Bỏ qua, tới nội dung
1965–1988 · Châu Âu, châu Mỹ, Việt Nam

Chương 151

Cơn sóng sau Công đồng

1965–1988 · Châu Âu, châu Mỹ, Việt Nam

Giáo hoàng Phaolô VI … Phanxicô

Dưới một túp lều bạt khổng lồ dựng giữa đồng cỏ xanh vùng núi Thụy Sĩ, trước gần một vạn tín hữu nghẹn ngào, một vị giám mục già đặt đôi tay gầy guộc lên đầu bốn linh mục trẻ, truyền chức giám mục cho họ.

Năm ấy, nơi ấy

1965–2021

  1. Rôma
  2. Hà Lan
  3. Écône
  4. Tübingen
  5. Pittsburgh
  6. Việt Nam
Sau công đồng, cơn sóng chạy từ Rôma ra khắp nơi: ở Écône một nhóm tách ra, ở Madrid và Rôma phong trào mới nảy sinh.
Bắt đầu đọc

Chương 151

1965–1988 · Châu Âu, châu Mỹ, Việt Nam

Nơi chốn
Rôma, Hà Lan, Écône, Tübingen, Pittsburgh, Việt Nam
Giáo hoàng
Phaolô VI … Phanxicô

Dưới một túp lều bạt khổng lồ dựng giữa đồng cỏ xanh vùng núi Thụy Sĩ, trước gần một vạn tín hữu nghẹn ngào, một vị giám mục già đặt đôi tay gầy guộc lên đầu bốn linh mục trẻ, truyền chức giám mục cho họ.

Đó là sáng 30 tháng Sáu năm 1988, ở làng Écône trong thung lũng sông Rhône, Thụy Sĩ. Vị chủ phong tám mươi hai tuổi: Đức Tổng Giám mục Marcel Lefebvre, người từng có nhiều công lớn trong lịch sử truyền giáo.

Sinh năm 1905 ở miền bắc nước Pháp, ngài vào Dòng Chúa Thánh Thần, truyền giáo ba mươi năm ở Phi châu, từng là Tổng Giám mục Dakar, Sénégal, và Khâm sứ Tòa Thánh cho cả các xứ thuộc địa Pháp ở châu Phi. Ở đó ngài lập hàng chục giáo phận, xây hàng trăm trường học và truyền chức cho biết bao linh mục bản xứ.

Thế nhưng tại Công đồng Vaticanô II, Đức cha Lefebvre đứng đầu nhóm nghị phụ bảo thủ, kiên quyết chống những bước canh tân. Ngài ký hầu hết các văn kiện, nhưng dứt khoát không ký hai văn kiện quan trọng: Tuyên ngôn về Tự do Tôn giáo Dignitatis Humanae và Hiến chế Mục vụ về Giáo hội trong thế giới ngày nay Gaudium et Spes.

Sau công đồng, thấy làn sóng thế tục hóa tràn ngập và những lạm dụng phụng vụ tùy tiện, ngài lập Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X và mở Đại Chủng viện Écône, đào tạo chủng sinh theo lối cũ, chỉ cử hành Thánh lễ Latinh truyền thống, tức Thánh lễ Tridentinô theo Sách Lễ năm 1962. Ngài cay đắng nói công đồng đã thỏa hiệp với tinh thần thế tục, và đại kết cùng phụng vụ mới đang làm xói mòn đức tin tông truyền.

Thánh Gioan Phaolô II và Đức Hồng y Joseph Ratzinger, Bộ trưởng Bộ Giáo lý Đức Tin bấy giờ, kiên nhẫn đối thoại nhiều năm để giữ hiệp nhất. Đầu tháng Năm năm 1988, hai bên ký một thỏa ước ở Rôma: Huynh đoàn được cử hành theo sách lễ cũ, và Tòa Thánh sẽ tấn phong một giám mục cho họ.

Nhưng chỉ một ngày sau, vì không tin thiện chí của Giáo triều, Đức Tổng Giám mục Lefebvre rút lại chữ ký và tuyên bố sẽ tự tấn phong bốn giám mục không cần lệnh Đức Giáo hoàng. Mặc Đức Thánh Cha khẩn nài, cảnh báo rằng làm thế là ly giáo, cắt đứt hiệp thông với người kế vị Thánh Phêrô, ngài vẫn tấn phong tại Écône bốn linh mục: Bernard Tissier de Mallerais, Bernard Fellay, Richard Williamson và Alfonso de Galarreta.

