Nhiều đời

Trong khu vườn tĩnh mịch của đan viện Thánh Tôma tại Brno, thuộc xứ Moravia, nay là Cộng hòa Séc, có một tu sĩ ngày ngày kiên nhẫn cầm chiếc cọ lông nhỏ chấm từng hạt phấn từ bông hoa đậu này sang bông hoa đậu khác, rồi cẩn thận buộc một chiếc túi vải nhỏ lên nụ hoa để ngăn không cho hạt phấn lạ lọt vào.

Năm ấy, nơi ấy

1847–1998

  1. Brno
  2. Oxford
  3. Rôma (Collegio Romano
  4. Vaticanô)
  5. Castel Gandolfo
  6. Louvain
  7. Chu Khẩu Điếm (gần Bắc Kinh)
  8. Paris
  9. Arizona
Từ vườn đậu Brno, phiên tranh luận Oxford, Louvain của Lemaître đến Rôma. Xa hơn còn Chu Khẩu Điếm bên Trung Hoa và núi Graham ở Arizona.
Bắt đầu đọc

Chương 140

1847–1998 · Brno, Oxford, Rôma, Louvain, Bắc Kinh, Paris

Trong khu vườn tĩnh mịch của đan viện Thánh Tôma tại Brno, thuộc xứ Moravia, nay là Cộng hòa Séc, có một tu sĩ ngày ngày kiên nhẫn cầm chiếc cọ lông nhỏ chấm từng hạt phấn từ bông hoa đậu này sang bông hoa đậu khác, rồi cẩn thận buộc một chiếc túi vải nhỏ lên nụ hoa để ngăn không cho hạt phấn lạ lọt vào.

Đó là mùa hè năm 1856. Thầy dòng ấy ngoài ba mươi tuổi, thuộc Dòng Thánh Augustinô, tên là Gregor Mendel. Con nhà nông nghèo, ngài từng hai lần thi trượt chứng chỉ giáo viên khoa học, nên đành dạy thay môn vật lý và tự nhiên ở một trường trung học trong thành phố.

Nhưng đan viện lại là chiếc nôi tuyệt vời cho tâm hồn mê khoa học của ngài. Viện phụ Cyril Napp nhiệt thành khuyến khích các tu sĩ nghiên cứu thảo mộc, khoáng vật và lai tạo cây trồng. Ngài còn gửi thầy Mendel sang Đại học Vienna học hai năm; ở đó, người tu sĩ trẻ học vật lý với giáo sư lừng danh Christian Doppler và rèn tư duy chặt chẽ bằng toán học. Thật ra, Mendel vào dòng năm 1843 phần lớn cũng vì chỉ dưới mái đan viện, một người con nhà nông như ngài mới được chạm tới kho tri thức mà gia đình nghèo không dám mơ.

Suốt bảy năm, ngài gieo trồng và theo dõi khoảng hai mươi tám ngàn cây đậu Hà Lan. Ngài quan sát từng đặc tính: hạt trơn hay nhăn, vỏ vàng hay xanh, thân cao hay thấp, đời này sang đời khác. Những phép đếm kiên trì của vị tu sĩ mở ra một quy luật di truyền mà nhân loại chưa từng biết: đặc tính di truyền từ đời cha mẹ không hề hòa lẫn vào nhau như hai dòng nước, mà được truyền lại qua các đơn vị độc lập, ngày nay ta gọi là gien, theo những tỷ lệ toán học chuẩn xác. Chẳng hạn ở đời con cháu thứ hai, cứ bốn cây thì trung bình có ba cây mang tính trạng trội và một cây mang tính trạng lặn.

Đầu năm 1865, thầy Mendel trình bày kết quả trước Hội Khoa học Tự nhiên Brno, và bài khảo cứu được in năm 1866. Thế nhưng giới học thuật thời ấy hầu như không ai hiểu tầm vóc đi trước thời đại của nó. Năm 1868, ngài được anh em bầu làm Viện phụ; việc coi sóc nhà dòng choán hết thời gian nghiên cứu, lại thêm những năm cuối đời lao tâm vì cuộc tranh chấp thuế bất công với chính quyền.

