Chương 21
Thế kỷ I · Từ Galilê đến Rôma
Một đêm nọ ở Giêrusalem vào khoảng năm 43, có tiếng gõ cổng trước một ngôi nhà lớn.
Bên trong, đông đảo tín hữu vẫn còn thức cầu nguyện. Vua Hêrôđê Agrippa, cháu nội Hêrôđê Cả, vừa bắt giam ông Phêrô và giao cho bốn toán lính thay phiên canh giữ; vì thế Thánh Luca ghi rằng “Hội Thánh không ngừng tha thiết cầu nguyện cùng Thiên Chúa cho ông”.
Một cô giúp việc tên Rôđê, tiếng Hy Lạp nghĩa là “hoa hồng”, chạy ra nghe ngóng. Vừa nghe tiếng gọi cửa, cô nhận ra ngay giọng ông Phêrô. Mừng quýnh, cô quên cả mở chốt cổng, cứ thế co chân chạy tuốt vào nhà báo tin ông Phêrô đang đứng ngoài cửa.
“Chị mất trí rồi!” mọi người bảo cô. Nhưng cô gái vẫn một mực quả quyết mình nghe không lầm, khiến họ đành chặc lưỡi: “Vậy chắc là thiên thần bản mệnh của ông ấy đó!” Trong khi ấy, ở ngoài đường, ông Phêrô vẫn kiên nhẫn đứng đập cửa. Đến lúc mở cổng ra và thấy ông bằng xương bằng thịt đứng đó, ai nấy đều sững sờ kinh ngạc.
Đọc đoạn văn này, ta có cảm giác như Thánh Luca đang mỉm cười. Những con người đang thức trắng đêm cầu xin Chúa giải thoát cho Phêrô, đến khi lời cầu nguyện được nhậm liền ngay trước mắt thì lại chẳng dám tin! Ngôi nhà rộng làm nơi tụ họp đêm ấy thuộc về một người phụ nữ, bà Maria, mẹ của Gioan Máccô. Còn người đầu tiên nhận ra tiếng vị Tông đồ trưởng vừa thoát ngục lại là một cô người ở bé mọn mà chẳng ai chịu tin.
Thật ra, cảnh ấy đã xảy ra một lần rồi. Sáng sớm Chúa Nhật Phục Sinh, khi các bà từ ngôi mộ trống hớt hải chạy về báo tin Chúa sống lại, Thánh Luca cũng ghi: “Những lời các bà nói nghe như chuyện vớ vẩn hoang đường, nên các ông chẳng tin”.
Tên những người phụ nữ như thế hiếm khi có trên các trang sử lớn. Vậy mà vắng họ, ngọn lửa đức tin những năm đầu ấy chưa chắc đã được ấp ủ và cháy bền bỉ đến thế.
Giữa một thế giới không đếm tên họ
Muốn thấy cuộc cách mạng âm thầm của Tin Mừng, cần nhớ xã hội cổ nhìn người phụ nữ ra sao. Dù trong xã hội Do Thái, Hy Lạp hay Rôma, phận đàn bà hầu như chỉ khuất sau bóng cha khi còn nhỏ và dưới bóng chồng khi đã lấy chồng; rất ít người được học chữ. Giải thích luật Do Thái cho người Hy Lạp và Rôma, sử gia Josephus viết thẳng rằng lời làm chứng của phụ nữ không có giá trị pháp lý trước tòa án, “bởi tính tình của giới nữ vốn nhẹ dạ và nông nổi”.
Cả cách đếm người thời ấy cũng cho thấy nếp nghĩ đó. Kể phép lạ hóa bánh ra nhiều, Thánh Mátthêu ghi: “số người ăn có tới khoảng năm ngàn người đàn ông, không kể phụ nữ và trẻ em”. Phụ nữ và trẻ nhỏ có mặt rất đông, nhưng không được tính vào con số.
Giữa một xã hội như vậy, cách Chúa Giêsu cư xử đã làm đảo lộn mọi định kiến. Người ngồi bên bờ giếng Giacóp giữa trưa nắng, trò chuyện thật lâu với một người phụ nữ xứ Samari, khiến các môn đệ đi mua thức ăn về phải “ngạc nhiên vì thấy Thầy đang nói chuyện với một người đàn bà”. Và Tin Mừng ghi rằng nhiều người Samari trong thành đã tin vào Người “vì lời người phụ nữ làm chứng”.