Ngày 2 tháng Bảy năm 1988, Đức Gioan Phaolô II ban hành Tự sắc Ecclesia Dei, đau buồn công bố Đức cha Lefebvre và bốn tân giám mục đã tự chuốc vạ tuyệt thông tiền kết vì tấn phong giám mục không có lệnh Tòa Thánh.

Đức Tổng Giám mục Lefebvre qua đời năm 1991. Huynh đoàn Thánh Piô X vẫn tồn tại với hàng trăm linh mục và chủng viện ở nhiều nước, nhưng thừa tác vụ của họ vẫn chưa hợp pháp trọn vẹn theo Giáo luật.

Vết nứt Écône năm 1988 là đỉnh điểm đau xót của một cơn sóng ngầm dữ dội đã thử thách Hội Thánh suốt hai mươi năm kể từ ngày Công đồng Vaticanô II khép lại.

Mùa xuân bừng nở và những phong trào canh tân

Để hiểu cơn sóng ấy, cần nhìn lại những năm đầu sau công đồng.

Đó là những năm đầy niềm vui và hứng khởi ở phần lớn các giáo xứ. Lời Chúa và lời nguyện Thánh lễ vang lên bằng tiếng mẹ đẻ; giáo dân lên đọc sách thánh, vào Hội đồng Mục vụ Giáo xứ và dấn thân làm việc bác ái.

Nghe kinh bằng tiếng mẹ đẻ
Nghe kinh bằng tiếng mẹ đẻ

Từ luồng gió mới của Chúa Thánh Thần, những phong trào tông đồ giáo dân bừng nở như hoa mùa xuân:

  • Con Đường Tân Dự Tòng: khởi sự từ năm 1964 giữa những khu ổ chuột nghèo xơ xác ở Palomeras Altas ngoại ô Madrid, Tây Ban Nha, khi chàng họa sĩ trẻ Kiko Argüello và nữ thần học gia Carmen Hernández cùng sống giữa những người vô gia cư, trộm cắp và gái điếm. Họ quy tụ nhau trong các cộng đoàn nhỏ để học hỏi Lời Chúa và tái khám phá ân sủng của Bí tích Rửa Tội, mở ra một phong trào canh tân đức tin sâu rộng lan tỏa đến hàng ngàn giáo xứ trên thế giới.
  • Phong trào Canh tân Đặc sủng Công giáo: bùng phát vào tháng Hai năm 1967 tại Đại học Công giáo Duquesne ở Pittsburgh, Hoa Kỳ, khi một nhóm giáo sư và sinh viên Công giáo trong kỳ tĩnh tâm cuối tuần đã trải qua một kinh nghiệm thần bí sâu sắc về ơn Chúa Thánh Thần, thường gọi là “Phép Rửa trong Thánh Thần”, làm bùng cháy ngọn lửa cầu nguyện sốt sắng, ơn nói tiếng lạ, ơn chữa lành và lòng say mến Kinh Thánh nơi hàng chục triệu người.
  • Cộng đoàn Sant’Egidio: khai sinh năm 1968 tại Rôma bởi một nhóm học sinh trung học do cậu thiếu niên Andrea Riccardi dẫn đầu. Hằng tối, các bạn trẻ quy tụ tại nhà thờ cổ Sant’Egidio để cầu nguyện thinh lặng, rồi tản ra các góc phố chăm sóc bữa ăn cho người nghèo, người già neo đơn và người tị nạn. Về sau, cộng đoàn giáo dân bình dị này đã trở thành một trung gian ngoại giao hòa bình quốc tế lừng danh, góp công lớn trong việc đàm phán chấm dứt cuộc nội chiến đẫm máu tại Mozambique vào năm 1992.

Cơn bão thế tục hóa và những giọt nước mắt chia ly

Thế nhưng, bức tranh hậu công đồng không chỉ có màu hồng của mùa xuân.