Viện phụ Mendel lặng lẽ an nghỉ trong Chúa năm 1884. Mười sáu năm sau, năm 1900, ba nhà khoa học ở ba nước châu Âu, mỗi người nghiên cứu riêng về di truyền, mới tình cờ gặp lại công trình bị lãng quên của ngài và sửng sốt thấy ngài đã đi trước họ gần nửa thế kỷ. Ngày nay, cả thế giới tôn vinh tu sĩ Gregor Mendel là “Người cha của ngành di truyền học hiện đại”.

Hình ảnh một tu sĩ khoác áo dòng Augustinô miệt mài làm khoa học đỉnh cao ngay trong vườn đan viện đã xóa tan định kiến bấy lâu về Giáo hội và khoa học. Ngày nay, khách đến Brno vẫn có thể thăm khu vườn và nhà kính đơn sơ ấy, cạnh bảo tàng mang tên vị tu sĩ đã thấy dấu tay Đấng Tạo Hóa nơi những hạt đậu xanh non.

Sau bóng đen Galilêô: khi các linh mục ngắm nhìn vũ trụ

Biến cố Tòa án Giáo hội xét xử nhà bác học Galilêô Galilei năm 1633 đã để lại một vết thương lịch sử dai dẳng. Suốt hai thế kỷ sau đó, đặc biệt từ thời trào lưu Khai Sáng, người ta thường xuyên nhắc lại câu chuyện này như một bằng chứng để rêu rao rằng Hội Thánh Công giáo là “kẻ thù của ánh sáng tri thức và tiến bộ”. Bước sang thế kỷ XIX, nhiều tác phẩm phương Tây bắt đầu tô vẽ nên một “cuộc chiến sinh tử” giữa tôn giáo và khoa học, tiêu biểu là cuốn Lịch sử cuộc xung đột giữa tôn giáo và khoa học năm 1874 của John William Draper và công trình năm 1896 về “cuộc chiến giữa thần học và khoa học” của Andrew Dickson White. Thế nhưng các sử gia ngày nay đều cho rằng bức tranh xung đột hai phe ấy phiến diện và sai với thực tế.

Sự thật sinh động hơn nhiều. Ngay tại trung tâm Rôma, nơi Học viện Rôma danh tiếng của Dòng Tên, cha Angelo Secchi, giám đốc đài thiên văn, vào thập niên 1860 là một trong những người đầu tiên trên thế giới dùng máy quang phổ để phân loại các vì sao theo ánh sáng của chúng. Hệ thống phân loại của vị linh mục Dòng Tên này là nền móng cho ngành vật lý thiên văn hiện đại.

Đó không phải trường hợp cá biệt, mà là truyền thống học thuật lâu đời của Dòng Tên: từ năm 1651, một linh mục thiên văn khác là cha Giovanni Battista Riccioli đã vẽ bản đồ Mặt Trăng chi tiết và đặt tên cho các miệng núi lửa theo tên các nhà khoa học vĩ đại, trong đó có cả tên của Copernicus hay Kepler, những tên gọi mà cả thế giới thiên văn học ngày nay vẫn đang sử dụng.

Năm 1891, Đức Lêô XIII tái lập Đài Thiên văn Vatican. Trong sắc chỉ thành lập, ngài muốn mọi người thấy rõ Hội Thánh và các chủ chăn không chống lại khoa học chân chính, trái lại đón nhận, cổ võ và đồng hành với những bước tiến của lý trí con người. Về sau, đài thiên văn được dời về khuôn viên dinh thự nghỉ hè của Giáo hoàng tại Castel Gandolfo ngoại ô Rôma, và từ năm 1993 còn lập thêm một kính viễn vọng hiện đại trên đỉnh núi Graham thuộc bang Arizona, Hoa Kỳ, do chính các linh mục thiên văn Dòng Tên trực tiếp vận hành.