Trong ngôi nhà nhỏ ở làng Bêtania, Chúa Giêsu để cô Maria, em cô Mácta, ngồi ngay dưới chân Người mà nghe giảng. Với người Do Thái, “ngồi dưới chân một vị thầy” là chỗ của các môn sinh nam học Lề Luật. Chính Thánh Phaolô cũng dùng đúng cụm từ ấy khi nói mình được đào tạo ở Giêrusalem “dưới chân thầy Gamaliên”.
Không những thế, trên khắp các nẻo đường Galilê, bên Nhóm Mười Hai luôn có một nhóm các bà đi theo Chúa. Thánh Luca trân trọng ghi tên vài vị. Bà Maria gọi là Mácđala, quê ở thị trấn đánh cá Mácđala ven Biển Hồ, nơi năm 2009 các nhà khảo cổ đào được một hội đường thế kỷ I mà du khách nay vẫn bước vào được. Bà Gioanna, vợ ông Khuđa, quản gia của tiểu vương Hêrôđê Antipa, chính ông vua đã chém đầu Gioan Tẩy Giả. Bà Susanna. Cùng “nhiều bà khác nữa, là những người đã lấy tiền của riêng mình mà giúp đỡ Người và các môn đệ”. Thử nghĩ mà xem: một người phụ nữ ở ngay trong triều của ông vua đã giết Gioan Tẩy Giả lại góp tiền nuôi Chúa Giêsu và các môn đệ.

Nói thật thực tế, suốt ba năm Chúa Giêsu và các Tông đồ rày đây mai đó rao giảng, bữa cơm manh áo của cả đoàn phần lớn đến từ túi tiền và đôi bàn tay tần tảo của những người phụ nữ ấy.
Những chứng nhân đầu tiên của buổi sáng Phục Sinh
Khi cơn bão Khổ Nạn ập xuống, các môn đệ nam gần như chạy tán loạn hết, đúng như câu xót xa của Tin Mừng Máccô: “Tất cả đều bỏ Người mà trốn chạy.” Đứng lại dưới chân thập giá trên đồi Canvê hôm ấy, ngoài người môn đệ trẻ Gioan, chỉ còn những người phụ nữ: Đức Mẹ Maria, người chị em của Mẹ, bà Maria vợ ông Cơlôpát, bà Maria Mácđala, cùng nhiều bà khác đứng nhìn từ xa, những người đã theo phục vụ Chúa từ Galilê.
Rồi rạng sáng ngày thứ nhất trong tuần, cũng chính các bà mang thuốc thơm ra mộ Chúa khi trời còn tối. Người đầu tiên trên mặt đất được gặp Đấng Phục Sinh là bà Maria Mácđala. Như chương 5 đã kể, chỉ cần nghe một tiếng Chúa gọi tên mình: “Maria!”, bà đã nhận ra ngay giọng của Thầy.
Chúa Giêsu trao cho bà sứ mạng đi báo tin vui ấy cho các Tông đồ, và bà hớn hở chạy về: “Tôi đã thấy Chúa!” Trong một xã hội mà lời đàn bà không được tòa án nhận, Thiên Chúa lại chọn một người phụ nữ làm chứng nhân đầu tiên cho biến cố nền tảng nhất của đức tin. Các sử gia ngày nay cũng coi chi tiết này là một bằng chứng mạnh cho tính lịch sử của Tin Mừng: ở thế kỷ I, ai muốn bịa chuyện Chúa sống lại cho thiên hạ tin, chẳng đời nào lại đặt một người đàn bà làm người chứng đầu tiên! Khoảng năm 175, triết gia ngoại giáo Celsô viết sách công kích Kitô giáo còn đem đúng chi tiết này ra chế giễu, rằng niềm tin của Kitô hữu xây trên lời kể của “một người đàn bà cuồng trí”. Bảy mươi năm sau, Origênê trích lại lời ấy để bác bỏ.