Thập niên 1960 cũng là lúc phương Tây rơi vào một cuộc khủng hoảng văn hóa chưa từng có: sinh viên nổi loạn năm 1968, “cách mạng tình dục” cùng thuốc tránh thai, chủ nghĩa tiêu thụ và thái độ bài xích mọi thẩm quyền luân lý. Khi Đức Gioan XXIII mở toang cửa sổ Vatican đón làn gió Thánh Thần, thì cơn cuồng phong thế tục hóa bên ngoài cũng nhân đó tràn vào đền thờ.

Ở nhiều giáo phận châu Âu và Bắc Mỹ, người ta lầm tưởng tinh thần công đồng là “tấm séc trắng” cho phép đập bỏ mọi truyền thống.

Một làn sóng lạm dụng phụng vụ tùy tiện bùng lên, làm tổn thương bao giáo dân sốt sắng:

  • Nhiều linh mục tự ý vứt bỏ áo lễ, mặc thường phục dâng lễ; tự ý thay đổi lời truyền phép và kinh nguyện Thánh Thể; dùng bánh mì ngọt hoặc bánh quy thay cho bánh miến tinh tuyền.
  • Nhiều nhà thờ cổ kính bị dọn sạch tượng thánh, phá bàn thờ cẩm thạch, tháo ghế quỳ, dẹp tòa giải tội, biến nơi thánh thiêng thành những hội trường trơ trọi. Các cụ già đi lễ ngơ ngác như lạc vào một nơi xa lạ.

Điều đáng buồn là Hiến chế Phụng vụ Sacrosanctum Concilium của công đồng đã minh định rành rẽ ngay từ đầu: tuyệt đối không một ai, dẫu là linh mục, được tự quyền thêm bớt hay thay đổi bất cứ điều gì trong phụng vụ thánh! Thế nhưng, sự vội vã và chủ quan của con người đã biến công cuộc cải cách thành một cuộc khủng hoảng.

Cùng với phụng vụ là sự lung lay về giáo lý đức tin. Năm 1966, tại Hà Lan, cuốn Sách Giáo Lý Mới được phát hành với hàng trăm ngàn bản, nhưng lại giải thích mập mờ về những tín điều nền tảng: sự hiện diện thực sự của Chúa trong Bí tích Thánh Thể, sự thụ thai đồng trinh của Mẹ Maria, sự hiện hữu của các thiên thần và ơn bất khả ngộ của Giáo hoàng. Năm 1968, một ủy ban hồng y do Tòa Thánh chỉ định đã phải yêu cầu đính chính khẩn cấp.

Và nỗi đau buốt giá nhất là khủng hoảng ơn gọi.

Từ năm 1965 đến 1980, khoảng bốn mươi đến năm mươi ngàn linh mục khắp thế giới xin hồi tục, cởi áo dòng trở về đời thường hoặc lập gia đình.

Hàng vạn nữ tu rời hội dòng; riêng ở Hoa Kỳ, số nữ tu từ gần 180.000 năm 1965 tụt xuống còn khoảng 125.000 sau mười lăm năm. Những đại chủng viện từng chật ních ở Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan bỗng vắng hoe, nhiều nơi đóng cửa vì không còn ơn gọi mới. Số người đi lễ Chúa nhật ở Tây Âu giảm nghiêm trọng.

Các sử gia nhìn cuộc khủng hoảng này nhiều cách: có người cho rằng không có Công đồng mở đường trước thì Giáo hội còn bị cơn lốc thế tục quét sạch hơn nữa, bởi các giáo phái Tin Lành không có công đồng cũng suy thoái y hệt; nhưng đa số thừa nhận việc thi hành công đồng vội vã, lệch lạc, cắt đứt với truyền thống đã để lại những vết thương rất sâu.

Người gánh vác thập giá: Thánh Giáo hoàng Phaolô VI

Giữa cơn phong ba ấy, người cô đơn và chịu sức ép nặng nhất là Đức Phaolô VI. Ngài đã nhẫn nại chèo lái công đồng cập bến, để rồi đau đớn nhìn công đồng bị giằng xé từ hai phía cực đoan:

  • Phía cấp tiến đòi hỏi Giáo hội phải đi xa hơn nữa: bãi bỏ luật độc thân linh mục, truyền chức thánh cho phụ nữ, chấp nhận ly dị và phá thai, dân chủ hóa việc bầu chọn giám mục.
  • Phía bảo thủ cực đoan, như phong trào của Đức Tổng Giám mục Lefebvre, lại coi toàn bộ công đồng là một sự bội giáo và phản bội đức tin.