Về tín lý, Công đồng Vaticanô I năm 1870 khẳng định đức tin và lý trí không bao giờ mâu thuẫn, vì cả hai nguồn sáng đều đến từ một Thiên Chúa. Năm 1893, trong Thông điệp Providentissimus Deus về Kinh Thánh, Đức Lêô XIII nhắc lại nguyên lý của Thánh Augustinô: “Chân lý không bao giờ có thể nghịch lại chân lý”. Nếu đức tin và khoa học có vẻ xung đột, ấy là vì người ta hiểu sai Lời Chúa, hoặc khoa học vượt quá giới hạn thực nghiệm của mình. Mười lăm thế kỷ trước, chính Thánh Augustinô đã cảnh báo: nhân danh Kinh Thánh mà nói những điều ngô nghê về thế giới tự nhiên là dại dột, chỉ khiến người chưa tin chê cười đức tin của Giáo hội.

Cơn bão Charles Darwin và sự sống biến chuyển

Tháng Mười Một năm 1859, nhà tự nhiên học người Anh Charles Darwin cho xuất bản cuốn sách chấn động Nguồn gốc các loài. Ông đưa ra giả thuyết rằng muôn loài sinh vật không phải được tạo dựng thành từng loài bất biến ngay từ đầu, mà trải qua một tiến trình biến đổi chậm chạp suốt hàng triệu năm dưới tác động của quy luật chọn lọc tự nhiên. Cuốn sách khép lại bằng những vần thơ ngợi ca sự kỳ vĩ của sự sống phát xuất từ những mầm mống sơ khởi đơn sơ nhất, và trong các lần tái bản sau, Darwin đã viết thêm rằng chính Đấng Tạo Hóa đã thổi sức sống thiêng liêng vào những dạng sống đầu tiên ấy. Mười hai năm sau, ông tiếp tục xuất bản cuốn sách thứ hai, lập luận rằng thân xác con người cũng có chung nguồn gốc tiến hóa từ thế giới động vật.

Làn sóng tranh cãi dữ dội ban đầu bùng nổ gay gắt nhất tại nước Anh giữa giới sinh học và các giám mục Anh giáo. Vào tháng Sáu năm 1860 tại Oxford, một cuộc tranh luận nảy lửa trước hàng trăm cử tọa đã diễn ra giữa Giám mục Samuel Wilberforce và nhà sinh học Thomas Huxley. Người ta truyền tai nhau rằng vị giám mục mỉa mai hỏi Huxley xem ông nhận mình có gốc gác từ loài khỉ về bên nội hay bên ngoại, và Huxley đáp lại rằng thà làm con cháu loài khỉ còn hơn làm một người dùng tài hùng biện để bóp méo sự thật. Dù các lời kể có nhiều dị bản, câu chuyện cho thấy sự phân hóa tư tưởng sâu sắc thời bấy giờ.

Trái với nhiều lầm tưởng, Hội Thánh Công giáo phản ứng rất thận trọng và bình tĩnh. Các tác phẩm của Darwin chưa bao giờ bị Tòa Thánh đưa vào Danh mục Sách Cấm. Dù có một số nhà thần học bảo thủ phản đối, nhưng cũng có nhiều nhà khoa học Công giáo đón nhận thuyết tiến hóa từ rất sớm. Tiêu biểu là nhà sinh học người Anh St. George Mivart, một trí thức đã trở lại đạo Công giáo; ông dung hòa đức tin bằng lập luận rằng thân xác thể lý của con người hoàn toàn có thể được Thiên Chúa chuẩn bị và nhào nặn qua tiến trình tiến hóa lâu dài, dù ông cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm chưa hoàn chỉnh trong học thuyết của Darwin.

Trong giai đoạn cảnh giác cao độ với phong trào Duy tân cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Rôma có phần e dè hơn; một số linh mục nghiên cứu về tiến hóa, như cha John Zahm tại Hoa Kỳ, từng bị nhắc nhở, và Ủy ban Kinh Thánh năm 1909 từng khuyến cáo tín hữu nhìn nhận tính lịch sử của các chương đầu sách Sáng Thế.