Trái với cái nhìn khinh miệt của thế gian, truyền thống Hội Thánh đã tôn vinh Thánh nữ Maria Mácđala là “Tông đồ của các Tông đồ”. Một bài giảng thế kỷ III, tương truyền của Thánh Hippôlytô thành Rôma, đã gọi các bà ra mộ là tông đồ; sang thế kỷ XII, các nhà thần học như Pierre Abélard gọi thẳng bà bằng danh hiệu ấy. Năm 2016, Đức Giáo hoàng Phanxicô nâng ngày nhớ Thánh Maria Mácđala, 22 tháng 7, lên bậc lễ kính, ngang với lễ các Thánh Tông đồ. Sắc lệnh ấy mang tên Apostolorum Apostola, tiếng Latinh nghĩa là “Tông đồ của các Tông đồ”.
Cũng nên nói thêm về một sự nhầm lẫn kéo dài hơn một ngàn năm ở phương Tây. Nhiều người quen nghĩ Maria Mácđala từng là gái lầu xanh hoàn lương. Thật ra bốn sách Tin Mừng không hề nói thế, mà chỉ ghi bà từng được Chúa Giêsu trừ cho khỏi “bảy quỷ”. Sự nhầm lẫn bắt nguồn từ một bài giảng năm 591 của Đức Giáo hoàng Grêgôriô Cả, khi ngài gộp ba người phụ nữ khác nhau làm một: bà Maria Mácđala, cô Maria em bà Mácta ở Bêtania, và người phụ nữ tội lỗi vô danh từng lấy nước mắt rửa chân Chúa. Từ năm 1969, lịch phụng vụ chung của Hội Thánh đã tách bạch lại ba người.
Những mái nhà mở cửa đón Hội Thánh
Suốt gần ba thế kỷ đầu, người Kitô hữu chưa có nhà thờ riêng như ngày nay; giáo hữu họp nhau dâng lễ và cầu nguyện trong nhà riêng, và rất nhiều ngôi nhà ấy do phụ nữ làm chủ hay quán xuyến.
Nhà nguyện cổ nhất mà khảo cổ học tìm được, ở thị trấn biên giới Dura-Europos bên sông Êuphrát xứ Xyri, cho thấy rõ kiểu “nhà thờ tại gia” ấy. Đó vốn là một ngôi nhà dân thường, được sửa lại khoảng năm 240: người ta đập thông tường để có một phòng họp lớn cho cộng đoàn, và dành một phòng nhỏ làm nơi rửa tội, trên tường vẽ hình Chúa Chiên Lành. Những mảng tường ấy còn lại được là nhờ bị vùi lấp khi quân Ba Tư phá thị trấn năm 256, nay trưng bày ở Đại học Yale bên Hoa Kỳ.

Ở Giêrusalem, như đầu chương đã kể, nơi cộng đoàn hẹn nhau cầu nguyện là nhà bà Maria, mẹ ông Gioan Máccô, nơi “có nhiều người đang tụ họp cầu nguyện”. Một truyền thống xưa cho rằng con bà chính là Thánh Máccô viết Tin Mừng thứ hai. Ngày nay Giáo hội Chính Thống Xyri có nhà thờ Thánh Máccô trong Thành Cổ, tin rằng mình đứng trên nền ngôi nhà ấy, dù không ai chứng minh được.
Ở Philípphê bên trời Âu, nhà thờ đầu tiên là nhà bà Lyđia, một nữ thương gia quê Thyatira chuyên buôn vải đỏ tía đắt tiền, hẳn là người khá giả. Phaolô và các bạn gặp bà ngày Sabát bên bờ sông ngoài thành, “nơi chúng tôi nghĩ là có chỗ cầu nguyện”. Bà là người đầu tiên ở châu Âu được Thánh Luca ghi tên là đã tin Chúa. Được Chúa mở lòng bên bờ sông và cùng cả nhà chịu phép Rửa, bà tha thiết nài đoàn truyền giáo của Phaolô về ở nhà mình, đến nỗi Thánh Luca viết: “bà ép chúng tôi nhận lời”. Và sau đêm Phaolô cùng Sila được thả khỏi nhà lao Philípphê, nơi đầu tiên hai ông tìm về để gặp anh chị em tín hữu cũng là mái nhà hiếu khách của bà Lyđia.