Để chia sẻ gánh nặng mục vụ, năm 1965, Đức Phaolô VI đã thiết lập Thượng Hội đồng Giám mục thế giới. Nhưng biến cố làm dậy sóng dư luận toàn cầu diễn ra vào ngày 25 tháng Bảy năm 1968, khi ngài ban hành Thông điệp bất hủ Humanae Vitae, “Về Sự Sống Con Người”.

Giữa lúc cả thế giới phương Tây đang tung hô phong trào giải phóng tình dục và việc sử dụng thuốc tránh thai nhân tạo, Đức Phaolô VI, như một vị ngôn sứ đơn độc kiên cường bảo vệ chân lý Tin Mừng, đã can đảm tái khẳng định giáo huấn muôn đời của Hội Thánh: sự kết hợp vợ chồng và việc truyền sinh sự sống là hai chiều kích thiêng liêng không bao giờ được tách rời. Mọi hành vi ngừa thai nhân tạo can thiệp làm gián đoạn dòng chảy của sự sống đều là trái nghịch với trật tự tự nhiên do Thiên Chúa thiết lập.

Bản thông điệp đã tạo nên một làn sóng phản kháng dữ dội chưa từng thấy từ giới truyền thông phương Tây, và thậm chí từ một số hội đồng giám mục và giáo sư thần học tại Âu Mỹ. Nhưng thời gian đã chứng minh tầm nhìn tiên tri của ngài: việc lạm dụng ngừa thai nhân tạo đã dẫn đến sự suy thoái đạo đức gia đình, nạn phá thai tràn lan và thảm họa già hóa dân số đang đe dọa các quốc gia hiện nay.

Trước đó ít tuần, ngày 30 tháng Sáu năm 1968, để củng cố đức tin cho đoàn chiên đang hoang mang, Đức Phaolô VI đã long trọng công bố Bản Tuyên xưng Đức tin của Dân Thiên Chúa, tái khẳng định một cách sáng tỏ và vững chắc mọi chân lý đức tin nền tảng.

Bốn năm sau, trong bài giảng xúc động vào lễ hai Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô, ngày 29 tháng Sáu năm 1972, vị chủ chăn đã phải nghẹn ngào thốt lên lời cảnh báo làm rúng động lương tâm người tín hữu:

“Chúng tôi có cảm tưởng rằng, qua một khe nứt nào đó, khói của Satan đã len lỏi vào bên trong đền thờ của Thiên Chúa… Người ta từng hy vọng rằng sau Công đồng, bầu trời của Hội Thánh sẽ bừng lên một ngày nắng ấm chan hòa. Thế nhưng, thay vào đó lại là một ngày của mây mù tăm tối, giông bão, nghi ngờ và bấp bênh!”

Nỗi đau cuối đời của ngài còn gắn liền với thảm kịch chính trị của quê hương nước Ý: tháng Ba năm 1978, người bạn thân thiết của ngài là cựu Thủ tướng Aldo Moro bị nhóm khủng bố cực tả “Lữ đoàn Đỏ” bắt cóc. Vị Giáo hoàng già yếu đã viết một bức tâm thư thống thiết, thậm chí sẵn sàng quỳ gối xin những kẻ bắt cóc tha mạng cho người bạn, nhưng Aldo Moro vẫn bị sát hại dã man vào tháng Năm năm 1978.

Đức Thánh Cha Phaolô VI đã thanh thản an nghỉ trong Chúa đúng vào ngày đại lễ Chúa Hiển Dung, ngày 6 tháng Tám năm 1978, khép lại mười lăm năm triều đại mục tử đầy nước mắt và hy sinh âm thầm. Năm 2018, Đức Thánh Cha Phanxicô đã long trọng tôn phong ngài lên bậc Hiển thánh.

Hai ngả đường thần học: “đứt đoạn” hay “canh tân trong liên tục”?

Cơn sóng dữ đến mức chính những nhà thần học từng sát cánh làm nên Vaticanô II cũng chia làm hai.