Thế nhưng, hướng tiếp cận của Giáo hội ngày càng sáng tỏ và cởi mở theo dòng thời gian. Năm 1950, Đức Giáo hoàng Piô XII ban hành Thông điệp Humani Generis, minh định rằng các nhà khoa học và thần học hoàn toàn được tự do nghiên cứu xem thể xác con người có phát xuất từ các dạng sống tiền thân hay không, miễn là luôn tôn giữ tín điều căn bản: linh hồn thiêng liêng bất tử của mỗi con người là do chính Thiên Chúa trực tiếp tạo dựng.

Đến năm 1996, Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II tuyên bố trước Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học rằng: nhờ những phát hiện phong phú của khoa học hiện đại, thuyết tiến hóa ngày nay “không còn chỉ là một giả thuyết đơn thuần”. Điều mà Hội Thánh dứt khoát bác bỏ không phải là những phát hiện sinh học, mà là thứ triết học duy vật biện chứng mượn danh khoa học để biến con người thành một sản phẩm ngẫu nhiên vô nghĩa, chối bỏ linh hồn và phẩm giá cao quý mà Thiên Chúa đã trao ban.

Vị linh mục của “Vụ Nổ Lớn”

Năm 1927, trên Kỷ yếu của Hội Khoa học Brussels, một tạp chí khoa học của Bỉ, xuất hiện một bài báo toán học bằng tiếng Pháp của một vị giáo sư thuộc Đại học Công giáo Louvain. Tác giả của bài viết là một linh mục Công giáo: cha Georges Lemaître.

Cha Lemaître từng là một sĩ quan pháo binh dũng cảm trong Thế chiến thứ nhất trước khi bước vào đại chủng viện và lãnh nhận tác vụ linh mục năm 1923. Với trí tuệ toán học xuất chúng, ngài được bề trên gửi sang Đại học Cambridge bên Anh nghiên cứu thiên văn dưới sự hướng dẫn của giáo sư Arthur Eddington, rồi tiếp tục làm việc tại Đại học Harvard bên Hoa Kỳ. Dựa trên các phương trình thuyết tương đối tổng quát của Albert Einstein và độ dịch chuyển đỏ của ánh sáng từ các thiên hà xa xôi, cha Lemaître chứng minh rằng vũ trụ không tĩnh tại như người ta vẫn tưởng, mà đang giãn nở ra mọi phía. Hai năm sau, nhà thiên văn người Mỹ Edwin Hubble mới công bố những phép đo nổi tiếng xác nhận điều ấy.

Chính cha Lemaître kể rằng khi gặp ngài tại Hội nghị Solvay năm 1927, Einstein thẳng thừng nhận xét: “Toán học của thầy thì đúng, nhưng trực giác vật lý của thầy thật tồi tệ”. Vị linh mục không nản lòng. Năm 1931, ngài tiến thêm một bước lớn: nếu vũ trụ đang giãn nở như quả bóng được bơm căng, thì lần ngược thời gian về thuở ban đầu, mọi không gian và vật chất phải khởi nguồn từ một điểm duy nhất vô cùng nhỏ và đậm đặc, ngài gọi đó là “Nguyên tử nguyên sơ”. Ngài mượn một hình ảnh thi vị để diễn tả: vũ trụ rực rỡ mà chúng ta đang chiêm ngắm hôm nay chính là tàn tro rực rỡ còn sót lại của một màn pháo hoa huy hoàng vừa tàn lụi từ giây phút khởi nguyên.

Ban đầu, học thuyết cách mạng ấy bị nhiều nhà khoa học hoài nghi. Năm 1949, nhà thiên văn học người Anh Fred Hoyle, một người kiên quyết theo đuổi giả thuyết vũ trụ tĩnh tại không có điểm khởi đầu, đã mỉa mai gọi ý tưởng của cha Lemaître trên sóng phát thanh BBC là trò viển vông về một “Vụ Nổ Lớn”, tiếng Anh là Big Bang. Không ngờ, chính cụm từ châm biếm ấy lại trở thành tên gọi chính thức của một trong những khám phá khoa học vĩ đại nhất thế kỷ XX.