Ở Laođikia vùng Tiểu Á, cộng đoàn họp nhau tại nhà một phụ nữ tên Nympha. Vài bản chép tay cổ lại ghi “nhà ông ấy”, nên cũng có thể chủ nhà là đàn ông. Còn ở cảng Côrintô, những người vượt biển sang Êphêsô báo cho Phaolô tình hình giáo đoàn là “những người thuộc gia đình bà Khơlôê”.
Giữa một xã hội đầy dò xét và nghi kỵ, một người phụ nữ dám mở cửa nhà mình cho các Kitô hữu họp là đem thanh danh, gia sản và cả mạng sống gia đình ra đánh cược, vì có thể bị tố giác bất cứ lúc nào.
Gương những người nữ chủ nhà can đảm ấy lại được viết tiếp trên đất Việt Nam mười tám thế kỷ sau. Trong những năm cấm đạo ngặt nghèo dưới thời Minh Mạng và Thiệu Trị, nửa đầu thế kỷ XIX, biết bao bà mẹ Công giáo đã biến mái nhà tranh của mình thành nơi ẩn náu cho các thừa sai và linh mục bản xứ. Tiêu biểu nhất là Thánh nữ Anê Lê Thị Thành, thường gọi theo tên con đầu lòng là bà Đê, ở làng Phúc Nhạc, vùng Phát Diệm, nay thuộc Ninh Bình. Vì che giấu và nuôi các linh mục trong nhà, bà bị bắt đầu năm 1841, chịu đủ mọi cực hình trong ngục Nam Định, kể cả bị thả rắn độc vào trong áo, rồi trút hơi thở cuối cùng vì đức tin ngày 12 tháng 7 năm 1841. Bà là một người mẹ hiền trong số 117 Thánh Tử đạo Việt Nam được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong hiển thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988, được mừng kính ngày 24 tháng 11 hằng năm.
Những đôi bàn tay tần tảo phục vụ
Bên những phụ nữ khá giả có nhà rộng mở cửa đón cộng đoàn, còn biết bao người phụ nữ nghèo chỉ có đôi bàn tay khéo léo và tấm lòng nhân hậu để dâng cho Hội Thánh.

Ở cảng Giôphê, nay thuộc Tel Aviv, có một nữ môn đệ tên Tabitha theo tiếng Aram, hay Đọcca theo tiếng Hy Lạp; cả hai tên đều nghĩa là “con linh dương”. Đây là chỗ duy nhất trong Tân Ước chữ “môn đệ” được dùng ở dạng giống cái, mathetria. Thánh Luca ghi đời bà “đầy dẫy những việc lành và việc bác ái”.

Thời ấy chưa có lương hưu hay trợ cấp, nên các bà góa không nơi nương tựa là những người khốn cùng nhất. Ngay từ những năm đầu, Hội Thánh ở Giêrusalem đã chia phần ăn hằng ngày cho các bà góa, và có lần Nhóm Mười Hai phải giải quyết lời phàn nàn rằng một số bà bị bỏ sót. Bà Tabitha ốm rồi qua đời, các tín hữu vội cử người sang Lútđa gần đó đón ông Phêrô. Vị Tông đồ vừa bước vào căn phòng trên lầu, các bà góa trong vùng đứng vây quanh, vừa khóc nức nở vừa giơ cho ông xem những chiếc áo trong áo ngoài mà bà Tabitha đã cặm cụi may cho họ lúc sinh thời. Chẳng có bài điếu văn hoa mỹ nào ca ngợi cuộc đời một người tín hữu hùng hồn cho bằng những tấm áo ấm nghĩa tình ấy! Thánh Phêrô quỳ xuống cầu nguyện, rồi quay về phía thi hài mà gọi: “Tabitha, hãy chỗi dậy!”
Ở Côrintô, rồi Êphêsô và Rôma, lại có bà Priscila, cũng gọi là Prisca, cùng chồng là ông Aquila. Bị đuổi khỏi Rôma dưới thời hoàng đế Claudiô, đôi vợ chồng thợ may lều này đón Thánh Phaolô về ở chung và cùng làm nghề lều với ông tại Côrintô.
Sau đó, khi sang Êphêsô, hai ông bà nghe ông Apôlô giảng về Chúa Giêsu trong hội đường. Apôlô là một người Do Thái quê Alêxanđria, ăn nói lưu loát và rất thông Kinh Thánh, nhưng giáo lý của ông mới dừng ở phép rửa của Gioan Tẩy Giả. Thay vì đứng lên bắt bẻ làm ông mất mặt, bà Priscila và ông Aquila tế nhị mời ông về nhà, rồi ân cần “giảng giải cặn kẽ hơn cho ông về đường lối của Thiên Chúa”.