Năm 1965, một nhóm các học giả theo khuynh hướng cấp tiến, đứng đầu là cha Hans Küng người Thụy Sĩ và cha Edward Schillebeeckx người Hà Lan, đã sáng lập tờ tạp chí thần học mang tên Concilium. Họ chủ trương theo đuổi cái mà họ gọi là “tinh thần công đồng”, muốn đẩy các cải cách đi xa hơn nhiều so với chính văn tự mà các nghị phụ đã biểu quyết.

Đến năm 1972, nhận thấy chiều hướng nguy hiểm muốn biến Hội Thánh thành một thể chế thế tục, một nhóm các nhà thần học kiệt xuất khác, gồm cha Henri de Lubac, cha Hans Urs von Balthasar, cha Joseph Ratzinger, Đức Bênêđictô XVI tương lai, và cha Walter Kasper, đã tách ra để thành lập tờ tạp chí đối trọng mang tên Communio. Họ kiên quyết khẳng định: công đồng không phải là một nhát kiếm cắt đứt với quá khứ; người ta không thể nhân danh “tinh thần công đồng” mơ hồ để chối bỏ chính kho tàng chân lý tông truyền.

Năm 1979, trước việc cha Hans Küng công khai phủ nhận tín điều ơn bất khả ngộ của Đức Giáo hoàng, Tòa Thánh đã chính thức rút lại giấy phép giảng dạy thần học Công giáo của ông, dù ông vẫn được giữ tư cách linh mục. Hai người bạn đồng nghiệp cũ tại Đại học Tübingen là Joseph Ratzinger và Hans Küng đã đi theo hai ngả đường hoàn toàn khác biệt; nhưng vào năm 2005, khi vừa đắc cử Giáo hoàng, Đức Bênêđictô XVI đã thân tình mời Hans Küng đến dinh thự Castel Gandolfo để cùng ngồi đối thoại và dùng cơm trong sự hòa ái chân thành.

Cũng trong năm 2005, trong bài diễn từ lịch sử trước Giáo triều Rôma dịp lễ Giáng Sinh, Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI đã đúc kết một bài học thần học vô giá về cách thức đón nhận Công đồng Vaticanô II:

  • Cách hiểu theo hướng đứt đoạn và phân ly: coi công đồng như một cuộc cách mạng đoạn tuyệt với hai mươi thế kỷ lịch sử, xem Giáo hội trước năm 1962 và sau năm 1962 là hai thực thể hoàn toàn khác nhau. Đức Thánh Cha khẳng định cách hiểu sai lầm này đã gây nên biết bao đổ vỡ và hoang mang cho người tín hữu.
  • Cách hiểu theo hướng canh tân trong sự liên tục: nhìn nhận Giáo hội như một thân cây sống động, luôn lớn lên, phát triển và đơm hoa kết trái theo dòng thời gian, nhưng thân cây ấy vẫn bám rễ sâu bền trong cùng một gốc rễ đức tin duy nhất từ thời các Tông đồ. Ngài nhấn mạnh: chỉ có cách đọc thứ hai này mới là cách đọc chân chính và đem lại ơn cứu độ đích thực của Chúa Thánh Thần.

Để hàn gắn những vết thương lòng, năm 2007, Đức Bênêđictô XVI đã ban hành Tự sắc Summorum Pontificum, tạo điều kiện thuận lợi cho các linh mục được cử hành Thánh lễ theo sách lễ cũ năm 1962 như một hình thức ngoại thường. Đến năm 2009, ngài tiếp tục gỡ bỏ vạ tuyệt thông cho bốn giám mục thuộc Huynh đoàn Écône với mong muốn mở ra nhịp cầu hiệp nhất.

Học sống với thay đổi
Học sống với thay đổi

Đồng thời, Tòa Thánh cũng nâng đỡ Huynh đoàn Linh mục Thánh Phêrô, một tổ chức gồm các linh mục yêu mến Thánh lễ Latinh truyền thống nhưng một lòng trung kiên vâng phục Đức Giáo hoàng tại Rôma. Đến năm 2021, trước những lạm dụng chia rẽ mới, Đức Thánh Cha Phanxicô đã ban hành Tự sắc Traditionis Custodes nhằm siết chặt lại quy chế phụng vụ để bảo đảm sự hiệp nhất trong từng giáo phận.