Tuy nhiên, bài học quý nhất nơi cha Lemaître là sự khôn ngoan của một linh mục làm khoa học. Năm 1951, trong bài nói trước Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học, Đức Piô XII vì quá phấn khởi đã ngụ ý rằng thuyết vũ trụ giãn nở từ vài tỷ năm trước dường như chứng minh bằng khoa học việc Thiên Chúa tạo dựng trong sách Sáng Thế.

Biết vậy, cha Lemaître hết sức áy náy. Ngài tế nhị nhờ những người thân cận Đức Giáo hoàng lưu ý rằng không nên đặt chân lý mạc khải vĩnh cửu trên một mô hình khoa học, vì khoa học hôm nay đúng nhưng mai có thể thay đổi hoặc được bổ khuyết. Hiểu lời góp ý chân thành ấy, Đức Piô XII về sau không nhắc lại sự so sánh nữa.

Cha Lemaître luôn tin rằng người môn đệ Chúa Kitô bước vào phòng thí nghiệm với cùng lòng mến và đức tin mà mình mang vào nhà thờ dâng lễ, nhưng không bao giờ được lẫn lộn hai lãnh vực. Không thể dùng Kinh Thánh để làm vật lý, và cũng không thể lấy các định luật vật lý để chứng minh sự hiện hữu của Thiên Chúa. Trả lời tờ The New York Times năm 1933, ngài khẳng định: “Không hề có xung đột nào giữa tôn giáo và khoa học cần phải hòa giải cả”. Cũng năm ấy, nghe cha Lemaître thuyết trình tại California, chính Albert Einstein đứng dậy vỗ tay và thốt lên: “Đây là lời giải thích đẹp nhất và thỏa đáng nhất về sự sáng tạo mà tôi từng được nghe”.

Năm 1960, Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII đã bổ nhiệm cha Lemaître làm Viện trưởng Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học. Hàn lâm viện này có nguồn gốc sâu xa từ Viện Lincei năm 1603 mà chính Galilêô từng là viện sĩ, được Đức Piô XI canh tân năm 1936, quy tụ các nhà khoa học xuất sắc nhất hành tinh, không phân biệt tôn giáo hay chính kiến, có cả những vị không có đức tin.

Những ngày cuối đời trên giường bệnh năm 1966, vị linh mục già đã mỉm cười thanh thản khi đón nhận tin tức chấn động: hai nhà thiên văn vô tuyến Arno Penzias và Robert Wilson đã bắt được bức xạ tàn dư vũ trụ, tiếng vọng mờ nhạt còn sót lại từ thời điểm khai sinh vũ trụ, chứng thực hoàn toàn cho lý thuyết mà ngài đã dày công xây dựng. Ngài về với Chúa ngày 20 tháng Sáu năm 1966, để lại một gương mẫu tuyệt vời về sự dung hòa giữa lòng tin kính Chúa và trí tuệ khoa học tuyệt đỉnh.

Vị thừa sai trên sa mạc và “Thánh lễ trên bàn thờ trần thế”

Bên cạnh những niềm vui tri thức, lịch sử còn ghi câu chuyện đời đầy trăn trở mà đẫm chất thơ của cha Pierre Teilhard de Chardin, linh mục Dòng Tên và nhà cổ sinh vật học lỗi lạc người Pháp.

Trong Đệ nhất Thế chiến, ngài ra chiến trường làm người khiêng cáng cứu thương. Suốt thập niên 1920 và 1930, cha Teilhard nghiên cứu tại Trung Hoa và góp công lớn vào việc khai quật, thẩm định hóa thạch “Người vượn Bắc Kinh” chấn động thế giới tại hang Chu Khẩu Điếm. Đáng tiếc thay, những mẫu hóa thạch vô giá ấy đã bị thất lạc trong cảnh loạn lạc của Thế chiến thứ hai và đến nay vẫn bặt vô âm tín.