Đôi vợ chồng ấy đi tới đâu là biến nhà mình thành nhà thờ cho cộng đoàn tới đó, và Thánh Phaolô biết ơn nhắc rằng hai ông bà đã “dám liều mất đầu để cứu mạng sống của tôi”. Đáng chú ý, trong sáu lần Tân Ước nhắc đến cặp vợ chồng này, có bốn lần tên vợ đứng trước tên chồng. Điều ấy rất hiếm trong văn hóa trọng nam khinh nữ thời cổ, cho thấy bà Priscila có vai trò nổi bật và hiểu biết đạo lý sâu trong cộng đoàn.
Những cái tên trân quý ở cuối bức thư Rôma
Viết xong thư gửi tín hữu Rôma tại Côrintô, qua tay người thư ký tên Tertiô, người còn chen vào một lời chào của riêng mình: “Tôi là Tertiô, người viết bức thư này, xin gửi lời chào anh em trong Chúa”, Thánh Phaolô đã trao lá thư quan trọng bậc nhất đời mình cho một người phụ nữ cầm vượt biển sang Rôma.
Người nữ sứ giả ấy là bà Phêbê, một tín hữu ở cảng Kenkhrê phía đông Côrintô. Mở đầu chương 16 của thư, Phaolô giới thiệu bà với giáo đoàn Rôma là “người nữ phục vụ của Hội Thánh tại Kenkhrê”, chữ Hy Lạp là diakonos, chính chữ về sau Hội Thánh dùng để gọi các thầy phó tế, và nhắn anh chị em Rôma hãy đón tiếp bà cho xứng đáng, giúp bà mọi điều cần thiết, “bởi chính bà đã từng là người bảo trợ giúp đỡ cho rất nhiều người, trong đó có cả bản thân tôi”. Theo lệ thời ấy, người cầm thư thường không chỉ trao thư, mà còn đọc to trước cộng đoàn và giải thích thêm ý người gửi. Có lẽ bà Phêbê cũng đã làm như thế khi tới Rôma, đọc thư và giảng giải những đoạn khó. Giao việc ấy cho bà Phêbê, Phaolô tin cậy bà biết chừng nào.

Cũng trong chương cuối thư Rôma, Phaolô gửi lời chào đích danh hai mươi sáu người ở Rôma, trong đó chín người là phụ nữ, tức một phần ba: bà Prisca, bà Maria “người đã chịu nhiều vất vả vì anh em”, hai bà Tryphaina và Tryphôsa “những người đang làm việc vất vả trong Chúa”, bà Persi thân mến, bà Giulia, người chị em của ông Nêrêô, cho đến thân mẫu của ông Rufô mà Phaolô trìu mến gọi là “mẹ của anh ấy và cũng là người mẹ của chính tôi”.
Đặc biệt trong danh sách ấy có lời chào gửi tới “ông Anđrônikô và bà Giunia, những người đồng hương và là bạn đồng tù với tôi, những vị có uy tín lớn trong hàng ngũ các tông đồ và đã tin theo Đức Kitô trước cả tôi”. Các học giả đến nay vẫn bàn cãi vế câu ấy: có người hiểu là hai ông bà được các tông đồ rất quý trọng, có người hiểu chính hai ông bà là tông đồ. Chữ “tông đồ” của Phaolô rộng hơn Nhóm Mười Hai; sách Công vụ cũng gọi ông Barnaba là tông đồ. Giảng câu này vào thế kỷ IV, Thánh Gioan Kim Khẩu trầm trồ: “Lòng đạo đức của người phụ nữ tên Giunia này cao cả biết bao, đến mức bà được kể là xứng đáng mang lấy danh hiệu tông đồ!”
Các giáo đoàn khác cũng vậy. Ngay từ những ngày chờ Thánh Thần ở Giêrusalem, các bà đã cùng cầu nguyện với các Tông đồ và với Đức Maria, Mẹ Chúa Giêsu. Sáng lễ Ngũ Tuần, Phêrô nói với đám đông rằng lời ngôn sứ Giôen đang ứng nghiệm: “Con trai con gái các ngươi sẽ nói tiên tri.” Rồi còn bốn cô con gái đồng trinh có ơn nói tiên tri của thầy phó tế Philípphê ở Xêdarê; hai bà Êvôđia và Xyntykhê ở Philípphê, đang giận hờn nhau, được Phaolô nêu tên khuyên giải ngay trong thư chung mà vẫn đầy trân trọng, vì “hai bà ấy đã từng sát cánh chiến đấu cùng tôi để phục vụ Tin Mừng”.
Bước ra đấu trường
Khi những cuộc bách hại của đế quốc Rôma ập xuống, những người phụ nữ chân yếu tay mềm ấy cũng bước ra pháp trường, gan dạ chẳng kém đấng mày râu.
Năm 203, ở Carthage bên Bắc Phi, gần Tunis ngày nay, chính quyền Rôma bắt giam một nhóm dự tòng trẻ đang chuẩn bị chịu phép Rửa. Nổi bật nhất là Perpêtua, một thiếu phụ quý tộc hai mươi hai tuổi đang nuôi con còn bú, và Fêlicita, một nữ nô lệ đang mang thai tháng thứ tám.
Những ngày nằm ngục chờ án, Perpêtua tự tay viết nhật ký kể những thử thách của mình. Đó là một trong những văn bản Kitô giáo cổ nhất do một người phụ nữ viết còn giữ được. Nhật ký dừng lại đêm trước ngày ra đấu trường; một chứng nhân khác viết tiếp phần kết.