Phép lạ ơn gọi trên quê hương Việt Nam

Trong khi Giáo hội phương Tây chịu bão táp thế tục hóa và khủng hoảng ơn gọi, thì ở Á châu và Phi châu lại là một bức tranh trái ngược. Ở châu Phi, số tín hữu Công giáo tăng gấp nhiều lần trong vài thập niên, hàng ngàn linh mục bản xứ tự tin gánh vác đoàn chiên thay các thừa sai ngoại quốc.

Và trên dải đất hình chữ S, cơn sóng sau công đồng lại mang một vẻ đẹp rất riêng.

Những năm Vaticanô II, Việt Nam đang oằn mình trong khói lửa chiến tranh huynh đệ tương tàn. Người Công giáo đón Thánh lễ tiếng Việt và những bài thánh ca mang âm hưởng dân tộc với tất cả lòng sốt mến, hân hoan, biết ơn. Giữa bom rơi đạn lạc và nỗi lo cơm áo, người tín hữu không có thời giờ sa vào những cuộc cãi vã thần học viển vông.

Cái đẹp của đức tin người Việt là sự hài hòa giữa tinh thần canh tân của công đồng và nếp đạo hạnh ngàn đời của tổ tiên:

  • Bên cạnh bàn thờ mới quay về phía giáo dân, các gia đình vẫn giữ giờ kinh tối bên ngọn đèn dầu ấm cúng.
  • Các xóm đạo vẫn duy trì nề nếp ngắm nguyện mười lăm sự Thương Khó mùa Chay, những đoàn kiệu hoa rực rỡ dâng kính Mẹ Maria trong Tháng Hoa tháng Năm, những hội đoàn truyền thống như Huynh đoàn Đa Minh, Huynh đệ Phanxicô, Hội Các Bà Mẹ Công Giáo, Legio Mariae.

Sau biến cố lịch sử ngày 30 tháng Tư năm 1975, đất nước thống nhất nhưng Giáo hội lại bước vào một thời kỳ thử thách cam go mới dưới chế độ xã hội chủ nghĩa: các cơ sở từ thiện giáo dục bị bàn giao, các chủng viện bị đóng cửa, và người mục tử khả ái, Đức Tổng Giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, phải trải qua mười ba năm lao tù ngặt nghèo.

Thế nhưng, chính trong ngọn lửa thử thách ấy, đức tin của người Công giáo Việt Nam lại được tôi luyện sáng ngời như vàng ròng trong lửa! Gian nan không làm người ta xa Chúa, trái lại càng gắn kết bà con xóm đạo lại keo sơn bên nhau, bên ngôi thánh đường quê hương và nơi bàn thờ Chúa.

Một phép lạ kỳ diệu đã xuất hiện: trong khi các đại chủng viện tại Paris, Brussels hay Munich rơi vào cảnh hoang tàn vắng bóng người, thì từ đầu thập niên 1990 trở đi, các Đại Chủng viện tại Việt Nam lại tràn ngập ơn gọi dồi dào chưa từng thấy! Hàng ngàn thanh niên nam nữ ưu tú, đạo đức, có học vấn cao đã nườm nượp làm đơn thi tuyển vào các chủng viện và dòng tu, đông đến mức các giáo phận luôn trong tình trạng quá tải vì hạn ngạch đào tạo. Hạt giống đức tin từng được tưới gội bằng máu đào của 117 Thánh Tử Đạo Việt Nam năm xưa nay đã thực sự đơm hoa kết trái thành những mùa gặt ơn gọi trĩu hạt, gửi đi các linh mục thừa sai phục vụ tại khắp năm châu.

Nhìn lại sáu mươi năm đã qua kể từ ngày Công đồng Vaticanô II bế mạc, những cuộc tranh luận và trăn trở đôi khi vẫn còn đó. Nhưng lật lại từng trang sử hai ngàn năm của Hội Thánh, người tín hữu sẽ nhận ra rằng: đó chính là quy luật thanh luyện quen thuộc của mọi công đồng vĩ đại!