Là một nhà khoa học đam mê khảo cổ, cha Teilhard luôn nhìn thế giới tự nhiên qua lăng kính của một nhà thần bí say mến Thánh Thể. Năm 1923, trong một chuyến thám hiểm khảo cổ giữa sa mạc Ordos mênh mông đầy cát trắng, vì không có bánh miến và rượu nho để dâng Thánh lễ, ngài đã quỳ gối trên cát và viết nên áng văn tâm linh tuyệt tác mang tên Thánh lễ trên bàn thờ trần thế. Ngài dâng trọn toàn thể vũ trụ bao la, dâng mọi nỗi lao nhọc và nước mắt của nhân loại lên làm lễ vật tinh tuyền kết hiệp với hy tế Thập giá của Đức Kitô. Ngài xác tín rằng toàn thể dòng chảy tiến hóa của vũ trụ không phải là một sự tình cờ mù quáng, mà đang chuyển mình tiến về một cùng đích tối hậu: Điểm Omega, chính là Đức Kitô Phục Sinh, Đấng thâu họp muôn loài.

Tuy nhiên, vào thời bấy giờ, những suy tư thần học mới mẻ của ngài, đặc biệt là cách ngài giải thích về tội tổ tông dưới góc nhìn tiến hóa, đã khiến các bề trên và Tòa Thánh âu lo. Ngài bị cấm giảng dạy và không được xuất bản các công trình triết học tâm linh. Với lòng vâng phục của một tu sĩ Dòng Tên, cha Teilhard cắn răng im lặng suốt đời, không một lời oán trách Mẹ Hội Thánh. Ngài sống những năm cuối đời cô quạnh ở New York và qua đời đúng ngày lễ Phục Sinh năm 1955.

Sau khi ngài mất, bạn bè cho in các tác phẩm của ngài, và chúng nhanh chóng được đón đọc khắp thế giới. Dù từng có lời cảnh báo về những cách diễn đạt thần học dễ gây hiểu lầm, lòng sốt mến và tầm nhìn tiên tri của ngài ngày càng được trân trọng. Các Đức Giáo hoàng Phaolô VI, Bênêđictô XVI và Phanxicô đều nhắc đến ngài với lòng quý trọng. Năm 2015, trong Thông điệp Laudato Si’, Đức Phanxicô trích tư tưởng của cha Teilhard de Chardin về muôn loài đang cùng tiến về Đức Kitô viên mãn.

“Hai cánh” nâng tâm hồn con người

Thế kỷ XX còn rạng rỡ biết bao người con Công giáo đã dâng trọn tài năng cho khoa học vì yêu Thiên Chúa và con người.

Tại Paris vào năm 1959, bác sĩ nhi khoa Jérôme Lejeune cùng các cộng sự đã tìm ra nguyên nhân gây nên hội chứng Down: sự xuất hiện của một nhiễm sắc thể thứ ba trên cặp nhiễm sắc thể số 21, gọi là tam bội thể 21. Là một Kitô hữu nhiệt thành, bác sĩ Lejeune dành trọn phần đời còn lại không cho danh lợi, mà để chăm sóc, yêu thương những trẻ em mắc hội chứng này, và can đảm dùng uy tín khoa học của mình bênh vực sự sống mong manh của các thai nhi tật nguyền trước làn sóng phá thai.

Cảm phục tấm lòng ấy, Thánh Gioan Phaolô II bổ nhiệm ông làm Chủ tịch đầu tiên của Viện Hàn lâm Giáo hoàng về Sự sống năm 1994, ít tuần trước khi ông qua đời. Giáo hội đã mở án phong thánh cho người cha hiền của các trẻ em khuyết tật, và năm 2021, Đức Phanxicô tôn phong bác sĩ Jérôme Lejeune lên bậc Đấng Đáng Kính.

Các linh mục còn mở ra những trang xa xưa nhất của nhân loại tiền sử: cha Henri Breuil người Pháp dành hơn nửa thế kỷ lặn lội trong bóng tối các hang động ở Pháp và Tây Ban Nha để vẽ lại tỉ mỉ hàng ngàn bức bích họa cổ, được cả thế giới tôn vinh là cha đẻ ngành nghiên cứu nghệ thuật hang động tiền sử.