Cảm động nhất là cảnh người cha già ngoại giáo tóc bạc trắng vào tận ngục, quỳ ôm chân con gái mà khóc, van nàng nói một lời chối đạo để được về sống với cha và nuôi đứa con nhỏ dại. Đứt từng khúc ruột vì thương cha thương con, Perpêtua chỉ nhẹ nhàng chỉ vào chiếc bình gốm đựng nước ở góc phòng mà hỏi cha: “Thưa cha, cha nhìn cái bình kia xem, cha có thể gọi nó bằng một cái tên nào khác ngoài tên thật của nó là cái bình nước được không?” Khi người cha lắc đầu đáp không thể được, người thiếu phụ trẻ liền thưa: “Con cũng vậy thôi cha ạ, con không thể tự gọi mình bằng bất cứ một cái tên nào khác ngoài căn tính thật của con: con là một Kitô hữu!”
Ngày ra đấu trường đầy thú dữ, bà chủ quý tộc Perpêtua và người nữ nô lệ vừa sinh con trong ngục là Fêlicita nắm chặt tay nhau, đứng sánh vai như hai chị em ruột. Lời Thánh Phaolô viết cho tín hữu Galát, rằng trong Đức Kitô “không còn phân biệt nô lệ hay tự do nữa”, sáng lên ngay giữa đấu trường. Rồi những người bị kết án trao cho nhau “cái hôn bình an”, như bản tường thuật ghi, “để hoàn tất cuộc tử đạo bằng nghi thức bình an”, trước khi đón lưỡi gươm. Cử chỉ chúc bình an trong Thánh lễ ngày nay bắt nguồn từ nghi thức cổ ấy. Chương 28 sẽ kể kỹ hơn cuộc tử đạo này, cùng với nữ nô lệ Blandina ở Lyon năm 177. Đến hôm nay, tên hai thánh nữ Fêlicita và Perpêtua, mừng lễ ngày 7 tháng 3, vẫn được xướng lên trong Kinh Nguyện Thánh Thể I.
Những người giữ lửa qua đêm dài lịch sử
Nhìn lại hai ngàn năm, ở đâu có Hội Thánh là ở đó có những người phụ nữ âm thầm giữ lửa như thế. Với người Công giáo Việt Nam, hình ảnh thân thương nhất là bóng áo đen mộc mạc của các dì phước dòng Mến Thánh Giá. Năm 1670, Giám mục thừa sai Pierre Lambert de la Motte lập Dòng Mến Thánh Giá với hai chị nữ tu Việt Nam đầu tiên là Anê và Paula, khấn dòng năm ấy tại Phố Hiến, một bến sông sầm uất của Đàng Ngoài. Đó là hội dòng nữ tu bản xứ đầu tiên ở Á Đông, không sống khép kín sau bốn bức tường tu viện mà ở ngay giữa các xóm làng.

Suốt những thế kỷ triều đình cấm đạo và văn thân bách hại, khi các linh mục phải trốn dưới hầm, chính các dì phước Mến Thánh Giá và các bà mẹ Công giáo đi len lỏi từng ngõ xóm dạy giáo lý cho trẻ nhỏ, bốc thuốc cho người nghèo, rửa tội cho trẻ sơ sinh hấp hối, tiếp tế lương thực và canh gác cho các cha đi làm phép bí tích ban đêm. Ngọn lửa đức tin trên quê hương không bị dập tắt qua những cơn bách hại, công lớn thuộc về đôi bàn tay tần tảo của các bà, các mẹ và các dì.