Sau Công đồng Nicêa năm 325, công đồng định tín về thần tính của Chúa Giêsu, Hội Thánh đã phải trải qua gần sáu mươi năm tranh chấp khốc liệt; có những thời điểm tà thuyết Ariô bành trướng dữ dội đến mức tưởng như đã nuốt chửng cả Giáo hội. Vị giám mục anh dũng bảo vệ đức tin Nicêa là Thánh Athanasiô thành Alexandria đã năm lần bảy lượt bị bạo quyền trục xuất khỏi tòa giám mục, phải sống lưu đày nơi sa mạc hoang vắng.

Giữa những năm tháng tăm tối ấy, Thánh Basiliô Cả đã dùng một hình ảnh văn học bất hủ để ví Hội Thánh thời ngài như:

“Một trận hải chiến kinh hoàng giữa đêm đen mịt mùng trên đại dương giông bão, nơi những con tàu lao vào nhau trong hỗn loạn, tiếng gào thét của các thủy thủ át cả tiếng sóng gầm gào, và ai nấy đều run rẩy tưởng như con thuyền sắp chìm xuống đáy biển sâu!”

Thế nhưng, con thuyền Hội Thánh chưa bao giờ chìm, bởi vì trên con thuyền ấy luôn có sự hiện diện của Đấng Phục Sinh, Đấng chỉ cần phán một lời là sóng gió liền im tiếng!

Dòng sông ân sủng không bao giờ chảy thẳng tắp dễ dàng; nó phải uốn qua những ghềnh đá hiểm trở, những khúc quanh bùn lầy của phận người. Nhưng qua bao bão táp, dòng sông Thần Khí ấy vẫn không ngừng chảy, tưới mát cánh đồng đức tin của nhân loại, đưa Dân Thánh về bến bờ vĩnh cửu của Nước Trời.

Nhưng qua bao bão táp, dòng sông Thần Khí ấy vẫn không ngừng chảy, tưới mát cánh đồng đức tin của nhân loại, đưa Dân Thánh về bến bờ vĩnh cửu của Nước Trời.

Chương 151 / 177

Tư liệu

Gấp chương lại

Dấu mốc

…luôn lớn lên, phát triển và đơm hoa kết trái theo dòng thời gian, nhưng thân cây ấy vẫn bám rễ sâu bền…

Sau công đồng, cơn sóng chạy từ Rôma ra khắp nơi: ở Écône một nhóm tách ra, ở Madrid và Rôma phong trào mới nảy sinh.

Những người trong chương

  • Phaolô VI · Người gánh nỗi cô đơn nặng nhất sau công đồng. Ngài mất năm 1978, hiển thánh năm 2018.
  • Marcel Lefebvre · Huynh đoàn Thánh Piô X ông lập vẫn còn, với hàng trăm linh mục ở nhiều nước.
  • Andrea Riccardi · Lập Cộng đoàn Sant’Egidio năm 1968 khi còn là học sinh. Cộng đoàn góp phần chấm dứt nội chiến Mozambique.

Nơi ấy hôm nay

  • Écône, làng bên sông Rhône ở Thụy Sĩ, nơi ngày 30 tháng Sáu năm 1988 bốn giám mục được truyền chức.
  • Sant’Egidio là nhà thờ cổ ở Rôma, nơi các bạn trẻ họp cầu nguyện rồi đi lo bữa ăn cho người nghèo.
  • Palomeras Altas là khu ổ chuột ngoại ô Madrid, nơi Con đường Tân Dự tòng khởi đầu năm 1964.

Muốn đọc thêm

Hiến chế Sacrosanctum Concilium · Tự sắc Summorum Pontificum (2007) · Tự sắc Traditionis Custodes (2021) · Bênêđictô XVI, diễn văn cho Giáo triều Rôma, 22 tháng Chạp năm 2005, ở vatican.va

Trong bách khoa

Bạn vừa gặp

Những nơi đã đi qua

Chương liên quan

Hình ảnh trong chương

Gửi cảm tưởng về chương này

Chương sau · Chương 152

Humanae Vitae

Từng góp sức cho chính ủy ban của giáo hoàng, sao năm 1968 bà Patty Crowley lại thấy mình bị phản bội?

Khoảng 21 phút đọc