Năm 1992, sau mười một năm làm việc của một ủy ban quốc tế, Thánh Gioan Phaolô II công khai nhìn nhận những sai lầm của phiên tòa xử Galilêô, giải nỗi oan ba thế kỷ. Năm 1998, ngài ban hành Thông điệp Fides et Ratio, Đức tin và Lý trí, mở đầu bằng một hình ảnh tuyệt đẹp đã đi vào lòng hàng triệu tín hữu:

“Đức tin và lý trí như đôi cánh giúp tâm trí con người bay lên chiêm ngắm chân lý.”

Sang thế kỷ XXI, nhân loại đứng trước những chân trời khoa học mới: chỉnh sửa gien, trí tuệ nhân tạo, những bí ẩn lượng tử của vũ trụ. Hội Thánh vẫn bước bên cạnh nhân loại, không để cản lối tri thức, mà để thắp ngọn đèn đạo đức và lương tâm. Câu chuyện thầy Mendel trong vườn đan viện Brno hay cha Lemaître bên những phương trình vũ trụ vẫn là lời nhắc dịu dàng cho người tín hữu hôm nay: chính những ai tin vào một Đấng Tạo Hóa đầy lòng yêu thương và khôn ngoan vô cùng, lại là những người có lý do vững chắc nhất để say mê khám phá công trình tuyệt mỹ của tay Ngài tác tạo.

Câu chuyện thầy Mendel trong vườn đan viện Brno hay cha Lemaître bên những phương trình vũ trụ vẫn là lời nhắc dịu dàng cho người tín hữu hôm nay: chính những ai tin vào một Đấng Tạo Hóa đầy lòng yêu thương và khôn ngoan vô cùng, lại là những người có lý do vững chắc nhất để say mê khám phá công trình tuyệt mỹ của tay Ngài tác tạo.

Chương 140 / 177

Tư liệu

Gấp chương lại

Dấu mốc

“Không hề có xung đột nào giữa tôn giáo và khoa học cần phải hòa giải cả”

cha Georges Lemaître, báo New York Times 1933
Từ vườn đậu Brno, phiên tranh luận Oxford, Louvain của Lemaître đến Rôma. Xa hơn còn Chu Khẩu Điếm bên Trung Hoa và núi Graham ở Arizona.

Những người trong chương

  • Gregor Mendel · Viện phụ Mendel mất năm 1884. Năm 1900, ba nhà khoa học ở ba nước tìm lại công trình của ngài. Nay cả thế giới gọi ngài là cha đẻ ngành di truyền học.
  • Georges Lemaître · Linh mục và nhà toán học, chủ tịch Hàn lâm viện Giáo hoàng về Khoa học từ năm 1960. Ngài mất ngày 20 tháng Sáu năm 1966.
  • Jérôme Lejeune · Bác sĩ tìm ra nguyên nhân hội chứng Down năm 1959. Năm 2021, ngài được tuyên bố Đáng Kính.

Nơi ấy hôm nay

  • Brno có khu vườn và nhà kính đơn sơ của đan viện, cạnh một bảo tàng mang tên Mendel. Khách hành hương vẫn đến thăm.
  • Castel Gandolfo là nơi Đài Thiên văn Vatican dời về, dinh nghỉ hè của Giáo hoàng. Từ năm 1993, đài có thêm kính thiên văn trên núi Graham ở Arizona.

Muốn đọc thêm

Kn 13,1-9 · Thông điệp Fides et Ratio, 1998 · Thông điệp Humani generis, 1950 · Gregor Mendel, Thí nghiệm về các cây lai thực vật, 1866 · Rodney Holder và Simon Mitton (biên tập), Georges Lemaître: Life, Science and Legacy

Trong bách khoa

Bạn vừa gặp

Những nơi đã đi qua

Chương liên quan

Hình ảnh trong chương

Gửi cảm tưởng về chương này

Chương sau · Chương 141

Giữa hai cuộc thế chiến

Ở Auschwitz năm 1941, ai đã bước ra khỏi hàng xin chết thay một người tù xa lạ?

Khoảng 28 phút đọc