Bức tranh ấy đã có từ thế kỷ I. Các Tông đồ đi rao giảng, lập xong giáo đoàn lại khoác áo sang miền khác. Còn người ở lại mở cửa nhà đón anh chị em, nấu từng bữa cơm chung, may từng tấm áo cho người góa bụa, thức trắng đêm cầu nguyện cho vị chủ chăn trong ngục, hay ngồi bên ngọn đèn dầu dạy đứa cháu nhỏ đánh vần từng câu Kinh Thánh, như bà ngoại Lôít và mẹ Êunikê đã trao đức tin cho cậu bé Timôthê, thì hầu hết là những người phụ nữ. Thánh Phaolô viết cho Timôthê rằng đức tin của anh “trước hết đã có nơi bà ngoại Lôít và nơi mẹ anh là Êunikê”. Ngọn đèn đến được tay Timôthê là nhờ đã qua tay bà và mẹ.
Họ chẳng để lại những bộ sách thần học đồ sộ; tên của họ đôi khi chỉ lấp lánh qua một dòng chào thăm ở cuối bức thư hay một câu văn ngắn trong sách Công vụ. Nhưng ngọn lửa Tin Mừng mà các Tông đồ đã thắp lên giữa thế gian, chính những người phụ nữ ấy đã lấy cả cuộc đời mình để che gió và giữ cho nó cháy sáng mãi qua những đêm dài.

Nhưng ngọn lửa Tin Mừng mà các Tông đồ đã thắp lên giữa thế gian, chính những người phụ nữ ấy đã lấy cả cuộc đời mình để che gió và giữ cho nó cháy sáng mãi qua những đêm dài.
Chương 21 / 177
Gấp chương lại
Dấu mốc
“Tôi đã thấy Chúa!”
Những người trong chương
- Perpêtua và Fêlicita · Tên hai bà vẫn được đọc trong Kinh nguyện Thánh Thể I. Nhật ký trong tù của Perpêtua còn đến nay.
- Thánh Anê Lê Thị Thành · Bà Đê ở Phúc Nhạc, vùng Phát Diệm, giấu các linh mục trong nhà. Một trong 117 vị tử đạo Việt Nam được phong thánh năm 1988.
- Đức cha Lambert de la Motte · Năm 1670 lập cộng đoàn Mến Thánh Giá ở Đàng Ngoài. Nay dòng có mặt ở hầu hết các giáo phận Việt Nam.
Nơi ấy hôm nay
- Mácđala, quê bà Maria, ven Biển Hồ Galilê. Năm 2009 người ta đào được ở đây một hội đường thế kỷ I; khách vào xem được.
- Dura-Europos, bên sông Êuphrát (nay thuộc Syria): nhà dân sửa thành nhà nguyện khoảng năm 240. Tranh tường nay ở Đại học Yale, Hoa Kỳ.
- Nhà thờ Thánh Máccô của Hội Thánh Siria Chính thống, trong khu thành cổ Giêrusalem, tưởng nhớ nhà bà Maria mẹ Máccô, nơi cô Rôđê nghe tiếng Phêrô gõ cửa.
Muốn đọc thêm
Lc 8,1-3 · Ga 20,1-18 · Cv 12,1-17 · Rm 16 · Cuộc khổ nạn của các thánh Perpêtua và Fêlicita
Trong bách khoa
Bạn vừa gặp
- Rôđê
- Maria, mẹ Máccô
- Maria Mácđala
- Gioanna
- Maria ở Bêtania
- Lyđia
- Nympha
- Khơlô
- Tabitha
- Priscila
- Phêbê
- Giunia
- Perpêtua
- Fêlicita
- Anê Lê Thị Thành
- Pierre Lambert de la Motte
Những nơi đã đi qua
Chương liên quan
Hình ảnh trong chương

Chương sau · Chương 22
Sau Phêrô: năm 70, Đền Thờ sụp đổ và những Caesar
Khi quân Rôma vây Giêrusalem năm 70, các Kitô hữu trong thành đã đi đâu?
Khoảng 18 phút đọc












